Lufta me Iranin duket se ka ndryshuar ndjeshëm ekuilibrat gjeopolitikë në Lindjen e Mesme, duke nxjerrë në pah edhe tensione të reja mes dy aleatëve historikë, Shteteve të Bashkuara dhe Arabisë Saudite. Sipas raportimeve të mediave amerikane, përfshirë Wall Street Journal dhe New York Times, përplasjet nisën pasi Irani vendosi të bllokonte Ngushticën e Hormuzit.
Presidenti amerikan Donald Trump urdhëroi nisjen e operacionit “Project Liberty” për rihapjen e kalimit strategjik, por pa u konsultuar paraprakisht me Riadin. Arabia Saudite kundërshtoi përdorimin e bazave të saj ushtarake për operacionin, duke detyruar Pentagonin të rishikojë planet.
Sipas raportimeve, Uashingtoni paralajmëroi se mund të pezullonte furnizimet me municione kundërajrore, të nevojshme për mbrojtjen saudite nga raketat iraniane. Pas kësaj situate u zhvilluan kontakte intensive telefonike mes princit të kurorës Mohammed bin Salman dhe zyrtarëve më të lartë amerikanë, përfshirë Donald Trump, JD Vance, Steve Witkoff dhe Jared Kushner.
Bisedimet, sipas burimeve, u zhvilluan në një klimë tensioni. Bin Salman thuhet se kundërshtoi përshkallëzimin e konfliktit dhe preferoi vazhdimin e negociatave me Teheranin. Ai gjithashtu mungoi në samitin e G7, ndërsa zyrtarët sauditë argumentuan se kishte angazhime të tjera.
Raportimet sugjerojnë se Arabia Saudite fillimisht mbështeti dobësimin e kapaciteteve ushtarake iraniane, por më pas ndryshoi qasje, duke favorizuar një zgjidhje diplomatike. Në këtë proces, Riadi ka bashkëpunuar edhe me diplomacinë kineze për të mbajtur të hapur dialogun me Iranin.
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme të transportit të naftës në botë, ka shtuar shqetësimet për ekonominë globale dhe ka bindur udhëheqjen saudite se dialogu me Teheranin është i domosdoshëm për stabilitetin rajonal. Ndërkohë, lufta ka nxjerrë në pah edhe dobësitë e sistemit të mbrojtjes në Gjirin Persik.
Disa baza amerikane u konsideruan të ekspozuara ndaj sulmeve me raketa dhe dronë, ndërsa Uashingtoni po shqyrton mundësinë e zhvendosjes së një pjese të kapaciteteve ushtarake në Izrael.
Në të njëjtën kohë, vendet e Gjirit po përballen me mungesa të municioneve për sistemet e mbrojtjes ajrore dhe kanë shtuar blerjet e teknologjisë ushtarake, përfshirë sisteme izraelite, pavarësisht rezervave politike ndaj Izraelit për shkak të luftës në Gaza.
Analistët vlerësojnë se situata e re ka krijuar një realitet të ri strategjik në Lindjen e Mesme, ku vendet arabe përpiqen të ruajnë aleancën me SHBA-në, por njëkohësisht të mbajnë të hapura kanalet e komunikimit me Iranin. Ndërkohë, paparashikueshmëria e politikës amerikane dhe kontrolli iranian mbi Hormuzin vazhdojnë të mbeten faktorë kyç për sigurinë dhe stabilitetin e rajonit.