Lidhja e ndihmës amerikane për sigurinë dhe shitjeve ushtarake ndaj Turqisë me përparimin e matshëm në të drejtat e njeriut dhe sundimin e ligjit parashikohet në një iniciativë legjislative të paraqitur në të dyja dhomat e Kongresit të SHBA-së.
Konkretisht, projektligji, i titulluar “Akti i Promovimit të të Drejtave të Njeriut në Turqi i vitit 2026”, u paraqit në Dhomën e Përfaqësuesve nga përfaqësuesja demokrate greko-amerikane Dina Titus, ndërsa një propozim përkatës u paraqit në Senat nga senatori demokrat Ed Markey.
Iniciativa parashikon kufizime mbi disa forma të ndihmës së sigurisë së SHBA-së për Ankaranë, përveç nëse Sekretari i Shtetit vërteton se qeveria turke ka ndërmarrë reforma të konsiderueshme që do të jenë të qëndrueshme dhe me pasoja.
Në mënyrë specifike, projektligji përcakton që asnjë fond nuk mund të zotohet ose shpenzohet për Turqinë në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak, Shitjeve të Huaj Ushtarake dhe programeve të tjera të ndihmës për sigurinë, përveç nëse plotësohen kushte të caktuara.
Këto përfshijnë hapa të demonstruar për të zvogëluar numrin e të burgosurve politikë dhe të burgosurve të ndërgjegjes, si dhe lirimin e atyre që janë ndaluar vetëm për ushtrimin paqësor të të drejtave të tyre.
Qeveria turke duhet të kishte frenuar gjithashtu zbatimin abuziv të ligjeve kundër terrorizmit dhe dezinformimit për të kriminalizuar shprehjen paqësore, veprimin politik dhe pjesëmarrjen në organizata.
Projektligji kërkon gjithashtu që Turqia të zbatojë vendimet detyruese të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, duke përfshirë ato që kanë të bëjnë me aktivistin Osman Kavala dhe politikanin kurd Selahattin Demirtaş.
Në të njëjtën kohë, Ankarasë i kërkohet t’i japë fund praktikës sistematike të shtypjes transnacionale, domethënë veprimeve me të cilat aktorët shtetërorë synojnë kritikët e qeverisë turke ose individët që ushtrojnë liritë themelore jashtë vendit. Ndalimi i propozuar nuk është absolut.
Sekretari i Shtetit do të jetë në gjendje të japë një përjashtim rast pas rasti, nëse ai përcakton se ndihma ose bashkëpunimi i vazhdueshëm i shërben një interesi jetësor të sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara.
Në një rast të tillë, ai do të duhet të informojë komitetet përkatëse të Kongresit, të justifikojë vendimin e tij dhe të përshkruajë përpjekjet e qeverisë amerikane për të promovuar reformat e parashikuara në Turqi.