Shqipëria vazhdoi zbatimin e reformës gjyqësore, si dhe Strategjinë Ndërsektoriale të Drejtësisë, thuhet në raportin e Komisionit Evropian për Shtetin e së Drejtës në Shqipëri gjatë vitit 2026, sipas https://commission.europa.eu/.
Procesi i verifikimit të të gjithë gjyqtarëve dhe prokurorëve u përfundua plotësisht pas finalizimit të fazës së apelimit, duke forcuar më tej pavarësinë gjyqësore, llogaridhënien dhe integritetin në të gjithë sektorin e drejtësisë.
Janë bërë disa përparime për të integruar standardet e larta të procesit të verifikimit në sistemin e drejtësisë së zakonshme, duke përfshirë rishikimin e rregullave për emërimet e anëtarëve jomagjistratë në Këshillin e Lartë Gjyqësor dhe Këshillin e Lartë të Prokurorisë.
Inspektori i Lartë i Drejtësisë mbetet funksional, por përballet vazhdimisht me një numër të lartë vendesh të lira pune për magjistratë-inspektorë. Megjithëse gjyqësori mbetet i qëndrueshëm, përpjekjet për ndikim të padrejtë në institucionet e drejtësisë dhe sulmet personale ndaj magjistratëve vazhduan.
Sfidat e identifikuara më parë mbeten në kryerjen e vlerësimeve në kohë dhe cilësore të gjyqtarëve. Cilësia e përgjithshme e trajnimit gjyqësor është përmirësuar dhe numri i çështjeve të prapambetura është zvogëluar pjesërisht, ndërsa funksionimi i plotë i një sistemi modern të integruar elektronik të menaxhimit të çështjeve mbetet për t’u arritur, duke përfshirë planin e mirëmbajtjes dhe trajnimet.
Strategjia Kundër Korrupsionit për vitet 2024-2030 dhe plani i saj i veprimit për vitet 2024-2026 janë duke u zbatuar. Korniza ligjore për luftën kundër korrupsionit është kryesisht në vend dhe janë ndërmarrë hapa të rëndësishëm për t’u përafruar më tej me acquis të BE-së dhe standardet evropiane.
Struktura Speciale Kundër Korrupsionit (SPAK) ka vazhduar të japë rezultate pozitive në luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë dhe në ndërtimin e një historiku të fortë hetimesh, ndjekjesh penale dhe dënimesh. Korniza institucionale për parandalimin e korrupsionit është përmirësuar, por koordinimi me zbatimin e ligjit mbetet i dobët.
Rreziqet e korrupsionit vazhdojnë të jenë të përhapura në Policinë e Shtetit, prokurimin publik dhe në sektorët me rrezik të lartë, për të cilët Shqipëria po zbaton aktualisht vlerësimet e rrezikut.
Ndërsa efektiviteti dhe transparenca e verifikimeve të deklaratave të pasurive dhe interesave nga Inspektorati i Lartë për Deklarimin dhe Auditimin e Pasurive dhe Konfliktit të Interesit (ILDKPKI) janë përmirësuar, mangësitë vazhdojnë.
Shqetësimet vazhdojnë në lidhje me pavarësinë e autoritetit rregullator të medias, që rrjedhin nga procedura e emërimit për anëtarët e bordit dhe përkatësia e tyre politike. Pavarësia e kufizuar e transmetuesit publik është gjithashtu një shqetësim.
Ndërsa u ndërmorën hapa për të adresuar transparencën e pronësisë së medias, përqendrimi i medias dhe depërtimi në treg nga grupet e biznesit me lidhje politike mbeten një shqetësim serioz. Ndërsa janë ndërmarrë disa hapa drejt krijimit të një sistemi matjeje të audiencës, ndarja e drejtë e reklamave shtetërore dhe burimeve të tjera shtetërore ende nuk është siguruar.
Mangësitë vazhdojnë në lidhje me të drejtën për të aksesuar informacionin. Rastet e kërcënimeve verbale dhe fizike, fushata e shpifjes dhe paditë strategjike kundër pjesëmarrjes publike (SLAPP) që synojnë gazetarët vazhduan, ndërsa u prezantua dekriminalizimi i pjesshëm i shpifjes për gazetarët e regjistruar.
Shqetësimet mbeten në lidhje me cilësinë e procesit legjislativ, duke përfshirë zbatimin konsistent të politikbërjes së bazuar në prova dhe efektivitetin e konsultimeve publike. Polarizimi politik vazhdon të ndikojë negativisht në punën parlamentare. Gjykata Kushtetuese vazhdoi të jetë efektive në ruajtjen e kontrolleve dhe balancave institucionale.
U emëruan një Avokat i Popullit i ri dhe një Komisioner i ri për Mbrojtjen nga Diskriminimi (CPD). Në përgjithësi, organizatat e shoqërisë civile (OSHC-të) vazhdojnë të veprojnë lirisht, por vazhdojnë të përballen me sfida, të tilla si diskreditimi, transparenca e kufizuar në hartimin e politikave, praktikat e pabarabarta të konsultimit dhe kufizimet e qëndrueshmërisë financiare.