Pasi u krenua në rrjetet sociale duke sulmuar kritikët si “sorra, korba e trolla” dhe duke valëvitur vendin e parë në botë në Indeksin Kombëtar të Sigurisë Kibernetike (NCSI) me 98.33 pikë, pretendimi i kryeministrit Edi Rama për një “arritje fantastike të matur me metodologji ndërkombëtare” rrëzohet nga faktet mbi organizatën që e harton këtë indeks dhe konfliktin e hapur të interesit ku ajo ndodhet.
Prapa këtij certifikimi nuk qëndron as NATO, as Bashkimi Evropian dhe as ndonjë agjenci e Kombeve të Bashkuara, por një fondacion privat estonez i quajtur e-Governance Academy (eGA), i cili ka vlerësuar me notë maksimale projektet që ka zbatuar dhe përfituar vetë me paratë e donatorëve.
Fondacioni me seli në Talin ka qenë zbatuesi i drejtpërdrejtë dhe i paguar i projekteve madhore të Bashkimit Evropian për ngritjen e kapaciteteve kibernetike në Shqipëri.
Analiza e konfliktit të interesit Pra indeksi NCSI nuk administrohet nga organizata ndërkombëtare me mandat universal apo mbikëqyrje ndërshtetërore si Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB) apo NATO, por menaxhohet nga e-Governance Academy (eGA), një fondacion dhe qendër mendimi jofitimprurëse me seli në Tallinn, Estoni.
Ndonëse NCSI shërben si një bazë të dhënash globale për matjen e kornizave ligjore dhe institucionale, analiza e fondeve dhe e projekteve operative zbulon një konflikt strukturor interesi.
Gjatë të njëjtës periudhë kohore kur Shqipëria konsolidonte pozitat në indeks, eGA ka qenë zbatuesja e drejtpërdrejtë e paguar e tre projekteve madhore të financuara nga Bashkimi Evropian me qëllim ngritjen e pikërisht atyre kapaciteteve kibernetike që vlerësohen nga indeksi.
Përmes programit “Rapid Response 1.0” (2022–2024), me një buxhet prej 2.6 milionë eurosh të akorduar nga BE, eGA udhëhoqi punën për ngritjen e kapaciteteve të reagimit ndaj incidenteve kibernetike në Shqipëri.
Kjo u pasua nga projekti “Rapid Response 2.0” me financim prej 1.8 milionë eurosh, i cili përfshinte blerjen dhe dorëzimin zyrtar te institucionet shqiptare—përkatësisht te Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK) dhe Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI)—të paketave softuerike si GreyNoise, Acunetix dhe Cognyte Luminar. paralelisht, eGA ka zbatuar edhe projektin rajonal “Cyber Balkans” për lehtësimin e koordinimit dhe fuqizimin e kornizave strategjike në Ballkanin Perëndimor.
Në teorinë e auditimit dhe të qeverisjes korporative, ky pozicionim krijon një konflikt klasik interesi ku e njëjta dorë që këshillon, proksimon softuerë dhe ndërton arkitekturën institucionale, merr përsipër të auditojë dhe të certifikojë performancën e po atij sistemi.
Nëse një auditor financiar do të hartonte pasqyrat financiare të një kompanie dhe më pas do të nënshkruante raportin e auditimit si plotësisht i saktë, ky proces do të skualifikohej menjëherë për mungesë pavarësie.
Në rastin e NCSI-së, ulja e notës apo pasqyrimi i cenueshmërisë teknike të Shqipërisë do të nënkuptonte joefektivitetin e projekteve të implementuara vetë nga eGA me fondet e Bashkimit Evropian, duke krijuar një cikël mbrojtës institucional.
Arkitektura metodologjike e NCSI-së dhe mekanizmi i vetëdeklarimit Mospërputhja ndërmjet rezultatit maksimal në indeks dhe mbrojtjes reale buron nga vetë korniza metodologjike e NCSI-së. Indeksi përbëhet nga 3 kategori kryesore, 12 fusha kapacitetesh dhe 49 tregues individualë.
