Edonisa kishte kaluar kimioterapinë, operacionin dhe braktisjen nga bashkëshorti. Kur më në fund nisi të rindërtonte jetën, një kontroll mjekësor ia përmbysi sërish gjithçka. Quhem Edonisa. Jam 38 vjeçe, nënë e dy fëmijëve. Nëse do të më kishit takuar para disa vitesh, nuk do të kishit vërejtur asgjë të veçantë tek unë.
Isha një grua e zakonshme, me punën, familjen, hallet e shtëpisë dhe dëshira që nuk dallonin shumë nga ato të grave të tjera. Punoja në një dyqan veshjesh. Çdo mëngjes zgjohesha para orës shtatë, përgatisja mëngjesin, e bëja djalin gati për shkollë dhe vajzën për kopsht. Bashkëshorti im, Donjeti, punonte në një kompani private. Nuk kishim shumë para, por ia dilnim.
Kishim një banesë të vogël, të mobiluar pak nga pak, dhe një veturë të vjetër që shpesh na nxirrte shpenzime të papritura. Në fundjavë zakonisht shkonim te prindërit e Donjetit. Vjehrra, Luljeta, përgatiste drekën, ndërsa vjehrri, Atdheu, merrej me fëmijët. Drenori, djali ynë dhjetëvjeçar, e ndiqte gjyshin kudo.
Norea, pesëvjeçare, e donte shumë gjyshen, sepse ajo gjithmonë gjente kohë t’ia dëgjonte tregimet dhe t’i përgatiste diçka që i pëlqente. Kisha edhe shoqet e mia. Rineta, kolegia me të cilën punoja prej vitesh, ishte ndër njerëzit më të afërt. Me të ndaja kafen e mëngjesit, shqetësimet për fëmijët dhe ndonjëherë edhe pakënaqësitë e martesës.
Nuk e kisha një martesë të përsosur, por besoja se kisha një familje të qëndrueshme. Doja vetëm t’i rrisja fëmijët dhe të plakesha pranë njeriut që kisha zgjedhur. Sot, kur e kujtoj atë kohë, më duket sikur po flas për jetën e dikujt tjetër. Dhimbja që e lashë pas dore Gjithçka filloi me një shqetësim në gjirin e djathtë dhe me një dhimbje që herë pas here më përhapej drejt sqetullës.
Për disa javë e arsyetoja me lodhjen. Në dyqan qëndroja gjatë në këmbë, ngrija kuti dhe kthehesha në shtëpi e rraskapitur. Një ditë ia përmenda Rinetës. “Shko te mjeku, Edonisa. Nuk humb asgjë nëse kontrollohesh”, më tha. E shtyva edhe disa ditë, pastaj vendosa të bëja një ultrazë të gjirit. Mjekja që më kontrolloi nuk më tha shumë, por fytyra e saj ndryshoi ndërsa po shikonte monitorin.
Më rekomandoi ekzaminime të tjera dhe biopsi. Kur erdhi rezultati, Donjeti më shoqëroi në ordinancë. Mjeku na shpjegoi se kisha karcinomë invazive të gjirit. Analizat e mëtejshme treguan se bëhej fjalë për një tumor trefish negativ, me indeks të lartë të shumimit të qelizave dhe me përfshirje të disa nyjave limfatike. “Është një formë agresive, por kemi mundësi trajtimi.
Duhet të fillojmë sa më shpejt”, më tha mjeku. Nuk mbaj mend gjithçka që u tha atë ditë. E pyeta vetëm nëse kisha mundësi të shërohesha. Mjeku më shpjegoi se sëmundja do të trajtohej me synim shërimin, por se duhej të ndiqnim me kujdes çdo fazë. Nuk doja të dëgjoja përqindje. Doja vetëm të më thoshte se do t’i shihja fëmijët duke u rritur.
Kur dolëm nga ordinanca, Donjeti më përqafoi dhe më tha se do ta kalonim bashkë. Unë i besova. Nuk e përfytyroja se një ditë, krahas sëmundjes, do të më duhej të përballesha edhe me vetminë që do të linte pas largimi i tij. Kimioterapia dhe ditët kur mezi e njihja veten Trajtimi filloi në Onkologji, në Prishtinë.
