Një dallim i vogël në simptoma tregon nëse mjafton freskimi apo çdo minutë bëhet vendimtare Valët e të nxehtit rrisin rrezikun e problemeve shëndetësore, sidomos te të moshuarit, fëmijët, personat me sëmundje kronike, sportistët dhe punëtorët që qëndrojnë gjatë jashtë. Rraskapitja nga nxehtësia dhe goditja nga nxehtësia mund të duken të ngjashme, por nuk kanë të njëjtën shkallë rreziku.
E para është një paralajmërim serioz, ndërsa e dyta përbën urgjencë mjekësore dhe mund të jetë fatale. Si ta dalloni rraskapitjen nga nxehtësia? Rraskapitja shfaqet kur organizmi humb shumë ujë dhe kripëra përmes djersitjes. Personi zakonisht është i vetëdijshëm dhe vazhdon të djersitet, por ndihet i dobët, i lodhur, i trullosur ose me të përziera.
Shenjat më të zakonshme janë: djersitje e madhe; lëkurë e zbehtë, e ftohtë dhe e lagësht; puls i shpejtë, por i dobët; dhimbje koke dhe marramendje; të përziera ose të vjella; ngërçe në muskuj; dobësi, nervozizëm ose mundësi për të fikët. Kjo gjendje tregon se organizmi po përpiqet ta ulë temperaturën dhe ka nevojë për freskim e lëngje, në mënyrë që të mos kalojë në goditje nga nxehtësia.
Kur kemi të bëjmë me goditje nga nxehtësia? Goditja nga nxehtësia ndodh kur mekanizmat e trupit për freskim nuk funksionojnë më siç duhet. Temperatura trupore mund të arrijë rreth 40 gradë Celsius ose më shumë, ndërsa gjendja e personit përkeqësohet shpejt.
Shenjat paralajmëruese përfshijnë: lëkurë të nxehtë dhe të skuqur, të thatë ose të lagësht; puls të fortë dhe të shpejtë; dhimbje të fortë koke; hutim, çorientim ose të folur të paqartë; të përziera; konvulsione; humbje të vetëdijes. Djersitja mund të ndalet, por kjo nuk ndodh gjithmonë.
Shenja më shqetësuese është ndryshimi i gjendjes mendore: hutimi, sjellja e pazakontë, vështirësia në të folur ose humbja e vetëdijes, transmeton Telegrafi. Çfarë të bëni në rast rraskapitjeje? Zhvendoseni personin menjëherë në një vend më të freskët, mundësisht në një dhomë me ajër të kondicionuar ose në hije. Lirojani ose hiqjani veshjet e tepërta dhe vendoseni të pushojë.
Freskojeni me peshqirë të lagur, spërkatje me ujë të freskët ose ventilator. Nëse është plotësisht i vetëdijshëm, nuk vjell dhe mund të gëlltisë, jepini ujë ose pije me elektrolite, me gllënjka të vogla. Shmangni alkoolin dhe pijet me shumë kafeinë. Vëzhgojeni vazhdimisht. Nëse gjendja nuk përmirësohet, personi vjell, humb vetëdijen ose shfaq hutim, kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore.
Goditja nga nxehtësia: Çdo minutë është e rëndësishme Nëse dyshoni për goditje nga nxehtësia, telefononi menjëherë 112 ose 194 .
Derisa të mbërrijë ndihma: largojeni personin nga dielli dhe vendoseni në ambientin më të freskët të mundshëm; hiqjani veshjet e tepërta; filloni menjëherë freskimin me ujë të ftohtë; mbështilleni me çarçafë ose peshqirë të lagur dhe përdorni ventilator; vendosni kompresa të ftohta në qafë, sqetulla dhe ijë.
Kur është e mundur dhe e sigurt, zhytja e personit në ujë të ftohtë është ndër mënyrat më të efektshme për uljen e shpejtë të temperaturës. Mos i jepni lëngje një personi që është i hutuar, pa ndjenja ose nuk mund të gëlltisë, sepse ekziston rreziku i ngufatjes. Mos i jepni aspirin, paracetamol ose barna të tjera për uljen e temperaturës, sepse ato nuk e trajtojnë mbinxehjen e organizmit.
Nëse personi nuk merr frymë normalisht, filloni ringjalljen kardiopulmonare, nëse dini ta kryeni, dhe vazhdoni derisa të mbërrijë ekipi mjekësor. Si të mbroheni gjatë vapës? Pini ujë rregullisht dhe mos prisni derisa të ndieni etje. Personat që kanë kufizim të lëngjeve për shkak të sëmundjeve të zemrës ose veshkave duhet të këshillohen me mjekun.
Vishni rroba të lehta, të gjera dhe me ngjyra të çelëta. Përdorni kapelë dhe shmangni aktivitetet e rënda fizike në orët më të nxehta të ditës. Punët dhe ushtrimet më të lodhshme planifikojini herët në mëngjes ose në mbrëmje. Bëni pushime të shpeshta në hije dhe, kur punoni jashtë, qëndroni me dikë tjetër, në mënyrë që t’i dalloni me kohë shenjat e para të rrezikut.