Sidoqoftë, NCSI mat ekskluzivisht gatishmërinë institucionale, politike dhe ligjore të zbatuar nga qeveria qendrore, duke u përqendruar në legjislacionin në fuqi, njësitë e krijuara, formatet e bashkëpunimit dhe dokumentet strategjike.
Data-gathering procesi i NCSI-së nuk përfshin auditime fizike në terren, simulate të depërtimit (penetration testing), apo inspektime teknike të konfigurimit të rrjeteve kompjuterike. Përkundrazi, vlerësimi bazohet tërësisht në provat dokumentare publike të dorëzuara nga vetë institucionet shtetërore—në rastin shqiptar, nga AKSK.
Kur AKSK miraton një projektligj të ri (si Ligji Nr. 25/2024 për Sigurinë Kibernetike), formon një komitet ndërministror përmes një urdhri kryeministror, apo publikon një dokument strategjik me një plan veprimi, këto prova ngarkohen në platformë. Pas verifikimit të thjeshtë të ekzistencës së linqet publike nga dy ekspertë të eGA-së, pikët akordohen automatikisht.
Detajet Meqenëse NCSI është një indeks dinamik (“live index”) që nuk funksionon me edicione fikse vjetore, çdo paketë e re dokumentesh e dërguar nga AKSK përkthehet në rritje të menjëhershme të pikëve.
Kjo shpjegon arsyen pse Shqipëria mund të kapërcejë nga vendi i 9-të në të 1-rin brenda vetëm pak muajsh: ndryshimi nuk pasqyron ndërtimin e “mureve mbrojtëse dixhitale” apo rritjen e rezistencës ndaj sulmeve kibernetike, por thjesht përmbushjen burokratike të dosjeve administrative.
Kjo krijon një cikël vetëdeklarues ku qeveria dërgon letrat, eGA verifikon linqet, indeksi rrit pikët, dhe politikanët shpallin fitoren teknologjike. Anomalia e këtij vlerësimi thellohet më tej kur krahasohet nota e NCSI-së me Nivelin e Zhvillimit Dixhital (Digital Development Level – DDL) të vendit.
DDL llogaritet si mesatare e Indeksit të Zhvillimit të E-Qeverisjes nga OKB (EGDI) dhe Indeksit të Gatishmërisë së Rrjetit (NRI). Indeksi / Metrika Vlera / Pozicionimi i Shqipërisë Signifikanca Analitike dhe Metodologjike NCSI Score 98.33 / 100 (Renditja: 1) Mat kornizën formale ligjore, strategjitë dhe organogramat administrative.
Digital Development Level (DDL) 62.34 / 100 [cite: 1, 2] Mat infrastrukturën reale teknologjike, e-shërbimet dhe kapitalin njerëzor. EGDI (OKB) Renditja: 62-ta në botë Matjen e zhvillimit të e-qeverisjes sipas standardeve universale të OKB-së. Network Readiness Index (NRI) Renditja: 84-ta në botë Mat gatishmërinë e rrjetit dhe infrastrukturës dixhitale fizike.
Diferenca (NCSI – DDL) +35.99 [cite: 1, 2] Diferencë anomale: tregon se korniza ligjore mbivlerëson kapacitetet teknike reale. Diferenca pozitive prej +35.99 pikësh është ndër më të lartat në të gjithë indeksin global.
Në terma teknikë, kjo shifër konfirmon se gatishmëria administrative “në letër” është krejtësisht e shkëputur nga zhvillimi i infrastrukturës dixhitale reale dhe kapaciteteve operacionale mbrojtëse të vendit.
Sulmet Përderisa korniza dokumentare e Shqipërisë certifikohet me pikë pothuajse maksimale në NCSI, realiteti i mjedisit të operacioneve kibernetike tregon një seri komprometimesh të përsëritura të infrastrukturës kritike kombëtare.
Aktorët e kërcënimeve të sofistikuara (të tilla si grupi i lidhur me inteligjencën shtetërore iraniane, i njohur si Homeland Justice) kanë depërtuar vazhdimisht në rrjetet shtetërore.
