Donald Trump tha se bisedimet me Iranin do të zhvillohen të hënën, por nuk pranoi të caktojë një afat kohor për një marrëveshje, pasi më parë tha se kishte anuluar një sulm të afërt me shpresën e arritjes së shpejtë të një marrëveshjeje për të rihapur ngushticën e Hormuzit dhe për të zgjidhur bllokimin mbi aftësitë bërthamore të Teheranit.
Nga ana e tij, Irani tha se ishte pranë një marrëveshjeje me Omanin mbi një rrugë të re përmes ngushticës së Hormuzit, ku një tanker raportoi një shpërthim aty pranë të dielën, duke nënvizuar paqëndrueshmërinë e vazhdueshme të rrugës ujore strategjike.
Qendra e Operacioneve Tregtare Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO) raportoi se anija dhe ekuipazhi ishin të gjithë të sigurt, shkruan The Guardian. Të dhënat e transportit detar treguan të hënën se trafiku në ngushticë ishte ngadalësuar pas raportimeve për sulme ndaj anijeve.
Megjithatë, më në jug, dy tankerë të ngarkuar me naftë saudite kaluan ngushticën Bab el-Mandeb gjatë fundjavës, pavarësisht kërcënimeve të rebelëve Huthi kundër eksporteve të tyre të naftës në Detin e Kuq, transmeton Sinjali.
Zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane, Esmaeil Baqaei, i tha televizionit shtetëror të dielën se një marrëveshje ishte afër me Omanin, i cili ndodhet në anën tjetër të ngushticës, për një rrugë të re përmes rrugës ujore.
“Tani do të arrijmë një mirëkuptim për një rrugë të pranueshme për të dyja palët – as rrugën veriore dhe as atë jugore – por një që respekton të drejtat sovrane të të dyja palëve dhe mbron interesat dhe sigurinë tonë kombëtare”, tha ai në një intervistë.
Megjithatë, ai këmbënguli se një marrëveshje e tillë nuk nënkuptonte rihapjen e ngushticës dhe se ajo “nuk do të kthehet në asnjë mënyrë në statusin që ishte para 28 shkurtit”, ditën kur filloi lufta.
Më parë, agjencia shtetërore e lajmeve IRNA citoi ministrin e jashtëm Abbas Araghchi të thoshte se negociatat me Omanin “ishin në rrugën e duhur për finalizim dhe po kalonin fazat e tyre përfundimtare”, pa dhënë detaje të mëtejshme. Omani nuk komentoi menjëherë për këtë çështje.
Të shtunën në mbrëmje, presidenti amerikan pretendoi në mediat sociale se Irani dhe vendet e tjera të Lindjes së Mesme kishin kërkuar kohë për të përfunduar një marrëveshje që do të çonte në rihapjen “e menjëhershme, të plotë dhe totale” të ngushticës dhe “fundin e kërcënimit bërthamor të Iranit”. Trump shtoi se Teherani duhet “të bëjë shpejt një marrëveshje”.
Të dielën, në bordin e Air Force One, Trump u tha gazetarëve se vendosi të shtyjë urdhërimin e forcave amerikane për të kryer sulme të reja kundër Iranit me nxitjen e aleatëve të Gjirit, Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Arabisë Saudite, përfshirë një telefonatë me Princin e Kurorës Mohammed bin Salman. “I thashë princit të kurorës: ‘Çfarë do të preferonit të bënit?
A do të preferonit që ne ta bënim këtë apo jo?’”, tha Trump. “Ata thanë se ne do të preferonim shumë më tepër një marrëveshje sesa një sulm, sepse nuk e dini se ku çojnë këto sulme.” Ndërsa u kthye në Uashington nga një fundjavë në New Jersey, Trump tha se negociatat do të fillonin të hënën pasdite, por nuk dha detaje se ku do të zhvilloheshin ose kush do të ishte i përfshirë.
I pyetur nëse kishte një afat kohor për Iranin që të arrinte një marrëveshje, Trump refuzoi të përgjigjej. Trump ka lëshuar vazhdimisht kërcënime se do të përshkallëzojë luftën kundër Iranit, vetëm për të lejuar më shumë kohë për bisedime, të cilat deri më tani nuk kanë çuar në një marrëveshje gjithëpërfshirëse.
De-përshkallëzimi i dukshëm i Trump pas ditësh kërcënimesh për sulme të reja nga secila palë ishte kthesa e fundit në luftë. Sulmet janë përhapur në të gjithë Gjirin Persik deri në Detin e Kuq dhe madje edhe në një strukturë mesdhetare në Egjipt.
Irani e ka mbyllur kryesisht ngushticën e Hormuzit, një kanal për 20% të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë para fillimit të luftës, duke shkaktuar rritjen e çmimeve të energjisë dhe duke nxitur inflacionin më të gjerë. Çmimet e naftës ranë të hënën në hapjen e bursës aziatike pas njoftimit të Trump, me naftën bruto Brent që ra më shumë se 4% në rreth 83 dollarë për fuçi.
Trump ka argumentuar se qëllimi i tij i deklaruar për ta penguar Iranin të pajiset me armë bërthamore justifikon kostot më të larta të karburantit në afat të shkurtër, por dhimbja ekonomike ka ushtruar presion politik mbi të që të gjejë një mënyrë për t’i dhënë fund konfliktit.
Media shtetërore iraniane raportoi të dielën se Araghchi zhvilloi telefonata me homologun e tij saudit, Princin Faisal bin Farhan, dhe shefin e ushtrisë së Pakistanit, Asim Munir, për të diskutuar përpjekjet diplomatike. Eli Cohen, ministri i energjisë i Izraelit, tha se kishte një koordinim të ngushtë të sigurisë dhe inteligjencës midis Izraelit dhe SHBA-së për gjithçka që ndodh në rajon.
Por ai shtoi: “Me ose pa një marrëveshje, dhe pavarësisht nga çdo angazhim i jashtëm, nëse Irani përpiqet të rinovojë programin e tij bërthamor ose të përparojë industritë e tij të raketave balistike, ne do të jemi aty.
Do të ndërmarrim veprime dhe do të sulmojmë.” Trump dhe Netanyahu u takuan të martën në Uashington, me një zyrtar izraelit që tha se kishin shqyrtuar të gjitha rrugët e mundshme për të frenuar programin bërthamor të Iranit , duke përfshirë diplomacinë, presionin ekonomik dhe forcën. Teherani mohon se po kërkon armë bërthamore. Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!