Hyrje 58 jetë të humbura në vetëm shtatë muaj në aksidente rrugore në Kosovë nuk janë thjesht një statistikë. Pas çdo numri qëndron një familje e tronditur, fëmijë që mbeten pa prindër, prindër që humbin fëmijët dhe një shoqëri që duhet të pyesë seriozisht: çfarë po bëjmë për ta parandaluar këtë tragjedi?
Sipas të dhënave të Policisë së Kosovës, numri i viktimave në aksidentet rrugore gjatë kësaj periudhe duhet të shërbejë si një alarm i fortë për institucionet.
Aksidentet nuk janë gjithmonë “fatkeqësi të rastësishme”; një pjesë e madhe e tyre lidhen me faktorë të parandalueshëm: ● shpejtësinë, ● përdorimin e alkoolit dhe substancave narkotike, ● shpërqendrimin gjatë drejtimit, ● mosrespektimin e rregullave të komunikacionit, ● gjendjen teknike të automjeteve dhe mangësitë në infrastrukturën rrugore. Shkaqet kërkojnë analizë, jo vetëm reagim.
Një politikë serioze e sigurisë rrugore duhet të identifikojë qartë shkaqet e aksidenteve. Nuk mjafton që pas çdo aksidenti të ndërhyjë policia dhe shërbimet emergjente. Duhet të analizohet: ● pse ndodhi aksidenti, ● në cilën pikë të rrugës ndodhi, ● cilat ishin kushtet e komunikacionit dhe ● cilët faktorë mund të ishin parandaluar.
Veçanërisht shqetësuese janë rrugët në ndërtim ose rikonstruksion. Mungesa e sinjalizimit adekuat, ● ndriçimit, ● barrierave mbrojtëse dhe ● orientimit të qartë të drejtuesve mund të shndërrojë një segment rrugor në burim rreziku të madh. Edukimi duhet të fillojë shumë më herët Siguria në komunikacion nuk ndërtohet vetëm me gjoba.
Ajo ndërtohet me edukim, disiplinë dhe kulturë të përgjegjësisë. Edukimi për sigurinë rrugore duhet të fillojë në shkolla dhe të vazhdojë përmes autoshkollave, institucioneve publike dhe fushatave të vazhdueshme mediatike.
Të rinjtë, veçanërisht drejtuesit e rinj, duhet të kuptojnë se automjeti nuk është vetëm mjet transporti, por edhe një mjet që, në duar të papërgjegjshme, mund të kthehet në armë vdekjeprurëse. Kontroll më i madh dhe masa më të ashpra. Kontrollet policore duhet të jenë më të shpeshta, më profesionale dhe të orientuara te pikat dhe periudhat me rrezikshmëri të lartë.
Shpejtësia, alkooli, përdorimi i telefonit gjatë drejtimit, tejkalimet e rrezikshme dhe mosrespektimi i semaforëve duhet të jenë objekt i kontrolleve sistematike. Masat ndëshkuese duhet të jenë proporcionale, të zbatueshme dhe të pandashme nga kontrolli efektiv. Ligji humb fuqinë parandaluese kur shkelësi beson se mund t’i shmanget kontrollit ose ndëshkimit.
Duhet formohet një agjenci shtetërore për sigurinë rrugore. Kosova ka nevojë për një qasje të integruar institucionale. Do të ishte e arsyeshme krijimi ose fuqizimi i një agjencie të specializuar për parandalimin dhe sigurinë rrugore, e cila do të koordinonte policinë, ministritë përkatëse, komunat, institucionet e transportit, shërbimet emergjente dhe ekspertët e komunikacionit.
Një institucion i tillë duhet të mbledhë dhe analizojë të dhënat për çdo aksident fatal dhe të identifikojë “pikat e zeza” në rrjetin rrugor. Qëllimi nuk duhet të jetë vetëm regjistrimi i viktimave, por parandalimi i viktimës së radhës.
Sinjalizimi dhe rrugët në ndërtim kërkojnë vëmendje të veçantë Në çdo rrugë që është në ndërtim, sinjalizimi duhet të jetë i qartë, i dukshëm edhe gjatë natës dhe në përputhje me standardet e sigurisë. Duhet të përdoren barriera, ndriçim, kufizime të përshtatshme të shpejtësisë dhe orientim i qartë për drejtuesit.
Kontrolli i punimeve nuk duhet të kufizohet vetëm në cilësinë teknike të ndërtimit. Siguria e pjesëmarrësve në komunikacion duhet të jetë pjesë e detyrueshme e kontrollit të çdo projekti rrugor. Nga reagimi pas aksidentit te parandalimi para aksidentit Kosova nuk mund të kënaqet vetëm me reagimin pas tragjedisë. Një shtet funksional duhet të veprojë para aksidentit.
Nevojitet një strategji kombëtare që bashkon edukimin, stërvitjen praktike të drejtuesve, kontrollin policor, teknologjinë moderne, infrastrukturën e sigurt dhe ndëshkimin efektiv. Përfundim: 58 viktima në shtatë muaj janë një kambanë alarmi. Çdo jetë e humbur duhet të na kujtojë se pasiguria në rrugë nuk është vetëm problem i shoferit, policisë apo infrastrukturës.
Është përgjegjësi e përbashkët e individit dhe shtetit. Qëllimi duhet të jetë i qartë: jo vetëm të zvogëlojmë numrin e aksidenteve, por të shpëtojmë jetë. Sepse asnjë statistikë nuk është më e rëndësishme se jeta e një njeriu.