Spanja ka dënuar reagimin “egoist, polarizues dhe të paligjshëm” të disa vendeve të BE-së ndaj fluksit të rreth 60,000 emigrantëve nga Maroku në Ceuta, raporton BBC. Zyrtarët thonë se pothuajse të gjithë ata që arritën në enklavë më 30 korrik janë kthyer, ndërsa Ministri i Brendshëm i Spanjës, Fernando Grande-Marlaska, tha të shtunën se numri i të vdekurve ishte rritur në të paktën 67.
Kjo vjen pasi Italia pezulloi përkohësisht marrëveshjen pa kufij të Shengenit të BE-së me Spanjën, ndërsa kryeministrja Giorgia Meloni i quajti skenat “tronditëse”. Finlanda dhe Danimarka mbështetën veprimin e Italisë, ndërsa kryeministri çek Andrej Babiš kërkoi një pezullim të përkohshëm të anëtarësimit të Spanjës në Shengen.
Në një letër drejtuar Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, kryeministri spanjoll Pedro Sánchez tha se kishte “shqetësime serioze” në lidhje me disa qeveri evropiane. Ai tha se qeveria spanjolle kishte rivendosur plotësisht kontrollin mbi kufirin dhe kishte parandaluar çdo “lëvizje të paautorizuar drejt Evropës kontinentale” në më pak se 48 orë.
Ndërsa shumica kishin treguar “mbështetje dhe solidaritet”, Sanchez tha se qeveritë e tjera evropiane kishin zgjedhur të sulmonin Spanjën, “të nxitura nga paragjykimet, lajmet e rreme, injoranca ose interesi politik”, dhe theksoi se Ceuta nuk ishte pjesë e zonës Shengen. “Bashkimi Evropian nuk mund ta përballojë këtë lloj reagimi egoist, polarizues dhe të paligjshëm” – tha ai.
Udhëheqësi spanjoll bëri thirrje për një takim urgjent me ministrat e brendshëm të BE-së për të “riafirmuar se siguria e kufijve tanë të jashtëm është një përgjegjësi e përbashkët e të gjitha shteteve anëtare”. Ndërkohë, 22 nga 27 vendet e BE-së bënë gjithashtu thirrje për bisedime emergjente në një letër të hapur, duke përmendur “shqetësime serioze” në lidhje me zhvillimet në Ceuta.
Kombet “mirëpresin që Spanja dhe Maroku po bashkëpunojnë ngushtë për të siguruar kthimin e shpejtë të migrantëve”, por thanë se një video-konferencë e ministrave të brendshëm të BE-së do të ndihmonte në arritjen e një marrëveshjeje mbi mobilizimin e instrumenteve të BE-së dhe mbështetjen për Spanjën për të rivendosur “kontrollin efektiv” të kufirit dhe për të parandaluar kalimet e mëtejshme të pakontrolluara.
Gjithashtu të shtunën, kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Andy Burnham tha se kishte folur me Sánchez dhe se Mbretëria e Bashkuar po “ofronte çfarëdo ndihme që mundej”. Të enjten në Ceuta pati skena kaotike, ndërsa kontrollet kufitare në enklavën e Afrikës së Veriut me sa duket u prishën.
Në një konferencë për shtyp të shtunën, Grande-Marlaska u tha gazetarëve se situata në Ceuta ishte pothuajse kthyer në normalitet. “Pothuajse të gjithë [migrantët] janë larguar tashmë nga Ceuta” – tha ministri, duke shtuar se bizneset tani ishin rihapur.
“Situata është përmbysur pothuajse tërësisht.” Ai tha gjithashtu se Spanja kishte filluar të ndërtonte një barrierë detare të fryrë për të parandaluar hyrjen e mëtejshme të emigrantëve të paligjshëm. Por, ndërsa situata në terren duket se po qetësohet, pasojat politike dhe diplomatike po përhapen në Madrid dhe kryeqytete të tjera.
Të enjten, kryeministrja e Italisë, Giorgia Meloni, shkroi në rrjetet sociale se një “emigracion i pakontrolluar” i tillë përbënte një kërcënim për sigurinë kombëtare, përpara se të pezullonte marrëveshjen e zonës Shengen me Spanjën për një muaj. Zona Shengen është një sistem kufijsh të hapur që përfshin 29 vende evropiane që kanë hequr kontrollet në kufijtë e tyre të përbashkët.
Spanja u përgjigj duke thirrur ambasadorin italian në Madrid, ndërsa ministri i saj i jashtëm tha se priste “solidaritet evropian dhe jo demagogji partiake”. Ministrja e Brendshme e Finlandës, Mari Rantanen, tha se kishte filluar përgatitjet për rivendosjen e kontrolleve të kufijve të brendshëm “nëse lind nevoja”.
