Mediat shtetërore ruse dhe kanalet pro-Kremlinit në Telegram dështuan ta kthejnë opinionin publik ukrainas kundër ish-ministrit të shkarkuar të Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, para largimit të tij nga detyra, sipas një analize të afro 7 mijë publikimeve.
Studimi i PoshukAI, një shërbim ukrainas për monitorimin e mediave me bazë në inteligjencën artificiale, analizoi 6,947 publikime nga 1,340 burime gjatë nëntë ditëve dhe identifikoi 18 narrativa të ndryshme rreth shkarkimit të Fedorovit. Metodologjia dhe klasifikimet e studimit nuk janë audituar në mënyrë të pavarur.
Fillimisht, në hapësirën informative dominoi narrativa se Fedorov ishte përgjegjës për abuzimet e dyshuara nga Qendrat Territoriale të Rekrutimit të Ukrainës (TCK). Më 9 korrik, kjo narrativë përbënte 58.2% të diskutimeve të monitoruara, por deri më 13 korrik kishte rënë në vetëm 2.5%.
Sipas PoshukAI, kjo narrativë “nuk zuri rrënjë” dhe vëmendja publike u zhvendos te përplasja gjithnjë e më e ashpër mes Fedorovit dhe komandantit të përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Ukrainës, gjeneralit Oleksandr Syrskyi. Fedorov, 35 vjeç, ish-ministër i Transformimit Digjital, u largua nga Ministria e Mbrojtjes pas vetëm gjashtë muajsh në detyrë.
Ai njihej për modernizimin teknologjik të ushtrisë, përdorimin e dronëve dhe përpjekjet për reformimin e prokurimit ushtarak. Presidenti Volodymyr Zelensky pranoi se Fedorov dhe Syrskyi nuk kishin arritur të bashkëpunonin në mënyrë efektive.
Një tjetër narrativë e përhapur e paraqiste Fedorovin si “një ministër të paaftë të PR-it pa përvojë ushtarake”, ndërsa një tjetër e akuzonte për korrupsion. PoshukAI tha se kanalet në gjuhën ruse prodhuan 57% të materialeve të narrativës së parë, ndërsa 47% e publikimeve që e akuzonin për korrupsion erdhën nga media në gjuhën ruse dhe organizata joqeveritare të përshkruara si tabloide.
Narrativa më e qartë e dezinformimit rus ishte se “Fedorov është projekt i Perëndimit dhe protestat janë të inskenuara”. Sipas analizës, 94% e publikimeve që promovonin këtë teori vinin nga burime ruse, përfshirë Life.ru, Vesti.ru dhe Komsomolskaya Pravda. Megjithatë, shkarkimi i Fedorovit shkaktoi protesta të rralla në kohë lufte.
Më shumë se 1,000 persona u mblodhën më 16 korrik para zyrës së presidentit në Kiev, ndërsa protesta u zhvilluan edhe në qytete të tjera, me kërkesa për rikthimin e Fedorovit dhe shkarkimin e Syrskyit. Protestat ndryshuan ndjeshëm diskursin online.
Mbështetja për mbajtjen e Fedorovit në detyrë u rrit nga 14% në 27.6%, ndërsa narrativa që përgjegjësia duhet t’i atribuohet Syrskyit u rrit nga 2.4% në 18.2%. Në përgjithësi, 48.4% e publikimeve u klasifikuan si mbështetëse ndaj Fedorovit, 13.9% si kundërshtuese dhe 37.6% si neutrale.
Sipas analizës, ekosistemi mediatik i lidhur me Kremlinin arriti të fusë narrativa negative në debatin publik, por nuk arriti t’i bëjë ato dominuese. Përkundrazi, reagimi publik e shndërroi shkarkimin e Fedorovit nga një ndryshim i brendshëm qeveritar në një debat më të gjerë mbi udhëheqjen ushtarake, reformat teknologjike dhe përgjegjësinë për krizën e mobilizimit në Ukrainë.