Konferenca e Rambujesë e vitit 1999 ishte një nga provat më të mëdha diplomatike për Kosovën dhe një nga momentet më të rëndësishme të historisë së saj moderne. Në atë kështjellë franceze, përballë fuqive më të mëdha të botës, Kosova nuk kishte vetëm një betejë politike, por edhe një betejë të argumenteve juridike dhe diplomatike.
Në këtë proces historik, krahas liderëve politikë të delegacionit shqiptar të Kosovës, një rol të veçantë luajtën edhe ekspertët që sollën njohuritë e tyre profesionale. Ndër ta ishte Prof. Dr. Arsim Bajrami, një nga njohësit më të spikatur të së drejtës kushtetuese, i cili mori pjesë në procesin e Rambujesë si pjesë e delegacionit shqiptar të Kosovës.
Rambujeja nuk ishte vetëm një konferencë për armëpushim. Ajo ishte një përballje ndërmjet dy vizioneve: vizionit të një Kosove që kërkonte siguri, demokraci dhe mbrojtje ndërkombëtare, dhe politikës së Beogradit që refuzonte ndryshimet e propozuara. Në këtë proces, diplomacia amerikane luajti rol vendimtar. Sekretarja amerikane e shtetit Madeleine K.
Albright ishte figura kryesore e angazhimit amerikan. Ajo kërkonte një marrëveshje që do të ndalte dhunën dhe do të krijonte një zgjidhje politike për Kosovën. Takimet e saj me delegacionet në Rambuje ishin pjesë e përpjekjeve intensive diplomatike për të shmangur një përshkallëzim të mëtejshëm të konfliktit.
Në këtë atmosferë të ndërlikuar ndërkombëtare, kontributi i Arsim Bajramit lidhej me dimensionin juridik të çështjes së Kosovës. Çështja nuk ishte vetëm të kërkohej mbështetje politike, por të argumentohej para komunitetit ndërkombëtar se Kosova kishte nevojë për një rend institucional të bazuar në demokraci, të drejta njerëzore dhe garanci ndërkombëtare.
Rëndësia e ekspertëve juridikë në Rambuje ishte pikërisht aftësia për ta shndërruar një kërkesë politike në një argument të kuptueshëm për diplomacinë botërore. Në tavolinat ndërkombëtare, Kosova duhej të dëshmonte jo vetëm vuajtjet e saj, por edhe aftësinë për të ndërtuar institucione demokratike.
Delegacioni shqiptar i Kosovës pranoi marrëveshjen e propozuar nga ndërmjetësit ndërkombëtarë, ndërsa refuzimi i palës serbe për të pranuar elementet kryesore të saj, veçanërisht praninë ndërkombëtare të sigurisë, çoi në dështimin e negociatave.
Fotot arkivore të Rambujesë dëshmojnë atë moment kritik ku diplomacia amerikane dhe delegacionet e Kosovës u përballën me një nga krizat më të mëdha të sigurisë në Evropën e pas Luftës së Ftohtë. Pas dështimit të Rambujesë, ndërhyrja e NATO-s në mars 1999 ndryshoi rrjedhën e historisë së Kosovës.
Ajo hapi rrugën për përfundimin e luftës, vendosjen e KFOR-it dhe procesin që më vonë çoi drejt shpalljes së pavarësisë së Kosovës. Sot, Rambujeja kujtohet si një moment ku diplomacia amerikane, përfaqësuar nga Madeleine Albright, u përball me një krizë të madhe humanitare, ndërsa përfaqësuesit e Kosovës, ndër ta edhe Prof. Dr.
Arsim Bajrami, paraqitën argumentet politike dhe juridike të popullit të tyre. Rambujeja ishte një betejë pa armë, por me pasoja historike. Ishte një betejë e fjalës, argumentit dhe diplomacisë,dhe në këtë kapitull të rëndësishëm të historisë së Kosovës, emri i Prof. Dr.
Arsim Bajramit lidhet me rolin e ekspertit juridik që kontribuoi në një nga proceset më të rëndësishme diplomatike të shekullit XX. Përgatiti: Nijazi Halil