Ndërsa fenomeni Super El Niño po forcohet me shpejtësi në Oqeanin Paqësor, një tjetër dukuri e rëndësishme oqeanike është shfaqur në zonat tropikale. Bëhet fjalë për Dipolin pozitiv të Oqeanit Indian (IOD), një fenomen që shkakton ndryshime të mëdha në temperaturat e sipërfaqes së detit mes pjesëve lindore dhe perëndimore të Oqeanit Indian.
Sipas parashikimeve sezonale, ndikimi i kombinuar i Dipolit pozitiv të Oqeanit Indian dhe Super El Niños mund të vazhdojë gjatë vjeshtës dhe fillimit të dimrit, duke ndikuar në modelet atmosferike dhe kushtet klimatike në disa rajone të botës.
Ky kombinim mund të ndikojë në lëvizjen e rrymave ajrore mbi hemisferën veriore dhe të ndikojë në kushtet e motit gjatë dimrit 2026/2027, shkruan Severe Weather Europe. Çfarë është Dipoli i Oqeanit Indian?
Dipoli i Oqeanit Indian (IOD) është një fenomen klimatik që shfaqet kur temperaturat e sipërfaqes së detit në pjesët lindore dhe perëndimore të Oqeanit Indian fillojnë të ndryshojnë ndjeshëm. Pikërisht për shkak të këtij kontrasti mes dy zonave me temperatura të ndryshme, dukuria quhet “dipol”.
Gjatë fazës pozitive të IOD-it, pjesa perëndimore e Oqeanit Indian ngrohet më shumë, ndërsa pjesa lindore ftohet. Mbi ujërat më të ngrohta ajri ngrihet, ndërsa mbi zonat më të ftohta ajri zbret, duke ndikuar në drejtimin e erërave, shpërndarjen e reshjeve dhe lëvizjen e sistemeve të mëdha atmosferike. Për këtë arsye, IOD nuk konsiderohet një fenomen vetëm rajonal.
Ndryshimet që ndodhin mbi Oqeanin Indian mund të lidhen me procese më të gjera atmosferike në Oqeanin Paqësor dhe më pas të ndikojnë në modelet e motit edhe në pjesë të largëta të globit.
Sipas të dhënave më të fundit, faza pozitive e IOD-it sapo ka nisur të zhvillohet, duke u shfaqur në të njëjtën periudhë kur Super El Niño po forcohet, çka mund të krijojë një kombinim të rëndësishëm për zhvillimet klimatike gjatë muajve të ardhshëm.
Vera përvëluese ende nuk ka ardhur, paralajmërojnë shkencëtarët Pjesa lindore e zonës së vëzhguar po ftohet, ndërsa pjesa perëndimore po ngrohet, duke bërë që diferenca e temperaturave mes këtyre dy rajoneve të mund të rritet edhe më shumë gjatë vjeshtës. Parashikimet tregojnë se kjo nuk pritet të jetë një dukuri afatshkurtër.
Faza pozitive e IOD-it mund të vazhdojë gjatë gjithë vjeshtës dhe të dobësohet vetëm në fillim të dimrit, duke ndikuar në modelet atmosferike dhe në shpërndarjen e reshjeve në rajone të ndryshme të botës. Super El Niño po forcohet me shpejtësi Në të njëjtën kohë, në Oqeanin Paqësor po zhvillohet një Super El Niño i fuqishëm, i cili po shfaqet me intensitet të pazakontë.
Analizat më të fundit tregojnë se temperaturat e sipërfaqes së detit në pjesët qendrore dhe lindore të Oqeanit Paqësor janë 4 deri në 5 gradë Celsius më të larta se mesatarja e zakonshme për këtë periudhë. Por sasia më e madhe e nxehtësisë është grumbulluar nën sipërfaqen e oqeanit.
Në thellësi deri në 500 metra është zbuluar një zonë me temperatura që arrijnë të jenë më shumë se 8 gradë Celsius mbi vlerat mesatare, duke treguar rezervat e jashtëzakonshme të energjisë termike që mund të ndikojnë në zhvillimet klimatike të muajve të ardhshëm.
