Qeveria gjermane po i bën presion Kroacisë që të zgjidhë sa më shpejt mosmarrëveshjet dypalëshe me Malin e Zi, të cilat rrezikojnë të pengojnë procesin e anëtarësimit të Podgoricës në Bashkimin Evropian.
Sipas Euronews, Berlini ka ndërhyrë duke i kërkuar Zagrebit që të gjejë një zgjidhje konstruktive për çështjet e pazgjidhura mes dy vendeve, të cilat mund të pengojnë anëtarësimin e Malit të Zi, vendi kandidat që konsiderohet më i avancuari në procesin e integrimit evropian.
Në fillim të kësaj jave, Kroacia paraqiti një listë me tetë pika të ankesave dhe kërkesave që dëshiron të zgjidhen përpara se Podgorica të përmbyllë procesin e anëtarësimit. Ndërkohë, Berlini po përpiqet të sigurojë që procesi i zgjerimit të BE-së të mos humbasë ritmin, transmeton “Bota sot”.
Gjermania ka ofruar gjithashtu të ndërmjetësojë mes dy vendeve, megjithëse kjo ofertë ende nuk është vënë në praktikë. Qeveria e kancelarit Friedrich Merz synon të luajë rolin e një ndërmjetësi të paanshëm, nga frika se mosmarrëveshjet e pazgjidhura dypalëshe mund të rrezikojnë procesin e zgjerimit të Unionit.
Kryeministri kroat, Andrej Plenkoviq, duke folur para gazetarëve përpara samitit të Këshillit Evropian në Bruksel të enjten, deklaroi se ekzistojnë çështje për të cilat Zagrebi ka sinjalizuar Podgoricën prej vitesh. “Ka çështje për të cilat u kemi tërhequr vëmendjen fqinjëve tanë malazezë prej vites h”, tha Plenkoviq.
Ai shtoi se gjatë dy viteve të fundit nuk ka pasur asnjë përparim, duke këmbëngulur se Kroacia ka qenë “jashtëzakonisht konstruktive” në bisedimet për anëtarësimin e Malit të Zi.
BE-ja ndërhyn për të shmangur bllokimin e procesit Gjatë javëve të fundit, edhe Komisioni Evropian ka marrë pjesë në bisedimet mes dy vendeve, ndërsa disa shtete anëtare janë përpjekur të parandalojnë ngecjen e procesit të zgjerimit për shkak të mosmarrëveshjeve dypalëshe.
Franca dëshiron të shmangë komplikimet në procesin e zgjerimit edhe për arsye të brendshme politike, ndërsa Luksemburgu ka kundërshtuar përdorimin e procesit të anëtarësimit për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve mes vendeve. Të tria qeveritë evropiane, Gjermania, Franca dhe Luksemburgu, kanë zhvilluar kontakte me Kroacinë për ta nxitur atë që të zgjidhë çështjet e hapura.
Megjithatë, presioni më i fortë po vjen nga Berlini, i cili kërkon që procesi i zgjerimit të ecë përpara. Mosmarrëveshjet mes Zagrebit dhe Podgoricës lidhen kryesisht me trashëgiminë e luftërave jugosllave të fillimit të viteve 1990, përfshirë pretendimet pronësore dhe kufijtë e kontestuar.
Këto çështje rrezikojnë ambicien e Malit të Zi për t’u bërë shteti i 28-të anëtar i Bashkimit Evropian deri në vitin 2028. Qëndrimi i Kroacisë ka shkaktuar kritika edhe në nivel evropian. Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, deklaroi në margjinat e samitit të Këshillit Evropian se procesi i anëtarësimit nuk duhet të pengohet apo të merret peng nga mosmarrëveshjet dypalëshe.
Kroacia është akuzuar se po i ngre këto çështje në momentin e fundit, me synimin për të ushtruar presion maksimal ndaj Malit të Zi. Zagrebi, nga ana tjetër, këmbëngul se problemet janë të kahershme dhe se kërkesat e tij janë të kufizuara dhe kryesisht simbolike.
Autoritetet kroate theksojnë se hetimi i krimeve të luftës dhe dëmshpërblimi i viktimave janë çështje që Mali i Zi duhet t’i përmbushë për të mbyllur kapitujt përkatës të negociatave të anëtarësimit. Megjithatë, zyrtarët e BE-së druhen se mbështetja për zgjerimin mund të dobësohet shpejt nëse anëtarësimi i Malit të Zi nuk përmbyllet në një të ardhme të afërt.
Zgjerimi i BE-së, mes sfidave politike dhe gjeopolitike Shqetësimet e Brukselit lidhen edhe me zhvillimet e ardhshme politike në vendet anëtare.
Vitin e ardhshëm pritet të mbahen disa zgjedhje të rëndësishme, përfshirë ato në Francë, ku liderja e së djathtës ekstreme, Marine Le Pen, e cila tradicionalisht është skeptike ndaj zgjerimit të BE-së, konsiderohet një nga pretendentet kryesore për garën presidenciale. Gjermania ka shtyrë përpara ide të reja për zgjerimin e Bashkimit Evropian.
Ndër propozimet e saj janë krijimi i një statusi të posaçëm të “kandidatit të asociuar” për Ukrainën, integrimi gradual i vendeve kandidate dhe forcimi i garancive demokratike për shtetet e reja anëtare. Mali i Zi do të ishte gjithashtu vendi i parë që do t’i bashkohej Unionit sipas metodologjisë aktuale të zgjerimit.
Një rol të rëndësishëm në këtë proces luan edhe Procesi i Berlinit, një nismë ndërqeveritare e nisur në vitin 2014 për të nxitur bashkëpunimin rajonal mes vendeve të Ballkanit Perëndimor. Këtë vit, nisma kryesohet nga Mali i Zi, i cili gjatë muajve të fundit ka bashkëpunuar ngushtë me qeverinë gjermane në kuadër të këtij forumi.
Zyrtarët evropianë e interpretojnë ndërhyrjen e Berlinit në mosmarrëveshjet mes Kroacisë dhe Malit të Zi si një shenjë se Gjermania po merr më shumë përgjegjësi për ecurinë e procesit të zgjerimit.
Anëtarësimi i Malit të Zi po zhvillohet gjithashtu në një kontekst më të gjerë gjeopolitik, ku Brukseli po e përdor gjithnjë e më shumë zgjerimin për t’i afruar vendet fqinje me Perëndimin, në një kohë tensionesh në rritje me Rusinë.
Si vendi më i avancuar në këtë proces, Mali i Zi mund të shërbejë si një test i rëndësishëm për perspektivën evropiane të vendeve të tjera kandidate, si Shqipëria, Moldavia dhe, veçanërisht, Ukraina. Për këtë të fundit, procesi i anëtarësimit pritet të lidhet ngushtë edhe me negociatat e ardhshme për paqen me Moskën.
Sipas Euronews, Gjermania vlerëson se ka ardhur koha që procesi i anëtarësimit të Malit të Zi të ecë përpara, duke marrë parasysh përpjekjet e bëra nga Podgorica dhe rëndësinë gjeopolitike të ruajtjes së ritmit të zgjerimit të Bashkimit Evropian.