Kronologjia e sulmeve të suksesshme përgjatë viteve të fundit dëshmon cenueshmërinë sistemike të infrastrukturës dixhitale publike: Gjatë muajve korrik dhe shtator 2022, një sulm shkatërrues me softuerë fshirës të të dhënave (wiper) paralizoi portalin e-Albania dhe rrjetin qeveritar GovNet, duke detyruar ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike me Teheranin.
Në vitin 2023, u realizua komprometimi i bazave të të dhënave të Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve. Më tej, në fillim të vitit 2024, sulmet goditën Institutin e Statistikave (INSTAT) dhe Institutin e Sigurimeve Shoqërore, duke cenuar konfidencialitetin e të dhënave publike. Në qershor 2025, infrastruktura IT e Bashkisë Tiranë ra pre e ndërhyrjeve të paautorizuara.
Më skandalozja ndodhi në mars 2026, në të njëjtën periudhë kur autoritetet kremtonin publikisht pozicionimin e Shqipërisë në vendin e 9-të në botë sipas NCSI-së. Grupi Homeland Justice depërtoi në rrjetin e brendshëm të IT të Kuvendit të Shqipërisë, duke fituar privilegje të plota administratori (administrator privileges).
Sulmuesit shkarkuan dhe publikuan korrespondenca private të deputetëve, si dhe fshinë të dhëna në llogaritë e punonjësve të administratës legjislative.
Vetëm pak ditë më pas, e njëjta strukturë goditi infrastrukturën e Postës Shqiptare—një nyje kritike që shërben për shpërndarjen e pensioneve, ekzekutimin e pagesave financiare dhe shërbimet postare kombëtare—duke e çuar në të paktën pesë numrin e sulmeve të pësuara nga ky institucion brenda një viti.
Ndërhyrje në rrjetin e administratës vendore Mars 2026 Kuvendi i Shqipërisë Homeland Justice Akses me privilegje administratori, exfiltrim e-mail-esh, fshirje të dhënash. Mars 2026 Posta Shqiptare Homeland Justice Bllokim i shërbimeve financiare, pensioneve dhe transaksioneve.
Përkundrejt këtij realiteti dinamik sulmesh, asnjë nga këto incidente shkatërruese nuk pasqyrohet apo zbritet nga nota e Shqipërisë në indeksin NCSI.
Meqenëse metodologjia e eGA-së nuk penalizon shtetet për depërtime apo vjedhje të dhënash për sa kohë bazamenti ligjor mbetet zyrtarisht në fuqi, renditja në NCSI kthehet në një “pseudo-raport” që ushqen propagandën politike por nuk pasqyron mbrojtjen reale teknike.
Implikimet strategjike të rendit të dytë dhe të tretë për sigurinë kombëtare Disonanca ndërmjet vetëdeklarimit burokratik dhe rezistencës operacionale sjell pasoja të thella zinxhir për arkitekturën e sigurisë kombëtare të Shqipërisë dhe stabilitetin e saj institucional.
Së pari, triumfalizmi politik i bazuar mbi indekse vetëdeklaruese prodhon një shkallë të lartë complakence institucionale. Kur vendimmarrësit politikë bindet se vendi gëzon “sistemin më të sigurt në botë” ose “mbrojtje të nivelit të lartë të NATO-s”, burimet buxhetore keqalokohen.
Buxheti shtetëror orientohet drejt konformitetit me letrën—si hartimi i rregulloreve të reja, trajnimet burokratike dhe përmbushja e formularëve ndërkombëtarë—në vend që të kanalizohet te blerja e infrastrukturës mbrojtëse harduerike, monitorimi proaktiv 24/7 përmes Qendrave të Operacioneve të Sigurisë (SOC), dhe mbajtja e ekspertëve teknikë elitë përmes pagave konkurruese me sektorin privat.
Së dyti, aktorët e kërcënimeve asimetrike (APT-të) shfrytëzojnë pikërisht fragmentimin e mbrojtjes teknike jashtë bërthamës qendrore. Siç pranohet nga autoritetet përkatëse, institucione si Kuvendi i Shqipërisë apo Posta Shqiptare administrojne rrjetet e tyre IT në mënyrë të pavarur nga GovNet-i qendror.