Mjekët më shpjeguan se fillimisht do të merrja kimioterapi, pastaj do të rivlerësohej tumori dhe do të vendosej për operacionin. Terapia përfshinte disa cikle me doksorubicinë dhe ciklofosfamid, të ndjekura nga paklitakseli. Në fillim përpiqesha të vazhdoja jetën si më parë. Përgatisja ushqimin, merresha me fëmijët dhe ndonjëherë i telefonoja Rinetës për ta pyetur si po shkonte puna.
Por pas çdo terapie trupi më dobësohej. Kishte ditë kur nuk mund ta duroja erën e ushqimit dhe të tjera kur edhe ecja deri në banjë më dukej e vështirë. Pastaj filluan të më binin flokët. Një mëngjes gjeta shumë flokë në jastëk. I mblodha me dorë dhe qëndrova gjatë duke i shikuar. Pas disa ditësh shkova te parukierja dhe kërkova të m’i priste krejt.
Kur u ktheva në shtëpi, Drenori më shikoi pa folur, pastaj erdhi dhe më përqafoi. Norea më pyeti nëse do të më rriteshin përsëri flokët. “Shpresoj se po, zemër”, iu përgjigja. “Mirë, se dua të t’i bëj prapë bishtaleca”, më tha ajo. Atë natë qava gjatë para pasqyrës.
Nuk po qaja vetëm për flokët, por për jetën që më kishte ndryshuar brenda pak muajsh, për ditët në spital dhe për frikën që më shoqëronte vazhdimisht. Largimi që më dhembi ndryshe nga sëmundja Në fillim Donjeti më shoqëronte në kontrolle, më sillte barna dhe përpiqej të më ndihmonte me fëmijët. Por me kalimin e javëve filloi të ndryshonte.
Bëhej gjithnjë e më i heshtur, rrinte gjatë në telefon, dilte shpesh dhe kthehej vonë. Kur i flisja për shqetësimet e mia, më thoshte se edhe ai kishte problemet e veta. Një natë e pyeta nëse ende më donte. Nuk m’u përgjigj. Pas disa javësh më tha se nuk po mundej më të jetonte ashtu, se ishte lodhur nga spitalet, shqetësimet dhe pasiguria. “Edhe unë jam lodhur”, i thashë.
“Por unë nuk kam ku të largohem nga sëmundja ime.” Ai uli kokën. Disa ditë më vonë mori një pjesë të rrobave dhe doli nga banesa. Nuk e luta të qëndronte. Ndoshta sepse nuk kisha më forcë as të flisja. Atë pasdite, Norea kishte vendosur pranë derës këpucët që babai i mbante në shtëpi, siç bënte zakonisht kur e priste të kthehej nga puna. Në mbrëmje më pyeti pse nuk po vinte.
Nuk dija çfarë t’i thosha. Isha mësuar t’u shpjegoja fëmijëve pse më kishin rënë flokët, pse shkoja aq shpesh në spital dhe pse ndonjëherë nuk kisha fuqi t’i përqafoja gjatë. Por nuk e kisha menduar se do ta kisha kaq të vështirë t’u shpjegoja pse babai i tyre nuk jetonte më me ne.
Njerëzit që nuk më lanë vetëm Pas largimit të tij, nëna më ndihmonte me fëmijët, ndërsa Rineta vinte sa herë mundej. Një pasdite, kur mezi isha ngritur nga shtrati, dikush trokiti në derë. Ishte vjehrra ime, Luljeta. Në dorë mbante një tenxhere me supë dhe disa gjëra për fëmijët. Nuk më pyeti për djalin e saj. Hyri në kuzhinë, më pyeti nëse kisha ngrënë dhe më përgatiti një pjatë.
Për disa minuta nuk folëm. Pastaj më tha se as ajo nuk e kishte menduar se do të na ndodhte kjo dhe se nuk dinte si ta ndryshonte vendimin e djalit të saj. “Por ti je nëna e Drenorit dhe Noreas. Unë nuk mund të sillem sikur nuk po të njoh”, më tha. Fillova të qaja. Ajo më përqafoi dhe qëndroi me mua derisa u qetësova. Pas disa ditësh më telefonoi Atdheu.
