Kur Maria u njoftua nga ushtria ruse se babai i saj 59-vjeçar ishte qëlluar në vijën e frontit në luftën në Ukrainë dhe më pas kishte vdekur si pasojë e plagëve, ajo mbeti e tronditur dhe e shkatërruar njëkohësisht. Jo vetëm që nuk e dinte se babai i saj, Yuri, ishte regjistruar në ushtri, por u informua gjithashtu se ai ishte martuar vetëm dy ditë para se të dërgohej në luftë.
“Ende jam në shok dhe ende nuk mund ta pranoj atë që ndodhi”, tha Maria mes lotësh, ulur në tryezën e kuzhinës në apartamentin e saj të vogël në Shën Petersburg. “Në fillim më dukej sikur ishte një ëndërr. Edhe tani, ndonjëherë zgjohem duke menduar se e kam parë vetëm në ëndërr. Por kjo po ndodh vërtetë”, shtoi ajo me lot në sy.
Nusja, të cilën Maria thotë se nuk e kishte takuar kurrë dhe as nuk e kishte dëgjuar ndonjëherë babanë ta përmendte, ishte 22 vjet më e re se ai dhe, pas martesës, ishte bërë ligjërisht personi më i afërt i familjes, gjë që i jepte të drejtën të përfitonte kompensimin zyrtar. “Nuk kam folur kurrë me këtë grua”, tha Maria, 37 vjeçe.
CNN-i përdor vetëm emrin e saj për të mbrojtur privatësinë, transmeton KosovaPress. “Nuk di çfarë t’i them, sepse menjëherë dyshova se bëhej fjalë për një mashtrim”, shtoi ajo. CNN-i u përpoq të kontaktonte vejushën e Jurit për një koment, por nuk arriti.
Kur një ushtar rus vritet në betejë, familjarët e tij më të afërt marrin një pagesë të menjëhershme nga ushtria që fillon nga 5 milionë rubla (rreth 55 mijë euro). Ky kompensim synon t’u japë siguri rekrutëve se, nëse, dhe shpesh kur ndodh më e keqja, të afërmit e tyre do të marrin kujdes financiar.
Por në Rusi po shtohen shqetësimet se ky përfitim po shfrytëzohet gjithnjë e më shumë nga mashtruese të pamëshirshme, të cilat zyrtarët rusë dhe mediat shtetërore i quajnë “vejushat e zeza”.
Ato mashtrojnë burra të pambrojtur duke i futur në martesa fiktive përpara se të nisen në luftë, e më pas, nëse bashkëshortët e rinj vriten, përfitojnë kompensimin, duke përjashtuar pjesën tjetër të familjes.
Martesa në shtratin e vdekjes Muajt e fundit, rusët janë tronditur nga disa histori ku rekrutë dyshohet se janë joshur për t’u martuar pak para se të humbnin jetën në vijën e frontit, apo madje janë martuar në shtratin e vdekjes.
Në një rast të njohur të një “vejushe të zezë” vitin e kaluar, një infermiere në një spital ushtarak u pushua nga puna pasi u akuzua se ishte martuar me pesë ushtarë që trajtonte, përpara se ata të vdisnin nga plagët, me qëllim për të përfituar kompensimet e tyre financiare, të cilat do t’u takonin familjarëve më të ngushtë.
Ky fenomen ka prekur një pjesë të ndjeshme në shoqërinë ruse, e cila po alarmohet gjithnjë e më shumë nga ndikimi që lufta në Ukrainë, të cilën Kremlini vazhdon ta quajë “operacion special ushtarak”, po ka mbi jetën brenda vendit.
Në një kohë kur ekonomia po përkeqësohet, mungesat e karburantit po shtohen, numri i viktimave vazhdon të rritet dhe sulmet ukrainase në territorin rus po bëhen gjithnjë e më të dëmshme, dënimi ndaj këtyre mashtruesve po bëhet gjithnjë e më i fortë, ndërsa po shtohen thirrjet publike që autoritetet të ndërmarrin masa.
“Familjet e pjesëmarrësve në Operacionin Special Ushtarak kanë nevojë për mbrojtje nga kriminelet e paskrupullta, nga të ashtuquajturat ‘vejusha të zeza’, nga mashtrueset financiare e telefonike dhe grabitqaret që synojnë ata që kanë marrë pagesat monetare”, deklaroi Leonid Slutsky, një deputet i njohur në parlamentin rus, i cili zakonisht nuk kritikon pushtetin.
Sipas tij, këto “krime” tashmë kanë marrë “përmasa serioze”. Këshilla cinike Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në shkurt të vitit 2022, Kremlini i nxiti në mënyrë aktive rekrutët rusë të martoheshin, ndoshta për të forcuar mbështetjen familjare ose për t’u dhënë një motiv shtesë për të luftuar.