Hakerat shfrytëzojnë këtë fragmentim, duke depërtuar në pikat më të dobëta të zinxhirit. Fakti që një grup armiqësor arrin të marrë të drejta administratori në sistemin e Parlamentit dëshmon se korniza e menaxhimit të privilegjeve (Privileged Access Management) dhe arkitektura Zero Trust mungojnë në nivel operativ, pavarësisht se në letrat e dërguara në Tallin ato certifikohen si të përmbushura.
Së treti, ekziston një rrezik real i cenimit të besimit të partnerëve ndërkombëtarë dhe konsolidimit të një imazhi të rremë te aleatët e NATO-s dhe BE-së. Nëse financuesit e huaj supozojnë se projekte si “Rapid Response 1.0 dhe 2.0” e kanë ngritur Shqipërinë në majën e sigurisë globale, mbështetja teknike dhe financiare emergjente mund të reduktohet.
Gjithashtu, zbatimi i digjitalizimit të pambrojtur cenon drejtpërdrejt besimin e qytetarëve te e-qeverisja, pasi ekspozimi i vazhdueshëm i të dhënave personale, tatimore dhe financiare krijon terren për mashtrime, phishing masiv dhe destabilizim të besimit në institucionet publike.
Rekomandimet Pozicionimi i Shqipërisë në vendin e parë në botë sipas NCSI-së është produkt i një mekanizmi “closed-loop” ku qeveria vetëdeklaron kornizat ligjore, ndërsa eGA—në cilësinë e zbatueses së paguar të projekteve të BE-së dhe administrueses së indeksit—certifikon suksesin e vetvetes dhe të vendit.
Kjo mospërputhje strukturore fsheh cenueshmërinë teknike në terren, ku infrastruktura kritike publike mbetet e ekspozuar ndaj ndërhyrjeve të përsëritura shkatërruese. Për të transformuar mbrojtjen kibernetike nga një ushtrim burokratik në një rezistencë reale teknike, nevojitet zbatimi i menjëhershëm i disa masave reformuese.
Së pari, duhet të ndërpritet përdorimi i indekseve vetëdeklaruese si tregues kryesor i sigurisë kombëtare. Qeveria dhe AKSK duhet të zëvendësojnë matjen burokratike me auditime teknike të pavarura, të kryera nga subjekte ndërkombëtare pa konflikt interesi, përmes simulimeve të depërtimit në kohë reale (Red Teaming) dhe auditimit të kodeve burimore të aplikacioneve shtetërore.
Së dyti, nevojitet heqja e fragmentimit të mbrojtjes dixhitale duke i nënshtruar të gjitha institucionet publike—përfshirë Kuvendin, pushtetin vendor dhe ndërmarrjet shtetërore si Posta Shqiptare—standardeve strikte qendrore të mbrojtjes teknike, monitorimit 24/7 nga SOC kombëtare dhe zbatimit të parimit Zero Trust.
Së treti, autoritetet duhet të miratojnë një politikë transparence absolute për incidentet kibernetike. Në vend të heshtjes apo propagandës triumfaliste pas çdo sulmi, AKSK duhet të publikojë raporte zyrtare post-incident (Post-Incident Analysis) për të identifikuar shkaqet rrënjësore të penetrimit, për të nxjerrë leksione teknike dhe për të garantuar llogaridhënien e administratorëve të rrjeteve publike.
Kjo është e vetmja rrugë për të ndërtuar mure dixhitale reale dhe për të garantuar sigurinë e të dhënave të qytetarëve shqiptarë. Çfarë tha Rama? Ndërkohë kujtojmë se këtë javë kryeministri Edi Rama ka bërë disa reagime në rrjetet sociale sa takon siggurisë kibernetike.
Fillimisht shefi i qeverisë zbuloi se Shqipëria është renditur në vendin e parë në botë në National Cyber Security Index (NCSI), me një rezultat prej 98.33 pikësh. Këtë lajm z. Rama e ka cilësuar arritjen si rezultat të punës së nisur pas sulmit të rëndë kibernetik të 15 korrikut 2022.
