Më 18 gusht, në fshatin Zogaj të komunës së Vushtrrisë, do të vendoset gurthemeli i një objekti të ri fetar. Ky nuk duhet të jetë vetëm një moment i rëndësishëm për një komunitet të caktuar fetar, por një mundësi e madhe për të dëshmuar para shoqërisë sonë dhe para botës një nga vlerat më të çmuara të traditës shqiptare: respektin, tolerancën dhe bashkëjetesën ndërmjet njerëzve me përkatësi të ndryshme fetare.
Në këtë ditë do të ishte një mesazh i fuqishëm njerëzor dhe kombëtar që në ceremoninë e gurthemelit të jenë të pranishëm përfaqësues të Bashkësisë Islame të Kosovës, përfaqësues të Kishës Katolike dhe autoritete lokale.
Një prani e tillë do të tregonte qartë se shqiptarët, pavarësisht dallimeve në besim, dinë të qëndrojnë së bashku, të respektojnë njëri-tjetrin dhe të gëzohen për çdo vepër që i shërben të mirës së përbashkët. Kjo do të ishte një dëshmi se feja, kur kuptohet drejt, nuk është burim ndarjeje, por burim dashurie, respekti dhe përgjegjësie ndaj tjetrit.
Një ceremoni e tillë do të dërgonte një mesazh të fuqishëm se uniteti kombëtar është më i madh se dallimet fetare. Ajo do të ishte një shembull i bukur për brezat e rinj, të cilët kanë nevojë të shohin se respekti ndërtohet me vepra dhe jo vetëm me fjalë.
Zogaj mund të bëhet një simbol i këtij bashkimi, duke dëshmuar se trashëgimia më e vyer e shqiptarëve është aftësia për të jetuar së bashku në paqe, respekt dhe mirëkuptim. Një histori shekujsh e bashkëjetesës Historia shqiptare dëshmon se shqiptarët myslimanë dhe katolikë kanë jetuar për shekuj pranë njëri-tjetrit.
Ata kanë ndarë të njëjtën tokë, të njëjtën gjuhë, të njëjtën kulturë dhe shumë herë edhe të njëjtat sprova. Në momente të vështira, shpesh nuk ka qenë dallimi fetar ai që i ka ndarë, por ka mbizotëruar besa, fqinjësia dhe ndjenja e përkatësisë së përbashkët.
Në shumë treva shqiptare, familjet e besimeve të ndryshme kanë ndihmuar njëra-tjetrën në gëzime dhe në vuajtje: kanë ndarë bukën, kanë mbrojtur njëri-tjetrin në kohë rreziku dhe kanë qenë pranë njëri-tjetrit në ditë të mira e të këqija. Tradita shqiptare e besës ka qenë një nga shprehjet më të fuqishme të këtij humanizmi.
Besa nuk pyeste për përkatësi fetare; ajo njihte vetëm nderin, fjalën e dhënë dhe mbrojtjen e njeriut. Ndihma dhe respekti ndërmjet komuniteteve Në shumë vende shqiptare ka pasur raste kur njerëzit e besimit mysliman kanë ndihmuar fqinjët e tyre katolikë në ruajtjen dhe mirëmbajtjen e kishave, ashtu siç edhe katolikët kanë treguar respekt dhe përkrahje për fqinjët e tyre myslimanë dhe objektet e tyre të kultit.
Kjo nuk ka qenë vetëm një shprehje tolerance, por një mënyrë jetese e ndërtuar mbi besën, respektin dhe përkatësinë e përbashkët shqiptare. Një nga shembujt më të njohur është ai i Kishës së Shna Ndout në Laç, ku për dekada kanë shkuar në pelegrinazh jo vetëm katolikë, por edhe shumë myslimanë.
Ata janë lutur, kanë ndezur qirinj dhe kanë kërkuar ndërmjetësimin e Shna Ndout, duke e konsideruar këtë vend të shenjtë si një vend shprese dhe bekimi për të gjithë.
Po kështu, në shumë fshatra të Kosovës, Malësisë, Dukagjinit dhe veriut të Shqipërisë, familjet myslimane kanë marrë pjesë vullnetarisht në punët e kishës gjatë ndërtimit ose riparimit të saj, duke dhuruar ditë pune, mjete transporti, gurë, dru ose materiale ndërtimi.
Në të njëjtën mënyrë, familjet katolike kanë ndihmuar fqinjët e tyre myslimanë në ndërtimin dhe mirëmbajtjen e xhamive, duke dëshmuar se marrëdhëniet ndërmjet tyre ishin më të forta se dallimet fetare. Gjatë luftës në Kosovë (1998–1999), në shumë vende shqiptarët strehuan dhe mbrojtën njëri-tjetrin pa pyetur për përkatësinë fetare.
Familje myslimane hapën dyert për familje katolike të dëbuara nga shtëpitë e tyre, ndërsa familje katolike bënë të njëjtën gjë për fqinjët myslimanë. Në ato ditë të vështira, solidariteti kombëtar dhe njerëzor mbizotëroi mbi çdo dallim fetar.