Fushata pro martesës ishte gjithashtu në përputhje me promovimin nga presidenti rus, Vladimir Putin, të të ashtuquajturave “vlera tradicionale”, në një kohë kur Rusia po përballet me rënie demografike.
Autoritetet krijuan procedura që ushtarët e saporekrutuar të mund të martoheshin shpejt, pa respektuar afatin e zakonshëm të pritjes, ndërsa televizioni shtetëror transmetonte ceremoni martesash masive të organizuara nga autoritetet lokale për ta bërë procesin edhe më të lehtë.
Martesa me një ushtar, sidomos me një rekrut që pritej të nisej shumë shpejt në front, ku jetëgjatësia në vijat e ashpra të luftës është bërë jashtëzakonisht e shkurtër, madje është paraqitur si një mënyrë për të siguruar para për të blerë një banesë.
Në një podcast të regjistruar vitin e kaluar në qytetin siberian të Tomskut, një agjente imobiliare dha një këshillë tronditëse dhe jashtëzakonisht cinike. “Jam një grua 30-vjeçare, por nëse dua të blej një apartament, ku duhet t’i gjej paratë?”, pyeti moderatorja, Darya Cherdantseva. “Është e thjeshtë”, u përgjigj agjentja Marina Orlova.
“Gjej një burrë që shërben në Operacionin Special Ushtarak dhe kur të vritet, merr 8 milionë rubla (rreth 88 mijë euro)”, tha ajo duke qeshur. “Shumë gra po blejnë apartamente të lira në këtë mënyrë këto ditë. Është biznes”, shtoi Orlova.
Më vonë, të dyja u ndoqën penalisht, u dënuan me shumë orë punë në shërbim të komunitetit dhe u detyruan t’u kërkonin falje ushtarëve dhe bashkëshorteve të tyre.
Zemërim i madh publik Gjykatat ruse kanë ndërhyrë edhe në raste të tjera të bujshme, si përplasja publike mes nënës së një ushtari rus nga Rajazani dhe një gruaje vendase, me të cilën ai ishte njohur dhe martuar gjatë një leje të shkurtër nga fronti.
Ushtari, Georgy Kostyrko, u njoh në internet me Angelina Varyukhinën dhe u martua me të vetëm 10 ditë më vonë, përpara se të kthehej në njësinë e tij. Sipas nënës së Kostyrkos, gruaja e re nisi shumë shpejt të publikonte në rrjetet sociale fotografi dhe video me burra të tjerë, ndërsa djali i saj kishte paraqitur kërkesë për divorc.
Por ai u vra në luftë përpara se procedurat të përfundonin, duke e lënë atë ligjërisht përfituese të kompensimit për vdekjen. Varyukhina më pas dha një version tjetër, duke thënë se akuzat për martesën e saj të shkurtër ishin një përpjekje për t’ia dëmtuar reputacionin dhe se ajo ishte pajtuar me Kostyrkon pas një mosmarrëveshjeje.
Sipas saj, fotografitë me burra të tjerë ishin publikuar vetëm për ta bërë Georgyn xheloz. Në fund, gjykata ia hoqi Varyukhinës statusin si familjarja më e afërt, por skandali shkaktoi zemërim të madh publik.
Megjithatë, ka pasur edhe raste tronditëse ku anëtarë të forcave ruse të sigurisë dyshohet se kanë ndihmuar në organizimin e skemave të “vejushave të zeza”, duke bashkëpunuar me gra për t’i dërguar bashkëshortët e tyre të saporekrutuar në misione tepër të rrezikshme, në këmbim të një pjese të kompensimit nëse ata vriteshin.
Në një rast vitin e kaluar, mediat ruse raportuan për një hetim në rajonin e Primorsky Krai, në lindjen e largët të vendit, mbi një skemë të dyshuar ku ishin përfshirë një oficer, një rreshter dhe një kontabilist ushtarak. Ata akuzoheshin se rekrutonin burra të pambrojtur, përfshirë jetimë dhe persona pa familjarë të afërt, dhe u organizonin martesa.
Më pas, sipas akuzave, rekrutët dërgoheshin në pozicione shumë të rrezikshme në vijën e frontit, ku kishin më shumë gjasa të vriteshin në luftime. Që atëherë nuk ka pasur përditësime publike mbi këtë çështje. Ndërkohë, në Shën Petersburg, Maria e shoqëroi ekipin e CNN-it në apartamentin e vjetër të babait të saj, i cili tashmë ishte shitur.
Ajo është e bindur se edhe banesa e tij ishte marrë përmes mashtrimit. Pas një dere të dëmtuar, pronarët e rinj këmbëngulën se blerja kishte qenë plotësisht e ligjshme dhe se ata nuk e kishin takuar kurrë shitësin. Por paratë dhe vejusha, ashtu si babai i Marisë, tashmë ishin zhdukur prej kohësh.