Në politikë, fjalët kanë peshë. Sidomos kur ato vijnë nga zyrtarë të lartë shtetërorë dhe prekin tema që lidhen me luftën, krimet dhe fatet e popujve. Deklarata e fundit e ministres serbe lidhur me Kosovën dhe përmendja e konceptit të spastrimit etnik ka shkaktuar reagime të forta, sepse rikthen në kujtesën kolektive një nga periudhat më të dhimbshme të historisë së Ballkanit.
Kur një ministre e një shteti evropian përdor një gjuhë që të kujton retorikën politike të viteve ’90, kjo nuk mund të shihet vetëm si një deklaratë personale. Ajo bëhet çështje e përgjegjësisë institucionale dhe ngre pyetje serioze për mënyrën se si një shtet përballet me të kaluarën e tij dhe me sfidat e së ardhmes.
Periudha e regjimit të Sllobodan Millosheviqit u karakterizua nga politika nacionaliste që sollën konflikte të përgjakshme në ish-Jugosllavi. Lufta në Kosovë gjatë viteve 1998–1999 la pas mijëra viktima, persona të zhdukur dhe një numër të madh njerëzish të dëbuar nga shtëpitë e tyre.
Për këtë arsye, çdo deklaratë që prek ose relativizon idenë e spastrimit etnik prek jo vetëm të kaluarën, por edhe përpjekjet e sotme për pajtim dhe paqe. Kosova dhe Serbia sot ndodhen përballë një sfide të madhe historike, transformimin e marrëdhënieve nga konflikt dhe mosbesim drejt dialogut dhe bashkëpunimit.
Ky proces nuk mund të ketë sukses nëse shoqërohet me rikthimin e gjuhës së urrejtjes, glorifikimin e politikave të së kaluarës apo mohimin e vuajtjeve të viktimave. Dialogu Kosovë – Serbi, i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, nuk është vetëm një proces diplomatik për zgjidhjen e çështjeve teknike.
Ai është një përpjekje për të ndërtuar një arkitekturë të re sigurie dhe bashkëpunimi në Ballkanin Perëndimor. Por dialogu kërkon besim. Dhe besimi nuk mund të ndërtohet mbi deklarata që hapin plagët e luftës dhe rikthejnë frikën e së kaluarës. Një çështje tjetër me rëndësi është perspektiva evropiane e rajonit.
Bashkimi Evropian është ndërtuar mbi parime që kundërshtojnë nacionalizmin ekstrem, diskriminimin dhe dhunën etnike. Vendet që synojnë integrimin evropian nuk vlerësohen vetëm për reformat ekonomike dhe ligjore, por edhe për mënyrën se si përballen me historinë, respektojnë të drejtat e njeriut dhe kontribuojnë në pajtimin rajonal.
Në këtë kuptim, deklarata të tilla nuk dëmtojnë vetëm marrëdhëniet me Kosovën, por edhe imazhin ndërkombëtar të vetë Serbisë. Një shtet që aspiron të jetë pjesë e familjes evropiane duhet të dëshmojë se ka kapërcyer politikat e së kaluarës dhe se është i gatshëm të ndërtojë marrëdhënie të bazuara në respekt dhe bashkëpunim. Ballkani nuk ka nevojë për kthim te narrativat e konfliktit.
Popujt e rajonit kanë nevojë për zhvillim ekonomik, siguri, integrim evropian dhe një kulturë të re politike ku historia shërben si mësim, jo si instrument për tensione të reja. Për Kosovën, përgjigjja më e fuqishme ndaj deklaratave të tilla duhet të jetë diplomacia e mençur, forcimi i shtetit ligjor dhe vazhdimi i bashkëpunimit me partnerët ndërkombëtarë.
Stabiliteti i Kosovës dhe i rajonit nuk mbrohet vetëm me reagime politike, por me institucione të forta, argumente të bazuara në të drejtën ndërkombëtare dhe vizion të qartë evropian.
Në fund, deklarata të tilla duhet të shërbejnë si një paralajmërim për të gjithë aktorët politikë të Ballkanit, paqja nuk është një realitet i përhershëm nëse nuk ushqehet çdo ditë me përgjegjësi politike dhe respekt reciprok. Evropa e shekullit XXI nuk mund të ndërtohet me gjuhën e konflikteve të shekullit XX.
E ardhmja e Ballkanit kërkon një politikë të re, një politikë që pranon të kaluarën, respekton viktimat dhe ndërton ura drejt një të ardhmeje të përbashkët.