Ka momente kur jeta në Moskë duket krejtësisht normale. Mëngjesi i së enjtes nuk ishte një prej tyre. Në juglindje të qytetit, një rafineri nafte ishte goditur gjatë një sulmi me dron ukrainas – edhe nga larg pamja ishte surreale. Tymi i dendur që ngrihej nga drejtimi i objektit e kishte errësuar qiellin. Si një mbulesë e zezë gjigante, ai varej mbi horizontin e Moskës.
Sado e jashtëzakonshme dhe tërheqëse për syrin ishte kjo, aq i tillë ishte edhe reagimi i njerëzve pranë rafinerisë. Duke i kushtuar shumë pak vëmendje reve të mëdha të tymit, një peshkatar u ul pranë një pellgu, duke shikuar përtej ujit ndërsa vazhdonte të peshkonte. Në këndin e lojërave përballë, fëmijët po argëtoheshin në lëkundëse.
Blerësit po shkonin dhe po ktheheshin nga një supermarket, sikur të ishte thjesht një e enjte tjetër. Atëherë e kuptova se ndjesia ime për atë që është normale dhe çfarë jo në Moskë, kishte nevojë për përditësim. Për një kohë kaq të gjatë, lufta në Ukrainë u dukej shumë e largët njerëzve në kryeqytetin rus.
Shumë veta pretendonin se nuk po ndodhte fare, por kjo është më e vështirë të bëhet ndërsa vija e frontit i afrohet qytetit. Gjatë një viti e gjysmë të kaluar, moskovitët janë zgjuar me lajmin se gjeneralë të ushtrisë në Moskë janë vrarë dhe se dronët kanë synuar kryeqytetin. Në një farë mënyre, anormalja është tashmë normalja e re.
Sulmi i së enjtes ishte një nga sulmet më të mëdha ajrore në rajonin e Moskës që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia. Përveç dëmeve në rafinerinë e naftës, u dëmtuan edhe qendrat tregtare dhe ndërtesat e banimit. Sipas guvernatorit të rajonit të Moskës, një vajzë tetëvjeçare u vra në një zjarr të shkaktuar nga një nga sulmet me dronë.
«Nuk jam krejtësisht i befasuar nga ajo që ndodhi», thotë Slava, e cila jeton në një bllok apartamentesh përballë rafinerisë së naftës. «Por nuk e prisja një sulm kaq të madh». “Dëgjova shpërthime dhe pashë shumë tym. Është diçka që zakonisht e sheh në filma. E pashë nga dritarja e apartamentit tim.” Por një tjetër banore vendase, Nadezhda, nuk pa asgjë normale në atë që po ndodhte.
«Na u deshën katër vjet për të fituar Luftën e Dytë Botërore, edhe pse ushtarët tanë kishin pak ushqim dhe ujë», më tha ajo. “Sot kemi të gjitha burimet që na nevojiten. Por kjo luftë vazhdon. Jam i shokuar.”
Si u përgjigjen autoritetet ruse njerëzve si Nadezhda, rusëve që përpiqen të kuptojnë pse i ashtuquajturi “operacion ushtarak special” i Kremlinit po zgjat kaq shumë dhe si është e mundur që lufta të ketë mbërritur në qytetin e tyre? Zyrtarët rusë akuzojnë rregullisht Perëndimin për zgjatjen e luftës në Ukrainë, duke fajësuar udhëheqësit evropianë dhe NATO-n për mbështetjen e Kievit.
Por të enjten, Presidenti Vladimir Putin nuk tha asgjë për sulmin me dron. Buletinet e lajmeve në kanalet televizive ruse mezi e përmendën atë. Kur gazetat ruse e raportuan historinë të nesërmen, dallova një fije të përbashkët në mbulimin e tyre: një mesazh të koordinuar, ndoshta, për audiencën vendase. Mund të përmblidhet si kjo: “Sado keq që të jetë për ne, Ukraina po vuan më shumë”.
“Sulmet tona po i shkaktojnë shumë më tepër dëme Ukrainës sesa po na shkakton Ukraina neve”, deklaroi gazeta ultra-pro-Kremlinit Komsomolskaya Pravda. “Sulmet tona për të demilitarizuar Ukrainën janë shumë më të fuqishme dhe efektive sesa sulmet ukrainase”, shkroi tabloidi Moskovsky Komsomolets.
Narrativa ishte pothuajse identike në gazetën qeveritare Rossiyskaya Gazeta: “Sulmet tona ndaj ndërmarrjeve të mbrojtjes që punojnë për ushtrinë ukrainase janë shumë më të fuqishme se ato me të cilat rusët, për fat të keq, po përballen.”
“Sulmet tona ndaj infrastrukturës ukrainase të lidhura me kompleksin ushtarako-industrial janë shumë më efektive dhe prodhojnë më shumë rezultate”, komentoi e përditshmja e biznesit Kommersant.
Presidenti i Rusisë, Vladimir Putin, shihet para një takimi me kryeministrin e Kamboxhias, Hun Manet, në kuadër të samitit Rusi-ASEAN në Kazan të enjten, më 18 qershor.Reuters Kur Kremlini më në fund reagoi, dha një mesazh të ngjashëm. “Duhet të kërkoni më shumë pamje filmike që vijnë nga qytete të ndryshme në Ukrainë”, u tha gazetarëve zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov.
“Pamjet që tregojnë rezultatet e sulmeve të kryera nga forcat tona të armatosura janë mbresëlënëse. Këto sulme do të vazhdojnë.” Nuk ka asnjë shenjë që sulmet me dronë ukrainasë ndaj qyteteve ruse e kanë bërë Putinin të mendojë.
Nga fjalimet dhe deklaratat e tij të fundit, udhëheqësi i Kremlinit duket i vendosur të vazhdojë sulmin e Rusisë ndaj Ukrainës, i bindur se në këtë luftë rraskapitëse vendi i tij do të triumfojë. Por ka shenja se sulmet me rreze të gjatë veprimi nga ana e Ukrainës – veçanërisht ndaj objekteve ruse të naftës – po rrisin presionin mbi ekonominë ruse.
Mungesa dhe racionimi i benzinës janë raportuar në disa pjesë të vendit, dhe çmimet janë rritur në pompa. Në atë që është bërë normaliteti i ri, Moska pret më shumë sulme me dronë, raporton BBC. “Sulmi ukrainas ndaj rajonit të Moskës më 18 qershor nuk do të jetë sulmi i fundit, apo edhe një nga të fundit”, parashikoi Moskovsky Komsomolets.
«Nuk kemi çfarë të bëjmë për këtë», më tha një grua të enjten e kaluar, ndërsa shikonte lart retë e tymit. “Është qeveria jonë ajo që duhet të vendosë se çfarë të bëjë. E tëra çfarë mund të bëjmë është të vëzhgojmë.”