Ndryshimi që nis në pjatë mund të ketë lidhje me diçka që po ndodh shumë më thellë në organizëm Një ditë e kuptoni se kafja nuk e ka më aromën e njohur. Supa e preferuar ju duket disi “e zbrazët”, domatja nuk është më aq e ëmbël sa dikur, ndërsa ushqimit filloni t’i shtoni më shumë kripë se më parë.
Shumë njerëz do të mendojnë se thjesht kanë ndryshuar produktet ushqimore ose se kjo është pjesë normale e plakjes. E vërteta është se shqisa e shijes vërtet ndryshon me kalimin e viteve, por kjo nuk është arsyeja e vetme pse ushqimi mund ta humbasë shijen e njohur.
Në ndjesinë e shijes ndikojnë edhe barnat që merren çdo ditë, infeksionet si COVID-i, mungesa e disa vitaminave dhe mineraleve, sëmundjet e gjëndrës tiroide, por edhe disa çrregullime neurologjike. Prandaj, humbja e papritur ose e zgjatur e shijes nuk duhet t’i atribuohet lehtë vetëm moshës.
Shqisa e shijes nuk ndodhet vetëm në gjuhë Kur themi se diçka ka shije të mirë, në të vërtetë flasim për një proces të ndërlikuar, në të cilin marrin pjesë gjuha, hunda, pështyma, nervat dhe truri.
Në gjuhë ndodhen nga 2.000 deri në 8.000 sytha të shijes, të cilët dallojnë pesë shijet bazë: të ëmbël, të kripur, të thartë, të hidhur dhe umami, pra të ashtuquajturën shije “të mishit” ose shije të pasur, karakteristike për mishin, kërpudhat, djathin e stazhonuar, domaten dhe supën.
Megjithatë, ajo që ne e përjetojmë si aromë të ushqimit krijohet në masën më të madhe falë shqisës së nuhatjes. Prandaj ushqimi pothuajse e humb krejt shijen kur e kemi hundën të bllokuar. Truri e krijon ndjesinë e plotë të shijes vetëm duke bashkuar informacionet që vijnë nga hunda, gjuha dhe sistemi nervor.
Plakja vërtet e ndryshon shijen, por jo ashtu siç mendojnë shumica Me kalimin e viteve, numri i sythave të shijes zvogëlohet gradualisht, ndërsa ata që mbeten rigjenerohen më ngadalë. Në të njëjtën kohë, zvogëlohet edhe sekretimi i pështymës, e cila është e domosdoshme që molekulat e ushqimit të treten dhe të arrijnë te receptorët e shijes.
Për këtë arsye, shumë të moshuar e ndiejnë më dobët sidomos shijen e kripur dhe të ëmbël, ndaj, pa e kuptuar, fillojnë t’i shtojnë ushqimit më shumë kripë ose sheqer. Megjithatë, këto ndryshime zakonisht ndodhin gradualisht. Nëse shija ka ndryshuar papritur, shkaku më shpesh duhet kërkuar diku tjetër, transmeton Telegrafi.
Barnat mund ta ndryshojnë shijen e ushqimit Pak njerëz e dinë se më shumë se 250 barna mund të ndikojnë në shqisën e shijes. Kjo ndodh më së shpeshti me disa antibiotikë, barna për tensionin e lartë të gjakut, antidepresivë, antihistaminikë, barna për gjëndrën tiroide, preparate për osteoporozë, por edhe gjatë kimioterapisë.
Te disa njerëz shfaqet shije metalike në gojë, ndërsa të tjerët përshkruajnë se çdo ushqim u duket i hidhur ose krejt pa shije. Shkaku nuk qëndron te vetë ushqimi, por te fakti se barnat mund ta ndryshojnë përbërjen e pështymës, të ndikojnë te receptorët e shijes ose të veprojnë në sistemin nervor.
COVID-i ndryshoi mënyrën se si e përjetojmë ushqimin Pandemia ua tregoi shumë njerëzve se sa të rëndësishme janë shija dhe nuhatja. Gjatë infeksionit me virusin SARS-CoV-2, humbja e nuhatjes dhe shijes ishte një nga simptomat më të njohura. Te shumica e njerëzve, këto shqisa u kthyen pas disa javësh, por te disa të tjerë ndryshimet zgjatën me muaj, madje edhe më gjatë.
