Ka plagë që koha nuk i shëron, sepse ato jetojnë në kujtesën e një populli. Ka ngjarje që historia i shkruan me bojë, por ka edhe të tilla që i gdhend me gjak. Reçaku është njëri prej atyre emrave që nuk mund të shqiptohet pa dhimbje, pa respekt dhe pa përkulje para kujtimit të viktimave.
Ai nuk është vetëm një fshat në zemër të Kosovës; ai është simbol i vuajtjes njerëzore, i sakrificës për liri dhe i ndërgjegjes së zgjuar të botës demokratike. Më , në Reçak ndodhi një nga tragjeditë më të rënda të luftës në Kosovë. Dhjetëra civilë shqiptarë humbën jetën, duke lënë pas familje të shkatërruara, fëmijë jetimë dhe një plagë që vazhdon të dhembë edhe sot.
Për banorët e atij fshati, ajo ditë nuk ishte vetëm fundi i jetës së njerëzve të dashur; ishte fundi i një qetësie të brishtë dhe fillimi i një dhimbjeje që do të mbetej brez pas brezi. Reçaku nuk ishte një ngjarje e izoluar. Reçak ishte pjesë e një periudhe të mbushur me dhunë, frikë, dëbime të popullsisë civile dhe shkelje të rënda të të drejtave të njeriut gjatë luftës në Kosovë.
Megjithatë, pikërisht Reçaku u shndërrua në simbolin që tronditi ndërgjegjen ndërkombëtare dhe e detyroi botën të përballej me realitetin e asaj që po ndodhte. Historia njeh shumë tragjedi, por jo të gjitha arrijnë ta ndryshojnë rrjedhën e politikës ndërkombëtare. Reçaku ishte një prej atyre rasteve të rralla kur dhimbja e një fshati u bë zëri i një kombi.
Pamjet e viktimave, dëshmitë e të mbijetuarve dhe raportimet nga vendi i ngjarjes bënë që opinioni publik ndërkombëtar të mos mund të qëndronte më indiferent. Diplomacia shpesh lëviz ngadalë. Ajo ndërton ura, zhvillon negociata dhe kërkon kompromis. Por ka momente kur diplomacia nuk mund të mbështetet vetëm në fjalë. Reçaku ishte pikërisht një moment i tillë.
Reçaku e vuri komunitetin ndërkombëtar përballë një përgjegjësie morale dhe politike, duke nxitur intensifikimin e përpjekjeve diplomatike për t’i dhënë fund krizës në Kosovë. Për familjet e viktimave, megjithatë, asnjë vendim politik nuk mund ta kthente kohën pas. Asnjë deklaratë nuk mund t’ua kthente prindëreve fëmijët, bijtë nënave apo bashkëshortët e familjeve të tyre.
Dhimbja nuk njeh afate dhe kujtimet nuk fshihen me kalimin e viteve. Çdo përvjetor i Reçakut rikthen në mendje jo vetëm humbjen, por edhe detyrimin për të mos harruar. Reçaku na kujton se lufta nuk matet vetëm me territore të fituara apo të humbura. Lufta matet me jetët e njerëzve, me ëndrrat e ndërprera dhe me plagët që mbeten në ndërgjegjen e një shoqërie.
Pikërisht për këtë arsye, kujtesa historike është një detyrim moral dhe qytetar. Një popull që harron tragjeditë e tij rrezikon të humbasë edhe mësimet që ato i kanë lënë. Kujtesa nuk duhet të jetë barrë e së kaluarës, por udhërrëfyese e së ardhmes. Ajo nuk duhet të ushqejë urrejtjen, por të forcojë përkushtimin ndaj paqes, drejtësisë dhe respektimit të të drejtave të njeriut.
Pa drejtësi nuk mund të ndërtohet besimi, ndërsa pa të vërtetën nuk mund të ketë pajtim të qëndrueshëm. Sot, kur viziton Reçakun, nuk sheh vetëm një memorial. Sheh historinë e një populli që pagoi një çmim të rëndë për lirinë.
Çdo varr, çdo emër dhe çdo lule e vendosur aty flet për jetën e ndërprerë të njerëzve të pafajshëm dhe për përgjegjësinë që kemi të gjithë për ta ruajtur kujtesën e tyre. Brezi i ri duhet ta njohë Reçakun jo vetëm përmes librave të historisë, por edhe përmes vlerave që ai përfaqëson.
Brezi i ri duhet të mësojë se paqja nuk është e përhershme nëse nuk mbrohet, se liria nuk është e garantuar nëse nuk vlerësohet dhe se dinjiteti njerëzor duhet të jetë mbi çdo interes politik apo ushtarak.
Në një botë që edhe sot përballet me luftëra, konflikte dhe tragjedi humanitare, Reçaku mbetet një kujtesë universale se mbrojtja e civilëve dhe respektimi i së drejtës ndërkombëtare humanitare janë përgjegjësi e gjithë bashkësisë ndërkombëtare. Heshtja përballë vuajtjes nuk është neutralitet, ajo rrezikon të bëhet bashkëpërgjegjësi morale.
Reçaku nuk është vetëm një kapitull i historisë së Kosovës. Reçaku është pjesë e kujtesës së Evropës dhe e ndërgjegjes së botës demokratike. Reçaku na mëson se e vërteta mund të sfidohet, por nuk mund të zhduket, se drejtësia mund të vonojë, por nuk duhet të pushojë së kërkuari, dhe se kujtimi i viktimave është një detyrim që nuk skadon kurrë.
Prandaj, përderisa në Reçak valëvitet flamuri i kujtesës, historia do të vazhdojë të dëshmojë se liria e Kosovës u ndërtua mbi sakrificën e njerëzve të zakonshëm. Ata nuk janë vetëm emra të gdhendur në gurët e memorialit, ata janë zëri i ndërgjegjes sonë kombëtare dhe kujtesa e përhershme se paqja, liria dhe dinjiteti njerëzor janë vlera që duhet të mbrohen çdo ditë.
Lavdi kujtimit të viktimave të Reçakut!