Më pyeti kur e kisha terapinë tjetër dhe, kur ia tregova datën, më tha të bëhesha gati sepse do të vinte të më merrte. Ai nuk ishte njeri që fliste shumë. Më dërgonte në spital, më priste dhe më kthente në shtëpi. Një ditë, kur dola shumë e lodhur nga terapia, më ndihmoi të hyja në veturë. “Unë nuk di çfarë të them që të të lehtësohet kjo dhimbje”, më tha.
“Por për këto rrugë nuk do të mbetesh vetëm.” Ato fjalë i mbaj mend edhe sot. Nuk më premtoi se do të shërohesha. Më dha atë që mundej: kohën, kujdesin dhe praninë e tij. Kur mendova se më në fund kisha shpëtuar Pas disa muajsh kimioterapie, ekzaminimet treguan se tumori ishte zvogëluar ndjeshëm. Mjekët vendosën të vazhdonin me operacionin.
Ndërhyrja kaloi mirë dhe disa javë më vonë erdhi rezultati patologjik. Në indet e hequra nuk u gjet tumor invaziv i mbetur. Mjeku më shpjegoi se kjo quhej përgjigje e plotë patologjike dhe se ishte një rezultat shumë i mirë. “Është lajm inkurajues. Rreziku i rikthimit është më i ulët sesa do të ishte po të kishte mbetur sëmundje, por kontrollet duhet të vazhdojnë”, më tha.
Unë dëgjova vetëm pjesën e parë. Në mendjen time, ato fjalë u shndërruan në një premtim se kanceri nuk do të përhapej më. Për herë të parë pas shumë muajsh u ktheva në shtëpi duke buzëqeshur. Telefonova nënën dhe Rinetën. Luljetës ia tregova lajmin sapo hyra në banesë. Ajo filloi të qante dhe përsëriste: “Falë Zotit, bijë.” Atdheu qëndronte pranë derës dhe buzëqeshte.
Më tha se kishte ardhur koha të pushoja pak nga spitalet. Pas trajtimeve të mëtejshme dhe kontrolleve, fillova gradualisht t’i kthehesha punës. Në fillim shkoja vetëm disa orë në ditë. Aty nuk isha pacientja që priste rezultatet e analizave, por Edonisa që i njihte klientët dhe merrej me punën e saj. Flokët kishin filluar të më rriteshin, ndërsa Rineta më thoshte se më rrinin bukur.
Një ditë shkova me fëmijët për të blerë këpucë, pastaj u ulëm për akullore. Ishte një pasdite e zakonshme, por për mua kishte vlerë të jashtëzakonshme. Atë mbrëmje mendova se më në fund po filloja një jetë të re. Nuk e dija se ajo qetësi do të zgjaste aq pak. Dhimbja e dytë, që këtë herë nuk ishte në gji Gati një vit pas operacionit fillova të ndieja dhimbje në pjesën e poshtme të shpinës.
Në fillim mendova se ishte lodhje, sepse kisha filluar të punoja përsëri. Por dhimbja nuk largohej. Nganjëherë më zgjonte natën, herë të tjera më përhapej drejt ijës. Qetësuesit më ndihmonin vetëm për pak kohë. Rineta më tha të kontaktoja onkologun. Nuk doja të kthehesha në ato korridore, por dhimbja u bë më e fortë. Në kontroll, mjeku më rekomandoi ekzaminime të tjera.
E pyeta nëse dhimbja mund të kishte lidhje me sëmundjen e mëparshme. Më shpjegoi se nuk mund të jepte përgjigje pa ekzaminime, por se duhej të kontrollohesha sa më shpejt. Përsëri filloi pritja, telefonatat dhe ai ankth që të zë sa herë dëgjon zilen e telefonit. Përpiqesha të sillesha normalisht para fëmijëve, por mendjen e kisha vazhdimisht te rezultatet.