Një shembull tjetër i njohur është ai i shumë familjeve shqiptare gjatë Luftës së Dytë Botërore, të cilat, të udhëhequra nga tradita e besës dhe vlerat fetare, strehuan dhe shpëtuan hebrenj nga përndjekja naziste.
Në këtë vepër humanitare morën pjesë së bashku myslimanë, katolikë dhe ortodoksë shqiptarë, duke treguar se respekti për jetën dhe dinjitetin njerëzor ishte më i fortë se çdo ndarje fetare. Këta shembuj na kujtojnë se historia shqiptare nuk është ndërtuar mbi përçarjen fetare, por mbi bashkëjetesën, ndihmën reciproke dhe respektin e ndërsjellë.
Pikërisht kjo trashëgimi duhet të ruhet dhe të përcillet edhe brezave të rinj si një nga vlerat më të çmuara të kombit shqiptar. Një identitet i përbashkët përtej dallimeve Rilindësit shqiptarë e kuptuan se forca e popullit shqiptar qëndronte në unitetin e tij.
Ata vinin nga tradita të ndryshme fetare, por kishin një ideal të përbashkët: ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe identitetit shqiptar. Thënia e njohur “Feja e shqiptarit është shqiptaria” nuk ishte mohim i besimit fetar, por një thirrje për të mos lejuar që dallimet fetare të shndërroheshin në mure ndarëse ndërmjet shqiptarëve.
Sot, në një botë ku shpesh shohim konflikte të shkaktuara nga urrejtja dhe keqkuptimi, shqiptarët kanë mundësinë të tregojnë një shembull tjetër: se mund të jesh besimtar i devotshëm dhe njëkohësisht të respektosh besimin e tjetrit. Bashkimi përtej dallimeve Bashkimi i shqiptarëve nuk është ndërtuar mbi mohimin e dallimeve, por mbi respektimin e tyre.
Dallimet fetare, kulturore apo traditat e ndryshme nuk duhet të shihen si pengesa, por si pjesë e pasurisë sonë të përbashkët. Një shoqëri e pjekur nuk kërkon që të gjithë të jenë njësoj, por mëson të jetojë me respekt pranë njëri-tjetrit.
Historia shqiptare na mëson se kur kemi qenë të bashkuar rreth vlerave njerëzore – besës, nderit, solidaritetit dhe dashurisë për vendin – kemi qenë më të fortë përballë çdo sfide. Bashkimi i vërtetë nuk vjen nga ngjashmëria, por nga aftësia për ta pranuar, respektuar dhe mbështetur tjetrin.
Kjo është edhe arsyeja pse ngjarje si vendosja e gurthemelit në Zogaj kanë një domethënie që shkon përtej ndërtimit të një objekti fetar. Ato na kujtojnë se besimi fetar dhe identiteti kombëtar nuk janë në kundërshtim me njëri-tjetrin, por mund të bashkëjetojnë në harmoni. Një popull që respekton besimin e tjetrit ndërton një shoqëri më të fortë, më të drejtë dhe më paqësore.
Zogaj – një mesazh për botën dhe të ardhmen Gurthemeli në Zogaj nuk është vetëm një gur i vendosur në tokë. Ai mund të jetë një gur themeli për një mesazh shumë më të madh: për respektin, paqen dhe vëllazërinë ndërmjet shqiptarëve.
Nëse në këtë ditë do të bashkohen përfaqësuesit e bashkësive fetare, ky do të ishte një simbol i fuqishëm që do t’i tregonte botës se kush janë shqiptarët: një popull që ka kaluar shumë sprova, por që ka ruajtur aftësinë për të respektuar tjetrin, për të bashkëpunuar dhe për të ndërtuar ura.
Shqiptarët nuk kanë nevojë ta dëshmojnë identitetin e tyre përmes përçarjes, por përmes dashurisë, kulturës dhe respektit të ndërsjellë. Ky është mesazhi që mund të dalë nga Zogaj: se dallimet mund të na pasurojnë, ndërsa bashkimi na bën më të fortë.
Le të jetë gurthemeli i Zogajt jo vetëm fillimi i një ndërtese, por edhe një gur i vendosur në themelin e një shoqërie më të bashkuar, më të drejtë dhe më njerëzore. Historia i kujton me nder ata që ndërtuan ura mirëkuptimi, jo ata që ngritën mure ndarjeje. Brezat që do të vijnë do ta gjykojnë madhështinë tonë jo nga fjalët që kemi thënë, por nga shembulli që u kemi lënë.
Kur shqiptarët qëndrojnë pranë njëri-tjetrit me respekt, pavarësisht dallimeve fetare, ata i japin forcë identitetit të tyre kombëtar dhe i bëjnë nder historisë së tyre. Zogaj mund të bëhet një dëshmi se besimi në Zot nuk e largon njeriun nga tjetri, por e nxit ta dojë, ta respektojë dhe t’i shërbejë me zemër të hapur.
Le të jetë 18 gushti një ditë që do të kujtohet jo vetëm për vendosjen e një gurthemeli, por edhe për forcimin e themeleve të besimit te njeriu, të paqes dhe të unitetit ndërmjet shqiptarëve.