Kjo masë e madhe e ujit të ngrohtë po lëviz gradualisht drejt pjesës lindore të Paqësorit tropikal, ku po ngrihet drejt sipërfaqes dhe po forcon edhe më tej fenomenin El Niño. Modelet klimatike sezonale parashikojnë se ky episod mund të kalojë lehtësisht pragun e përdorur për përcaktimin e një Super El Niño.
Nëse këto parashikime konfirmohen, ky fenomen mund të renditet ndër ngjarjet më të fuqishme El Niño të regjistruara ndonjëherë, me potencial për të ndikuar në modelet globale të motit gjatë muajve të ardhshëm. Si ndikojnë së bashku dy oqeane në mot? Ndryshimet e mëdha në temperaturat e detit ndikojnë drejtpërdrejt në shpërndarjen e nxehtësisë dhe energjisë në atmosferë.
Për këtë arsye, fenomene si El Niño shpesh përshkruhen si “nxitës të rëndësishëm të dimrit”, pasi mund të ndikojnë në modelet atmosferike në shkallë globale. Super El Niño dhe IOD pozitiv lidhen me ndryshime në qarkullimin e erërave tropikale, presionin atmosferik dhe shpërndarjen e reshjeve.
Kur këto dy fenomene zhvillohen njëkohësisht, ndikimi i tyre mund të jetë edhe më i fortë, duke ndikuar në rrymën e avionëve (jet stream) – një brez i fuqishëm ajror në atmosferë që udhëheq lëvizjen e stuhive dhe sistemeve të motit në distanca të mëdha.
Ngjitja e fuqishme e ajrit të ngrohtë mbi Oqeanin Paqësor dhe pjesën perëndimore të Oqeanit Indian, së bashku me zbritjen e ajrit të thatë mbi rajonin e Indonezisë, krijojnë një model të gjerë atmosferik që mund të shtrihet në pjesë të mëdha të hemisferës veriore. Vetë Dipoli i Oqeanit Indian (IOD) zakonisht shkakton një ndikim më të kufizuar në atmosferë.
Megjithatë, kur bashkëvepron me një Super El Niño, mund të formojë një zinxhir shumë më të fuqishëm zonash me presion të lartë dhe të ulët, i cili mund të përhapet në distanca të mëdha dhe të ndikojë në qarkullimin atmosferik global.
Meteorologët me parashikime të reja: Ndryshime ekstreme, muajt e ardhshëm do të jenë të pazakontë Kur kjo valë atmosferike përhapet drejt Amerikës së Veriut, shtigjet e forcuara të stuhive favorizojnë formimin e zonave me presion të ulët mbi Atlantikun verior.
Këto ndryshime më pas mund të ndihmojnë në forcimin e qarkullimit të rrymave ajrore nga perëndimi drejt Evropës, duke ndikuar në mënyrën se si sistemet e motit lëvizin drejt kontinentit evropian. Pa shumë borë Rrymat më të fuqishme ajrore nga perëndimi drejt Evropës do të sillnin gjithashtu më shumë lagështi nga Atlantiku.
Për këtë arsye, në disa rajone të kontinentit mund të regjistrohen reshje mbi mesataren gjatë sezonit të ftohtë. Megjithatë, sasia e borës do të varet kryesisht nga pozicioni dhe lëvizja e zonave të veçanta me presion të ulët.
Që reshjet të shndërrohen në borë edhe në zonat e ulëta, do të nevojitet një përplasje mes ajrit të lagësht që vjen nga Atlantiku dhe masave mjaft të ftohta ajrore që zbresin nga veriu ose lindja e Evropës. Në përgjithësi, parashikimet sezonale nuk tregojnë kushte veçanërisht të favorshme për reshje të mëdha bore në pjesën më të madhe të Evropës.
Mundësitë më të larta për borë parashikohen në veri dhe verilindje të kontinentit, si edhe në zonat malore me lartësi të mëdha, ku temperaturat janë më të ulëta. Megjithatë, duhet pasur parasysh se parashikimet sezonale paraqesin vetëm prirjen e përgjithshme të motit gjatë disa muajve dhe jo kushtet për çdo ditë.
Kjo do të thotë se edhe nëse dimri rezulton më i butë se mesatarja, nuk përjashtohen episode të forta të ajrit të ftohtë, stuhi bore apo periudha të shkurtra me mot ekstrem dimëror.