Historia e klerit katolik shqiptar nuk është vetëm histori e jetës fetare. Në periudha të ndryshme të historisë sonë, meshtarët kanë qenë njëkohësisht mësues, shkrimtarë, mbrojtës të gjuhës, organizatorë të jetës kombëtare dhe zë i ndërgjegjes së popullit.
Nga Pal Engjëlli e Gjon Buzuku deri te Pjetër Bogdani, At Gjergj Fishta e Dom Ndre Mjeda, kleri shqiptar ka krijuar një traditë ku shërbimi ndaj Zotit është ndërthurur me shërbimin ndaj kombit. Në këtë vazhdimësi historike vendoset edhe figura e Dom Anton Kçirës, një meshtar që e jetoi misionin e tij jo vetëm në altar, por edhe në mbrojtje të identitetit shqiptar në Kosovë dhe në diasporë.
I lindur më në Moglicë të Gjakovës, Dom Anton Kçira u formua në rrethana jo të lehta politike e shoqërore. Pas studimeve filozofiko-teologjike dhe shugurimit meshtarak në vitin 1968, ai shërbeu për shumë vite në Kosovë, veçanërisht në Gllogjan, përpara se në vitin 1989 të vendosej në Detroit të Shteteve të Bashkuara, ku do të zhvillonte një pjesë të rëndësishme të veprimtarisë së tij pastorale dhe kombëtare.
Jeta e tij përfshin tri hapësira shqiptare: Kosovën e vuajtur të gjysmës së dytë të shekullit XX, diasporën shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe botën e madhe katolike ku ai shërbeu me përkushtim. Mirëpo, pavarësisht largësive gjeografike, në qendër të veprimtarisë së tij mbeti gjithmonë njeriu shqiptar.
Nuk ishte e lehtë të ndiqje thirrjen meshtarake në një kohë kur feja dhe identiteti kombëtar shpesh shiheshin me dyshim nga regjimet e kohës. Megjithatë, ai zgjodhi rrugën e seminarit dhe të meshtarisë, duke iu përkushtuar një misioni që do të shtrihej përtej kufijve të kishës. Shërbimi i tij në Gllogjan për afro dy dekada përkon me një periudhë të rëndësishme të historisë së Kosovës.
Ishin vite kur populli shqiptar përballej me sfida të shumta politike dhe shoqërore. Në ato rrethana, kisha nuk ishte vetëm vend lutjeje; ajo ishte një hapësirë ku ruheshin kujtesa, identiteti dhe shpresa. Kjo është arsyeja pse figura e meshtarit fitonte një rol më të gjerë sesa ai i shërbestarit fetar. Kur në vitin 1989 Dom Anton Kçira shkoi në Detroit, ai nuk e la pas Kosovën.
Përkundrazi, e mori me vete në kujtesë dhe në mision. Nën drejtimin e tij, komuniteti katolik shqiptar në Detroit u bë një qendër e rëndësishme e jetës shqiptare në mërgim. Kisha nuk shërbente vetëm për kremtime fetare; ajo u shndërrua në vend takimi, në vatër kujtese dhe në pikë bashkimi për shqiptarët e larguar nga trojet e tyre.
Dom Anton Kçira dhe modeli i meshtarit të diasporës Rëndësia e Dom Anton Kçirës nuk qëndron vetëm në veprimtarinë e tij pastorale. Ai përfaqëson një model të veçantë të meshtarit shqiptar të diasporës, i cili e kuptoi kishën jo thjesht si institucion fetar, por edhe si hapësirë të ruajtjes së identitetit kombëtar.
Në kushtet e emigracionit, kur rreziku i asimilimit bëhet i pranishëm për çdo komunitet, kisha shqiptare në Detroit u shndërrua nën drejtimin e tij në një qendër ku ruheshin gjuha, kujtesa historike dhe lidhja shpirtërore me atdheun. Në këtë kuptim, veprimtaria e tij tejkalon kufijtë e zakonshëm të shërbimit famullitar dhe fiton një dimension kulturor e kombëtar.
Kjo përbën një nga meritat më të rëndësishme të Dom Anton Kçirës. Ai e kuptoi se mërgimi rrezikon të krijojë harresë, ndërsa komuniteti ka nevojë për institucione që ta ruajnë kujtesën. Për shumë familje shqiptare në Amerikë, kisha e drejtuar prej tij u bë vendi ku brezat mësonin jo vetëm fenë, por edhe gjuhën, historinë dhe përkatësinë e tyre.
Nuk është rastësi që emri i tij lidhet edhe me lëvizjen e pajtimit të gjaqeve. Pajtimi ishte shumë më tepër sesa zgjidhje konfliktesh individuale. Ai ishte një projekt moral për shoqërinë shqiptare, një përpjekje për të çliruar energjitë kombëtare nga plagët e së kaluarës. Pjesëmarrja e Dom Anton Kçirës në këtë lëvizje dëshmon se ai e kuptonte fenë si forcë pajtimi dhe bashkimi.
Po kështu, gjatë viteve të luftës në Kosovë, ai u bë një nga zërat më aktivë të komunitetit shqiptaro-amerikan. Organizimi i ndihmave humanitare, sensibilizimi i opinionit publik dhe angazhimi në mbështetje të çështjes së Kosovës tregojnë një dimension tjetër të figurës së tij: atë të meshtarit që nuk qëndron indiferent përballë vuajtjes së popullit të vet.
Ndoshta pikërisht këtu qëndron veçantia e Dom Anton Kçirës. Ai nuk e ndau kurrë fenë nga përgjegjësia qytetare dhe kombëtare. Për të, dashuria ndaj Zotit dhe dashuria ndaj atdheut nuk ishin dy rrugë të ndryshme, por dy shprehje të së njëjtës thirrje morale. Figura e Dom Anton Kçirës merr një kuptim të veçantë edhe në kontekstin e historisë së Kosovës në fund të shekullit XX.
Ai i përket brezit të klerikëve që nuk u mjaftuan me ushtrimin e detyrës fetare, por ndien përgjegjësi për fatin historik të popullit të tyre.
Përfshirja në lëvizjen e pajtimit të gjaqeve, mbështetja e çështjes së Kosovës në arenën ndërkombëtare dhe puna e palodhur në organizimin e komunitetit shqiptaro-amerikan dëshmojnë një konceptim të gjerë të meshtarisë, ku feja, kultura dhe përgjegjësia qytetare bashkëjetojnë natyrshëm.
Prandaj, kur flasim sot për Dom Anton Kçirën, nuk kemi parasysh vetëm një famullitar të përkushtuar apo një organizator të aftë komuniteti. Kemi parasysh një figurë që mishëron një traditë të vyer të klerit shqiptar: traditën e shërbimit ndaj fesë, kulturës dhe kombit njëkohësisht.
Në këtë kuptim, jeta dhe vepra e Dom Anton Kçirës mbeten dëshmi e një meshtarie që kapërcen kufijtë e altarit, duke u shndërruar në shërbim ndaj njeriut, kulturës dhe historisë së popullit të vet. Pikërisht për këtë arsye, figura e tij zë një vend të veçantë në kujtesën e diasporës shqiptare dhe në traditën e klerit katolik shqiptar.