Lajmi që nuk doja ta dëgjoja për herë të dytë Rezultatet treguan ndryshime të dyshimta në disa kocka dhe në mëlçi. Pas ekzaminimeve të tjera dhe biopsisë, u konfirmua se kanceri i gjirit ishte përhapur. Këtë herë në ordinancë hyra vetëm. Mjeku më shpjegoi se sëmundja ishte rikthyer dhe se tashmë kishte metastaza. Për disa çaste nuk kuptova asgjë.
Pastaj e pyeta si ishte e mundur, kur pas operacionit më kishin thënë se tumori ishte zhdukur. “Trajtimi i parë kishte dhënë përgjigje shumë të mirë”, më shpjegoi. “Por fatkeqësisht, edhe pas një përgjigjeje të tillë, te disa pacientë sëmundja mund të rikthehet. Qelizat që nuk shihen në ekzaminime mund të mbeten në organizëm.” E pyeta nëse mund të operohesha përsëri.
Më shpjegoi se, meqenëse sëmundja ishte përhapur në disa organe, trajtimi do të ishte ndryshe. “Do të bëjmë analiza shtesë për të zgjedhur terapinë më të përshtatshme. Qëllimi është ta kontrollojmë sëmundjen sa më gjatë, të ngadalësojmë përparimin dhe t’ju ndihmojmë të jetoni sa më mirë.” Nuk e pyeta menjëherë sa kohë më kishte mbetur. Kisha frikë nga përgjigjja.
Dola nga ordinanca dhe u ula në një stol të korridorit. Përpara meje kalonin pacientë, infermierë dhe familjarë. Dikush qeshte në telefon, dikush mbante një qese me analiza. Jeta vazhdonte për të gjithë, ndërsa unë ndieja sikur po më merrej gjithçka për herë të dytë. E nxora telefonin. Doja ta thërrisja nënën, por nuk kisha guxim. Pastaj telefonova Atdheun. “Ku je, bijë?”, më pyeti.
“Në spital”, iu përgjigja. Kur më pyeti çfarë kishin thënë mjekët, nuk munda të flisja. Ai heshti pak dhe më tha vetëm se po vinte të më merrte. Kur duhet t’u tregosh fëmijëve se mamaja është sëmurë përsëri Këtë herë e kisha më të vështirë t’u flisja fëmijëve. Drenori kishte filluar të kuptonte më shumë nga bisedat e të rriturve.
Vëreja se përpiqej të mos bënte zhurmë kur unë flija dhe kujdesej për Norean me një maturi që nuk i shkonte moshës. Nganjëherë e kapja duke më shikuar me shqetësim, sikur kërkonte të merrte mbi vete përgjegjësitë e të rriturve. Një mbrëmje, teksa po përgatitnim çantat e shkollës, më pyeti pse po shkoja përsëri aq shpesh te mjeku.
I thashë se kishin gjetur disa probleme të reja dhe se duhej të merrja trajtim. “A është kthyer kanceri?”, më pyeti. U ula pranë tij dhe i thashë të vërtetën. Ai më kujtoi se i kisha thënë që isha shëruar. “Isha shumë më mirë. Edhe mjekët ishin të kënaqur me trajtimin, por ndonjëherë sëmundja kthehet, edhe kur nuk e presim”, i shpjegova. “Po a do të shërohesh prapë?” Doja t’i thosha po.
Por nuk mund t’i premtoja diçka që as vetë nuk e dija. “Do të marr trajtim dhe mjekët do të bëjnë gjithçka që munden. Edhe unë do të mundohem shumë”, iu përgjigja. Ai më përqafoi dhe qëndroi gjatë pranë meje. Atë natë e dëgjova duke qarë në dhomën e tij. Prita pak që ta mblidhja veten, pastaj u ula pranë tij dhe e mbajta në përqafim derisa e zuri gjumi.
Terapitë e reja dhe jeta që u bë gjithnjë e më e vështirë Fillova një trajtim tjetër onkologjik, të përcaktuar sipas analizave të reja dhe gjendjes sime. Për dhimbjet e kockave mora trajtim të veçantë, ndërsa më vonë iu nënshtrova edhe radioterapisë në një zonë të prekur, për të lehtësuar dhimbjen. Këtë herë më rëndonte jo vetëm lodhja nga barnat, por edhe pasiguria për të ardhmen.
