Ekziston një ide e përhapur se pushteti e ndryshon njeriun: se një individ i zakonshëm, sapo ngjitet në majat e hierarkisë politike apo shoqërore, shndërrohet në një tjetër person. Por historia dhe përvoja njerëzore tregojnë se pushteti rrallëherë krijon një karakter të ri; më shpesh ai zbulon atë që ka qenë e fshehur brenda individit. Pushteti është një provë e madhe e karakterit.
Ai heq shumë barriera që në jetën e zakonshme e kufizojnë sjelljen e njeriut: frikën nga gjykimi i të tjerëve, varësinë nga rregullat e përditshme dhe nevojën për të kërkuar miratim. Kur një individ fiton fuqi të madhe, ai fiton edhe mundësinë të shfaqë më qartë bindjet, vlerat dhe dobësitë e tij të brendshme.
Një njeri me ndjenjë të fortë përgjegjësie e sheh pushtetin si një detyrë publike. Për të, autoriteti nuk është privilegj personal, por një mjet për të shërbyer interesin e përbashkët. Ai pranon kufizimet, respekton institucionet, dëgjon kritikën dhe kupton se mandati politik është i përkohshëm.
Ndërsa një individ që e ka parë pushtetin si mjet për vetëpërfitim, kur arrin në majë, shpesh shfaq prirjet e tij të vërteta: arrogancën, etjen për kontroll, intolerancën ndaj kundërshtimit dhe përdorimin e institucioneve për interes personal. Në këtë rast, nuk është pushteti që e ka krijuar deformimin moral; pushteti vetëm i ka dhënë mundësinë që ai deformim të bëhet i dukshëm.
Historia njeh shumë shembuj ku njerëz të ndryshëm, përballë të njëjtit nivel pushteti, kanë reaguar në mënyra krejt të kundërta. Disa janë bërë më modestë dhe më të vetëdijshëm për përgjegjësinë e tyre, ndërsa të tjerë janë bindur se pushteti u përket atyre dhe jo qytetarëve që ua kanë besuar përkohësisht. Në politikë, kjo është veçanërisht e rëndësishme.
Demokracia nuk testohet vetëm nga ligjet dhe institucionet, por edhe nga karakteri i njerëzve që i drejtojnë ato. Një sistem i mirë mund të dobësohet nga individë pa integritet, ndërsa institucione të forta ndërtohen nga njerëz që pranojnë kufijtë e autoritetit të tyre. Pushteti vepron si një zmadhues moral: ai nuk krijon domosdoshmërisht virtytin apo vesin, por i bën ato më të dukshme.
Një njeri bujar me pak ndikim mund të bëhet një udhëheqës që mendon për të tjerët kur fiton përgjegjësi të mëdha. Një njeri i përqendruar te vetja, me më shumë pushtet, mund të shndërrojë interesin personal në politikë shtetërore.
Prandaj, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm: “Çfarë i bën pushteti një individi?”, por edhe: “Çfarë lloj individi është ai që merr pushtetin?” Sepse pushteti është një instrument; drejtimi i tij varet nga duart dhe karakteri i atij që e mban. Në fund, pushteti nuk e krijon gjithmonë njeriun e ri. Shpesh ai thjesht heq maskën dhe na tregon njeriun që ka qenë gjithmonë aty.
Prandaj shoqëritë nuk duhet të kërkojnë vetëm udhëheqës të aftë për të marrë pushtetin, por mbi të gjitha njerëz me karakter të aftë për ta mbajtur atë pa u korruptuar prej tij.