Ajo gjithashtu u bëri thirrje “të gjitha vendeve evropiane” të mbështesin veprimin e Melonit. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen i kërkoi gjithashtu BE-së të “shqyrtojë të gjitha opsionet, përfshirë pezullimin e bashkëpunimit të Shengenit”. Franca ka shtrënguar kontrollet në kufirin e saj me Spanjën dhe tha se do të rrisë praninë e saj policore deri të shtunën.
Kryeministri portugez Luis Montenegro tha se po shqyrtonte forcimin e kontrolleve kufitare. Von der Leyen tha se imazhet nga Ceuta ishin “të papranueshme”. “Nuk mund të lejojmë askënd të vijë në Unionin tonë pa iu përmbajtur rregullave tona” – tha ajo në mediat sociale.
Kancelari gjerman Friedrich Merz tha se “mbështet qëllimin e Spanjës për të mos lejuar emigrantët e paligjshëm në kontinentin evropian” dhe kërkoi që Maroku “të marrë mbrapsht menjëherë emigrantët e paligjshëm”. Në SHBA, Departamenti i Shtetit tha se incidenti ishte një rezultat i drejtpërdrejtë i politikave të Spanjës për migracionin.
Presidenti Donald Trump e quajti situatën një “katastrofë” dhe tha se “duket si një pushtim i një vendi nga qindra mijëra njerëz”. Spanja ka mbrojtur mënyrën se si e ka trajtuar valën e emigrantëve. Madridi ka dërguar trupa, më shumë policë, dronë, zhytës dhe anije në Ceuta.
Vendi gjithashtu ka vendosur forcat e tij të armatosura për të forcuar sigurinë në një tjetër enklavë spanjolle, Melilla, ku u raportuan gjithashtu qindra kalime kufitare. Sánchez, i cili ka vizituar Ceutën pas fluksit të emigrantëve, tha se do të shqyrtonte përforcimin e kufirit me Marokun dhe se autoritetet marokene po bashkëpunonin.
Ai fajësoi bandat e trafikimit të njerëzve për rritjen e migrantëve, duke e quajtur incidentin një “shkelje të integritetit territorial të Spanjës”. “Mafia e trafikimit pranoi një interpretim egoist të një vendimi të Gjykatës së Lartë”, i cili “u përhap si zjarr në pyll”, tha ai.
Komisioneri i BE-së, Magnus Brunner, tha, pas një telefonate me Ministrin e Jashtëm spanjoll, José Manuel Albares, se “asnjë person i vetëm nuk ka kaluar në BE-në kontinentale”. Në qershor, Gjykata Supreme e Spanjës vendosi që migrantët e ndaluar në det ndërsa përpiqeshin të arrinin në Ceuta ose Melilla nuk mund të ktheheshin menjëherë në Marok pa një proces të rregullt ligjor.
Ndërsa rritja e numrit të emigrantëve këtë vit është e jashtëzakonshme, Ceuta ka qenë prej kohësh një pikë qendrore për emigrantët që përpiqen të arrijnë Evropën. Gjatë muajve të verës, shpesh ka një përpjekje të madhe për të arritur në Ceuta, zakonisht e organizuar nëpërmjet mediave sociale.
Në vitin 2021, rreth 8,000 njerëz hynë në Ceuta brenda pak ditësh, duke përkeqësuar tensionet diplomatike të Spanjës me Marokun. Maroku, i cili ka vuajtur nga një shkallë e lartë papunësie, përjetoi disa protesta antiqeveritare të Gjeneratës Z vitin e kaluar, me të rinjtë që kërkonin mundësi më të mira dhe përmirësime në shërbimet publike.
Së bashku me Melillën, Ceuta formon kufijtë e vetëm tokësorë të Bashkimit Evropian me Afrikën. Migrantët mund të hyjnë në enklavë duke notuar disa kilometra. Spanja ka një qasje relativisht miqësore ndaj imigracionit. Në prill, qeveria miratoi plane për t’u dhënë status ligjor 500,000 migrantëve pa dokumente , duke u lejuar atyre të integrohen zyrtarisht në fuqinë punëtore.
Në atë kohë, kryeministri italian i krahut të djathtë e kishte kritikuar tashmë Sanchezin, duke thënë se politika do të “ndikonte te fqinjët e saj”. Në qershor, Parlamenti Evropian miratoi rregulla më të ashpra për migracionin që u japin autoriteteve kompetenca më të gjera për të kthyer të ardhurit e parregullt./ BBC