Nëse keni një fëmijë që duket sikur “nuk i intereson” as shkolla, as detyrat e shtëpisë dhe as shpërblimet, nuk jeni të vetmit. Yjet, lodrat, premtimet apo edhe ndëshkimet mund të funksionojnë për disa fëmijë, por psikologët thonë se motivimi i vërtetë vjen nga një burim krejt tjetër.
Sipas psikologes klinike Amy Kincaid Todey, çelësi është motivimi i brendshëm, pra dëshira për të bërë diçka sepse ka kuptim dhe vlerë për vetë fëmijën, jo sepse pret një shpërblim. Kur fëmijët ndihen se kanë një zë, mundësi zgjedhjeje dhe kontroll mbi disa vendime, ata janë shumë më të prirur të angazhohen. Kjo nuk do të thotë se fëmijët duhet të vendosin rregullat në shtëpi.
Përkundrazi, prindërit duhet t’u japin hapësirë për të marrë vendime të vogla, të përshtatshme për moshën e tyre, duke i bërë të ndihen të përfshirë dhe të dëgjuar. Ekspertët theksojnë gjithashtu se lidhja emocionale me prindërit është po aq e rëndësishme sa autonomia.
Fëmijët zhvillojnë vetëbesim kur ndihen të mbështetur, por edhe kur u jepet mundësia të përballen me sfida pa u mbrojtur nga çdo vështirësi. Për shumë vite, shpërblimet si para, lodra apo koha në ekran janë konsideruar mënyra më e mirë për të motivuar fëmijët. Megjithatë, psikologët paralajmërojnë se këto metoda mund të kenë efekt vetëm për një kohë të shkurtër.
Sipas psikologes Ioana Pal, kur një fëmijë mësohet të bëjë diçka vetëm për të marrë një shpërblim, ai fillon të fokusohet te shpërblimi dhe jo te vetë aktiviteti. Me kalimin e kohës, kënaqësia për të mësuar, lexuar apo provuar gjëra të reja zbehet dhe lind pyetja: “Çfarë përfitoj unë nga kjo?”
Pikërisht për këtë arsye, specialistët rekomandojnë që prindërit të nxisin kureshtjen, pavarësinë dhe ndjenjën e arritjes tek fëmijët, në vend që të mbështeten vetëm te shpërblimet materiale.
Për shembull, në vend që t’i thoni një fëmije: “Nëse mbaron detyrat, do të të blej një lodër”, psikologët sugjerojnë ta përfshini në vendimmarrje: “Cilat detyra do të doje të bëje të parat?” ose “A preferon t’i mbarosh para se të dalësh të luash apo pas një pushimi të shkurtër?”.
Këto zgjedhje të vogla e bëjnë fëmijën të ndiejë se ka kontroll mbi situatën, duke rritur motivimin e tij për ta përfunduar detyrën jo për një shpërblim, por sepse e konsideron vendimin si të vetin.