Në punë nuk mund të shkoja rregullisht. Pronari i dyqanit u tregua mirëkuptues, por të ardhurat u zvogëluan. Shpenzimet për udhëtime, analiza, barna dhe nevoja të fëmijëve filluan të grumbulloheshin. Një mbrëmje, pasi pagova faturat, pashë se më kishin mbetur shumë pak para deri në fund të muajit. Më vinte turp t’i kërkoja sërish ndihmë nënës, e cila jetonte me pension modest.
Luljeta e kuptoi se diçka nuk shkonte. Një ditë më la një zarf me para në kuzhinë. I telefonova menjëherë dhe e pyeta pse i kishte lënë, kur e dija se as ata nuk kishin shumë. “Për fëmijët”, më tha. “Nuk mund t’jua marr pensionin”, ia ktheva. “Ti kujdesu për shëndetin. Për këtë flasim më vonë”, m’u përgjigj ajo. E dija se ato para nuk u kishin tepruar.
Kishin hequr nga nevojat e tyre për të më ndihmuar mua. Me kalimin e muajve vura re se edhe Atdheu lodhej më shpejt. Një ditë i thashë se do të shkoja me taksi, sepse kishte nevojë të pushonte. Ai buzëqeshi dhe më tha se pushonte kur më shihte mua mirë. Edhe Luljeta kishte filluar të ankohej për dhimbje gjunjësh, por përsëri vinte të më ndihmonte.
Një pasdite e gjeta duke larë enët dhe i thashë t’i linte, sepse mund t’i laja unë më vonë. Ajo u kthye nga unë dhe më tha: “E di çka më dhemb më shumë? Që nuk mund ta marr unë pak prej kësaj sëmundjeje, që të të lehtësohet ty.” Nuk ia ktheva asnjë fjalë. Vetëm ia mora peshqirin nga dora dhe e përqafova.
Babai i fëmijëve u kthye një ditë, por jo siç e kisha ëndërruar Donjeti vazhdonte të takohej me fëmijët herë pas here, por nuk ishte më pjesë e përditshmërisë sonë. Kur mori vesh se sëmundja ishte rikthyer, më telefonoi dhe më pyeti nëse më nevojitej diçka. Një pasdite erdhi në banesë për t’i marrë fëmijët. Kishte sjellë disa gjëra për ta.
Kur mbetëm vetëm, më tha se i vinte keq për gjithçka. Nuk e di nëse ishte penduar vërtet apo nëse lajmi i sëmundjes ia kishte zgjuar ndërgjegjen. I thashë se nuk doja të ziheshim dhe se fëmijët kishin nevojë ta kishin pranë, jo vetëm kur ai kishte kohë, por rregullisht, si babanë e tyre.
Për një çast mendova ta pyesja pse më kishte lënë pikërisht kur mezi po qëndroja në këmbë, por nuk kisha më forcë të kërkoja përgjigje. Duhej ta ruaja energjinë për fëmijët dhe trajtimin. Kur doli nga dera, nuk qava. Dikur do të kisha bërë gjithçka që ai të kthehej. Tani doja vetëm të mos përballesha me zhgënjime të tjera.
Kontrolli që tregoi se terapia nuk po jepte rezultatin e pritur Pas disa muajsh trajtimi u bë një rivlerësim i sëmundjes. Disa nga ndryshimet në kocka ishin të qëndrueshme, por ekzaminimet tregonin se një pjesë e vatrave në mëlçi ishin rritur. Onkologu më shpjegoi se terapia nuk po e kontrollonte sëmundjen aq sa kishin shpresuar dhe se do të shqyrtohej një mundësi tjetër.
E dëgjova në heshtje, pastaj e pyeta nëse kishte kuptim të vazhdoja. “Ka mundësi të tjera që mund t’i shqyrtojmë”, më tha. “Por duhet të flasim edhe për atë që është më e rëndësishme për ju: kontrollin e sëmundjes, lehtësimin e dhimbjes dhe ruajtjen e cilësisë së jetës.” I thashë se doja të jetoja, se doja t’i shihja fëmijët duke u rritur. Ai nuk më dha një premtim.
