Kryeministri Edi Rama ka reaguar përmes një postimi të gjatë në rrjetin social X lidhur me debatin e fundit mes Shqipërisë dhe Serbisë, në lidhje me çështjen e ndryshimit tër rrjedhës së lumit Ibër. Kreu i qeverisë thekson se Shqipëria nuk ka pretendime territoriale ndaj Serbisë dhe se nuk ka nevojë për një koncept të “Shqipërisë së Madhe” për të mbështetur Kosovën.
Sipas Ramës, Kosova është shtet më vete dhe shqiptarët e Kosovës kanë Republikën, institucionet dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. “Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e humbi mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por, për fat të keq, hartat janë më pak tolerante.
Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore që ndodhen brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë këtë, përfshirë edhe kur ulemi së bashku në tryezat evropiane” , shkruan Rama.
Duke iu rikthyer çështjes së Ibrit, kryeministri argumenton se lumi është një sistem ujor ndërkufitar dhe se Serbia është e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj, por nuk mund të pretendojë se pasojat e mundshme për një shtet tjetër përfundojnë në mënyrë “magjike” në kufirin serb. “Ibri është një sistem ujor ndërkufitar.
Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo që nuk mund të argumentojë në mënyrë të arsyeshme është se pasojat e mundshme për një vend tjetër ndalojnë në mënyrë magjike në kufirin serb. Në fund të fundit, pikërisht për këtë ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave.
Lumenjtë kanë këtë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo pikat e bisedimeve diplomatike”, shkruan Rama, ndërsa e mbyll duke thene se “ Ibri, i pavetëdijshëm për gjithë kartografinë tonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit”. Postimi i Edi Ramës Një shkëmbim shumë interesant veror mes ministrave tanë të Jashtëm.
Megjithëse prisja një përgjigje për Ibrin, në njëfarë mënyre kaluam nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, bëmë ndalesën e detyrueshme te “Shqipëria e Madhe”, kaluam përmes “Kosovës dhe Metohisë” dhe përfunduam te muzeu i njohur i ankthit historik serb.
Në Beograd ekziston një pjesë e veçantë e folklorit politik që duket se është imune ndaj kohës: sa herë Shqipëria flet për Kosovën, “Shqipëria e Madhe” duhet të thirret menjëherë, sikur përsëritja një ditë mund ta shndërrojë një fantazmë të vjetër në një argument relevant. Nuk do ta bëjë. Shqipëria nuk ka asnjë pretendim ndaj territorit serb dhe nuk ka nevojë të shpikë një të tillë.
As nuk kemi nevojë për një “Shqipëri të Madhe” për të qëndruar në krah të Kosovës. Kosova është një shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kaq: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Ne do të qëndrojmë gjithmonë në krah të kësaj të drejte. Serbia e humbi Kosovën.
Përsëritja se nuk e humbi mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por, për fat të keq, hartat janë më pak tolerante. Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore që ndodhen brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë.
Miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë këtë, përfshirë edhe kur ulemi së bashku në tryezat evropiane. Pra, të kthehemi te lumi. Çështja fillestare mbetet pikërisht aty ku e la Shqipëria: Ibri është një sistem ujor ndërkufitar. Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj.
Ajo që nuk mund të argumentojë në mënyrë të arsyeshme është se pasojat e mundshme për një vend tjetër ndalojnë në mënyrë magjike në kufirin serb. Në fund të fundit, pikërisht për këtë ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave. Lumenjtë kanë këtë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo pikat e bisedimeve diplomatike.
Është përmendur gjithashtu situata e komunitetit serb në Kosovë. Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona e tyre, gjuha, trashëgimia kulturore dhe fetare duhet të mbrohen. Shqipëria nuk e ka pasur kurrë problem ta thotë këtë, sepse kjo është thjesht ajo që një shtet demokratik u detyrohet qytetarëve të tij.
Dhe këtu arrijmë ndoshta te manovra më argëtuese akrobatike e këtij shkëmbimi: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërsa në të njëjtën deklaratë i referohesh territorit të një shteti tjetër sovran sikur ai të ishte ende serb. Kjo është një rrethim mjaft interesant për t’u mbyllur. Ndoshta kjo funksionon brenda një flluske politike në Serbi.
Jashtë saj, gjeometria bëhet më pak tolerante. Dhe po, nuk mund të pajtohem më shumë me faktin se e ardhmja e rajonit tonë duhet të jetë një e ardhme ku kufijtë gradualisht humbasin fuqinë e tyre për të na ndarë. Absolutisht. Por ka një parakusht të vogël përpara se kufijtë të bëhen më pak të rëndësishëm: të pranojmë ata që tashmë ekzistojnë.
Gjenialiteti i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga oreksi territorial. Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës.
Shqipëria do të qëndrojë në krah të tyre dhe të Republikës së tyre, sepse ndajmë historinë, gjuhën, familjet dhe një të ardhme të përbashkët, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet legjitim evropian dhe një pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë. Nuk ka asgjë klandestine në këtë qëndrim. Nuk ka pasur kurrë. As harta sekrete.
As kufij të fshehtë. Asnjë “Shqipëri të Madhe” apo diçka tjetër “të Madhe” nuk nevojitet. Prandaj, qëndrimi i Shqipërisë do të mbetet saktësisht i njëjtë në publik dhe në privat: ne respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës – përfshirë padyshim edhe Serbinë.
Por fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’i kërkosh çdo fqinji të Serbisë të zhvendoset përgjithmonë në versionin serb të historisë. Ballkani tashmë ka paguar shumë më tepër seç duhej, me gjak dhe me kohë të humbur, për këtë lloj përshtatjeje. Ndërkohë, Ibri, i pavetëdijshëm për gjithë kartografinë tonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit.