Manipulimi emocional nuk duket gjithmonë si një përpjekje e qartë për të kontrolluar dikë. Shpesh fshihet pas sjelljeve që mund të duken si nervozizëm, kritikë, indiferencë apo edhe “nevojë për hapësirë”.
Sipas një sondazhi të American Psychological Association, më shumë se një e treta e të rriturve kanë përjetuar manipulim emocional në një marrëdhënie të afërt, ndërsa shumë prej tyre nuk e kanë kuptuar se çfarë po ndodhte në atë moment.
Një studim që analizoi qindra raste të jetës reale të ndikimit të qëllimshëm mbi emocionet e njerëzve bëri një dallim të rëndësishëm: ka një ndryshim mes reagimeve negative, të cilat mund të jenë të pakëndshme por synojnë në fund të ndihmojnë personin tjetër, dhe manipulimit, që synon vetëm përfitimin e atij që e përdor. Këto janë pesë strategji që ia vlen t’i kushtohet vëmendje. 1.
Egoizmi emocional Mërzitja e vazhdueshme, nervozizmi, sjellja përçmuese apo krijimi i një atmosfere të tensionuar mund të përdoren për t’ia kaluar dikujt tjetër përgjegjësinë për gjendjen emocionale. Në vend që problemi të diskutohet, personi tjetër detyrohet të bëjë atë që kërkohet vetëm për t’i dhënë fund sikletit.
Në këtë mënyrë, manipuluesi merr atë që dëshiron pa pasur nevojë ta kërkojë drejtpërdrejt. 2. Mungesa e respektit Ka një ndryshim mes dikujt që bëhet i ashpër kur është nën stres dhe dikujt që përdor qëllimisht mungesën e respektit për të kontrolluar tjetrin.
Fyerjet, kërkesat arrogante, përçmimi apo sjellja e qëllimshme armiqësore bëhen veçanërisht shqetësuese kur përsëriten dhe përdoren në momente specifike për të marrë një rezultat të caktuar.
Shpesh këto sjellje justifikohen me frazën: “Kështu është ai/ajo.” Por kur mungesa e respektit përdoret vazhdimisht për ta bërë tjetrin të dorëzohet, nuk bëhet më fjalë thjesht për karakter të vështirë. 3. Kritikat që sulmojnë personin, jo veprimin Kritika konstruktive fokusohet te diçka që një person ka bërë. Manipulimi shkon më tej dhe sulmon atë që personi është.
“Ke bërë një gabim” është shumë ndryshe nga “Ti gjithmonë bën gjithçka gabim” apo “Nuk je i aftë për asgjë”. Kur një person ekspozohet vazhdimisht ndaj këtij lloj komunikimi, mund të fillojë të humbasë besimin te vetja dhe të vërë në dyshim gjykimin, kujtimet dhe perceptimin e tij. Dëmi nuk mbetet vetëm emocional.
Stresi psikologjik i zgjatur mund të ndikojë edhe në gjumin, nivelet e kortizolit dhe funksionimin e përgjithshëm të organizmit. 4. Tërheqja dhe heshtja si ndëshkim Të kërkosh pak hapësirë pas një konflikti është krejtësisht normale. Problemi fillon kur heshtja përdoret si mënyrë për ta detyruar tjetrin të dorëzohet.
Refuzimi për të folur, përgjigjur apo pranuar praninë e dikujt derisa ai të ndihet aq keq sa të bëjë atë që kërkohet mund të funksionojë si një formë ndëshkimi emocional. Një pyetje e thjeshtë mund të ndihmojë për ta dalluar: A përfundon heshtja sapo personi tjetër dorëzohet? Nëse po, mund të mos ketë qenë nevoja për hapësirë, por dëshira për të kontrolluar rezultatin.