Më shpjegoi se nuk mund të parashikonte saktë ecurinë e sëmundjes dhe se vendimet do t’i merrnim së bashku, duke vlerësuar çdo mundësi trajtimi. Për herë të parë e kuptova se shpresa nuk është gjithmonë siguri se do të shërohesh. Ndonjëherë është mundësia të kesh edhe pak kohë të mirë me njerëzit që i do. Ditëlindja që më bëri të qaja gjithë natën Në atë periudhë Norea mbushi gjashtë vjeç.
Prej javësh më kërkonte një tortë me lule rozë. I kisha premtuar një festë të vogël në shtëpi, por dy ditë para ditëlindjes u ndjeva shumë keq. Luljeta më tha të mos shqetësohesha. Përgatiti ushqimin, porositi tortën dhe e zbukuroi dhomën. Rineta solli tullumbace, ndërsa Atdheu i mori fëmijët për disa orë që të përgatitej gjithçka.
Kur Norea hyri dhe i pa zbukurimet, filloi të kërcente nga gëzimi. Ajo nuk e dinte sa shumë ishim munduar për atë pasdite. Kur erdhi koha të frynte qirinjtë, më kërkoi t’i afrohesha. Pasi i fiku, e pyeta çfarë dëshire kishte bërë. Më tha se nuk mund të ma tregonte, sepse përndryshe nuk do t’i plotësohej. Më vonë, kur po e vija në gjumë, më pyeti nëse mund të ma tregonte vetëm mua.
I thashë se po. “Kam dëshiruar që ti të mos shkosh më në spital.” Nuk munda të flisja. Ajo më përqafoi dhe më tha se kur isha në shtëpi, gjithçka ishte më mirë. Prita derisa e zuri gjumi, pastaj dola në kuzhinë dhe qava gjatë. Në frigorifer kishte mbetur një copë torte. E shikoja dhe mendoja se sa pak kërkonte vajza ime nga jeta. Nuk kishte kërkuar lodra, as veshje, as ndonjë udhëtim.
Kishte kërkuar që unë të isha në shtëpi. Letra që fillova t’i shkruaja fëmijëve Një natë, pas një kontrolli të vështirë, nuk më zinte gjumi. Hapa një fletore të vjetër dhe në faqen e parë shkrova: “Për Drenorin dhe Norean”. Fillova të shkruaja për ditën kur kishte lindur Drenori, për herën e parë kur e kisha mbajtur në krahë dhe për mënyrën si më thërriste kur kishte frikë natën.
Pastaj shkrova për Norean, për flokët e saj dhe për dëshirën që kishte të më imitonte. Nuk doja t’u shkruaja vetëm për sëmundjen. Doja të dinin kush kisha qenë para saj. U tregova për punën, shoqet, gabimet dhe ëndrrat e mia. Në një faqe shkrova: “Drenor, mos mendo se duhet të bëhesh burrë para kohe vetëm pse mamaja është sëmurë.
Ti ke të drejtë të jesh fëmijë, të luash, të gabosh dhe të kërkosh ndihmë.” Në një tjetër shkrova: “Norea ime, mos e mat kurrë vlerën tënde me mënyrën si të trajton dikush tjetër. Ti je e rëndësishme edhe kur dikush nuk di të të dojë ashtu siç e meriton.” Fletoren e vendosa në një sirtar bashkë me fotografitë tona.
Jo sepse kisha hequr dorë nga jeta, por sepse për herë të parë e pranova se kishte gjëra që nuk mund t’i kontrolloja. Njerëzit e mi vazhduan të më prisnin Në kontrollin tjetër shkova me Atdheun. Ishte mëngjes i ftohtë. Ai kishte mbërritur herët dhe po më priste në veturë me dy gota çaj të ngrohtë. Gjatë rrugës më pyeti si kishin fjetur fëmijët.
I tregova se Drenori kishte një test në shkollë dhe se Norea po përgatitej për një shfaqje në kopsht. Kur arritëm para spitalit, më tha të mos ngutesha, sepse do të më priste. E pashë fytyrën e tij të lodhur dhe duart që i mbante mbi timon. I thashë se kishte bërë shumë për mua. “Edonisa, unë nuk po vij këtu vetëm për ty”, më tha. “Po vij edhe për Drenorin e Norean. Ata kanë nevojë për ty.