Disa pacientë zhvilluan edhe parosmi, një gjendje në të cilën aromat e njohura bëhen të pakëndshme. Kafja mund të ketë erë tymi, çokollata erë kimikatesh, ndërsa mishi mund të duket sikur mban erë ushqimi të prishur. Mungesa e zinkut mund të jetë një nga shkaqet Zinku është mineral që ka rol të rëndësishëm në rigjenerimin e qelizave përgjegjëse për ndjesinë e shijes.
Mungesa e tij mund të çojë në dobësim të ndjesisë së shijes, shërim më të ngadalshëm të plagëve, rënie të flokëve dhe imunitet më të dobët. Mungesa e zinkut shfaqet më shpesh te personat e moshuar, te njerëzit me sëmundje të sistemit tretës, te vegjetarianët dhe te personat që ushqehen në mënyrë shumë të njëtrajtshme.
Megjithatë, është e rëndësishme që suplementet të mos merren me vetiniciativë. Marrja e tepërt e zinkut mund të shkaktojë efekte të padëshiruara dhe të prishë ekuilibrin e mineraleve të tjera në organizëm. Gjëndra tiroide ndikon edhe në shijen e ushqimit Hormonet e gjëndrës tiroide marrin pjesë në shumë procese në organizëm, përfshirë edhe funksionimin e sistemit nervor.
Te personat me hipotiroidizëm, krahas lodhjes, përgjumjes, lëkurës së thatë dhe metabolizmit të ngadalësuar, nuk është e rrallë të shfaqet edhe ndryshim i ndjesisë së shijes ose nuhatjes. Edhe pse kjo simptomë nuk është ndër më të shpeshtat, ajo mund të jetë një nga shenjat e para se ka ardhur koha për kontroll të hormoneve të gjëndrës tiroide.
Ndonjëherë problemi është në tru, jo në gjuhë Që ta ndiejmë shijen, nuk mjafton vetëm një gjuhë e shëndetshme. Informacioni duhet të arrijë në tru, ku përpunohet. Prandaj, ndryshimet e shijes ndonjëherë mund t’i shoqërojnë sëmundjet neurologjike, si sëmundja e Parkinsonit, sëmundja e Alzheimerit, skleroza multiple ose pasojat e goditjes në tru.
Te disa njerëz, pikërisht ndryshimi i shqisës së nuhatjes dhe shijes mund t’u paraprijë simptomave të tjera, prandaj për neurologun përbën një të dhënë të rëndësishme diagnostike. Kur humbja e shijes nuk është e parrezikshme? Ndryshimi i përkohshëm i shijes për shkak të ftohjes ose hundës së bllokuar zakonisht nuk është arsye për shqetësim.
Megjithatë, kontrolli te mjeku rekomandohet nëse: humbja e shijes zgjat më shumë se dy deri në katër javë; • është shfaqur papritur dhe pa ndonjë arsye të qartë; • shoqërohet me humbje të nuhatjes; • keni vështirësi në gëlltitje ose të folur; • janë të pranishme dobësi e njërës anë të trupit, marramendje ose simptoma të tjera neurologjike; • bashkë me ndryshimin e shijes keni humbje të pashpjegueshme të peshës trupore ose ulje të oreksit.
Shija e ushqimit mund të jetë edhe tregues i shëndetit Edhe pse ndryshimet e shijes shpesh shoqërojnë plakjen, ato nuk janë diçka që duhet pranuar automatikisht si normale. Shqisa e shijes varet nga shëndeti i zgavrës së gojës, funksionimi i hundës, hormonet, sistemi nervor dhe shumë procese të tjera në organizëm.
Prandaj, ndonjëherë ajo mund të jetë sinjali i parë se në trup po ndodh diçka që meriton vëmendje. Nëse ushqimi papritur nuk ka më të njëjtën shije si dikur, nuk duhet menjëherë të mendoni për një sëmundje serioze. Por ia vlen të ndaleni dhe të pyesni veten nëse trupi ndoshta po përpiqet t’ju tregojë diçka. Ndonjëherë përgjigjja nuk është në pjatë, por në organizëm.