Mësuesja Rafete Kosumi është një nga figurat që ka lënë gjurmë të pashlyeshme në ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës shqipe në mërgatë. Për më shumë se dy dekada, ajo ia kushtoi jetën edukimit të brezave të rinj shqiptarë në Austri, duke e shndërruar profesionin e mësueses në një mision për mbrojtjen e identitetit kombëtar.
Në një kohë kur sfidat e asimilimit kanë qenë gjithnjë të pranishme për komunitetin shqiptar jashtë atdheut, Kosumi ka luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe traditave shqiptare.
Ajo ka zhvilluar aktivitetin e saj në disa qytete të Austrisë, përfshirë Welsin, Linzin, Aschach an der Donau, Laakirchenin, Eferdingun, Stadl-Paurën dhe Lambachun, ku ka qenë e angazhuar në mësimin plotësues në gjuhën shqipe për fëmijët e mërgatës. Për shumë nxënës dhe familje shqiptare, Rafete Kosumi nuk ka qenë vetëm një mësuese.
Ajo është konsideruar një udhërrëfyese, e cila ka ndihmuar breza të tërë të ruajnë lidhjen me gjuhën e nënës dhe me prejardhjen e tyre. Puna e saj është vlerësuar si një kontribut i çmuar për komunitetin shqiptar në Austri, pasi përmes mësimit të gjuhës shqipe ajo ka ndikuar edhe në forcimin e identitetit kombëtar te fëmijët që janë rritur larg vendlindjes.
Veprimtaria shumëvjeçare e mësueses Rafete Kosumi konsiderohet një shembull i përkushtimit dhe i dashurisë për arsimin, duke dëshmuar se mësuesit e mërgatës kanë një rol të pazëvendësueshëm në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare.
Kontributi i saj mbetet një frymëzim për brezat e rinj të mësuesve, ndërsa puna dhe përkushtimi i saj do të mbeten pjesë e kujtesës së komunitetit shqiptar në Austri.