E ne kemi nevojë të dimë se kemi bërë çfarë kemi mundur.” Nuk arrita t’i përgjigjesha. Zbrita dhe u nisa drejt hyrjes së spitalit. Pas disa hapash u ktheva. Ai ishte ende aty dhe ma bëri me dorë. Nuk e di sa kohë kam, por e di për kë dua ta jetoj Sot nuk e di çfarë do të tregojnë analizat e radhës. Sëmundja ime vazhdon të trajtohet.
Ka ditë kur ndihem më mirë dhe të tjera kur mezi e përballoj lodhjen. Ka kontrolle që më japin shpresë dhe të tjera që më lënë pa gjumë. Nuk dua ta zbukuroj këtë pjesë të jetës sime. Ka net kur kam frikë dhe mëngjese kur gjithçka më duket e padrejtë. Pasi kalova një herë kimioterapinë dhe operacionin, më duhet të përballem përsëri me kancerin.
Më dhemb që fëmijët e mi janë detyruar të rriten pranë spitaleve. Më dhemb që nëna duhet të më shohë përsëri të sëmurë, që Luljeta lodhet duke më ndihmuar dhe që Atdheu më pret për orë të tëra. Dhe po, më dhemb ende edhe largimi i Donjetit.
Por unë kam qenë edhe një vajzë që ka mbijetuar luftën, një grua që ka punuar për familjen, një nënë që ka kaluar net të tëra pranë fëmijëve kur kishin temperaturë dhe një shoqe që ka qeshur me gjithë shpirt për gjëra të vogla. Jam ende ajo grua. Kanceri më ka marrë shumë gjëra, por nuk ma ka marrë të drejtën t’i dua fëmijët e mi.
Para disa ditësh, Norea më kërkoi t’ia krehja flokët para kopshtit. U ula në karrige, sepse nuk kisha shumë fuqi të qëndroja në këmbë. Kur përfundova, ajo u kthye dhe më pyeti: “Mami, kur të bëhem e madhe, a do të m’i rregullosh prapë flokët?” U përpoqa të buzëqesh. “Sa herë që të mundem, zemër.” Ajo më përqafoi dhe vrapoi drejt derës, ku po e priste gjyshi. Mbeta vetëm për pak minuta.
Pashë krehërin mbi tavolinë, çantën e vogël të kopshtit dhe një fotografi tonën nga koha kur ende i kisha flokët e gjatë. Atë mëngjes nuk mendova për metastazat apo trajtimin tjetër. Mendova vetëm se sa shumë doja të isha aty kur Norea të rritej, kur Drenori ta përfundonte shkollën, kur të vinte vera tjetër dhe kur familja të mblidhej përsëri rreth tavolinës.
Nuk e di nëse do t’i kem të gjitha këto. Nesër në mëngjes kam një kontroll tjetër. Atdheu më ka telefonuar dhe më ka thënë se do të vijë të më marrë në orën shtatë. Luljeta më ka përgatitur diçka për të ngrënë pas vizitës. Nëna do të qëndrojë me fëmijët, ndërsa Rineta më ka shkruar se mund ta thërras në çdo kohë.
Ndonjëherë më duket se gjithë jeta ime është zvogëluar në një takim mjekësor, një rezultat analize dhe një ditë të fituar. Por pastaj e dëgjoj Norean duke qeshur, Drenorin duke më treguar për shkollën ose Luljetën duke më pyetur nëse kam ngrënë. Dhe e kuptoj se, edhe në këtë jetë të vështirë, ka ende shumë gjëra që ia vlejnë. Nuk mund t’u premtoj fëmijëve se do të jem gjithmonë pranë tyre.
Por dua që, çfarëdo që të ndodhë, ta dinë se mamaja e tyre nuk reshti kurrë së menduari për ta. Dhe nëse një ditë nuk do të kem më fuqi t’ua them vetë, shpresoj që njerëzit që më kanë qëndruar pranë t’ua kujtojnë sa shumë i kam dashur.