Sipas Ramës, pas sulmit ndaj infrastrukturës digjitale të vendit, Shqipëria ndërtoi një arkitekturë të re të mbrojtjes kibernetike dhe rriti kapacitetet profesionale e teknologjike, në bashkëpunim edhe me partnerët ndërkombëtarë.
Duke komentuar renditjen, kryeministri shkroi: “Lajmi i sotëm kurorëzon një vizion ambicioz dhe një punë të jashtëzakonshme, me një sukses historik: SHQIPËRIA KA DALË E PARA NË BOTË NË NATIONAL CYBER SECURITY INDEX (NCSI), ME 98.33 PIKË.” Rama theksoi se sulmet kibernetike ndaj Shqipërisë kanë vijuar, por sipas tij forcimi i kapaciteteve mbrojtëse ka bërë të mundur neutralizimin e tyre.
Po ashtu, kryeministri Edi Rama ka regauar sërish dje, ndërsa u është përgjigjur kritikëve që ngritën pikëpyetje në lidhje me raportimin e bujshëm se Shqipëria është e para në botë për sigurinë kibernetike, për të cilët shkruan se pas dyshimeve të ngritura fshihen personat që tentojnë të hedhin gurë dhe baltë ndaj qeverisë.
“Sapo postova lajmin që Shqipëria doli e para në indeksin global të sigurisë kibernetike, ata u vërsulën si tufa sorrash e korbash me turlilloj krrakrrash. Po nëse lajmi ishte “gënjeshtër”, “propagandë”, “budallallëk”, atëherë pse gjithë ai mund i madh me gurë e me baltë? Asnjë njeri normal nuk harxhon energji për të shuar një qiri të fikur”shkruan kryeministri në reagimin e tij.
Më tej, kreu i qeverisë shqiptare e vijon reagimin duke shkruar se detajin që Shqipëria është e para në botë për sigurinë kibernetike e ka zbuluar metodologjia ndërkombëtare dhe shifrat nuk ndryshojnë. “Në fakt renditjen në National Cyber Security Index nuk e bën as një sorrë, as një korb dhe as një troll.
E vendos një metodologji ndërkombëtare, me 98.33 pikë, të matura mbi kuadrin ligjor, kapacitetet institucionale dhe sistemin e parandalimit. Urrejtësit e mi besnikë mund të hidhen përpjetë, por tabela nuk ndryshon pse ata derdhin mllef e jargë mbi pasqyrat e tyre digjitale”, shton më tej Rama.
Në përmbyllje të reagimit të tij Edi Rama thekson se miqtë dhe aleatët e vërtetë e përgëzuan, ndërsa dështakëzemërakët e kanë sulmuar duke parë ëndrra me kërkesat për dorëheqje, revolucione e pushtet. Nga ana tjetër, po dje, Rama ka vendosur t’u përgjigjet vetë kritikëve, të cilët në gjuhën e tij karakteristike, i quan “sorra, korba dhe dështakzemërakë”.
Për të mbështetur atë që e cilëson si një arritje të rëndësishme për Shqipërinë, kryeministri ka publikuar një artikull të Euroneës Global, ku vendi ynë vendoset në qendër të një historie transformimi në fushën e sigurisë kibernetike.
Nga vendi që në vitin 2022 u godit nga një sulm masiv kibernetik i sponsorizuar nga Irani, te vendi që sot kryeson renditjen globale për sigurinë kibernetike. “Sulmi i vitit 2022 mund të na kishte gjunjëzuar. Ne e kthyem atë në një shtysë për transformim.
Rindërtuam kuadrin ligjor, centralizuam mbrojtjen kibernetike, forcuam kapacitetet tona dhe ngritëm partneritete të reja me Bashkimin Europian, Shtetet e Bashkuara dhe kompanitë më të mëdha të teknologjisë.
Dhe sot, në një kohë kur Shqipëria digjitale ofron online 95% të shërbimeve publike, kjo mburojë është po aq jetike sa çdo infrastrukturë tjetër strategjike e vendit”, shkruan Rama ndër të tjera.