Çmimet e gazit dhe energjisë elektrike për familjet evropiane janë rritur më ngadalë sesa ato të benzinës dhe naftës. Megjithatë, me afrimin e dimrit, shqetësimet për faturat e energjisë po shtohen, ndërsa rezervat e gazit në Evropë mbeten në nivele të ulëta.
Çmimet e gazit në Evropë arritën të martën nivelin më të lartë në pothuajse katër vjet, duke shtuar shqetësimet për kostot e energjisë gjatë dimrit. Kontratat e së ardhmes për gazin në tregun referues holandez TTF arritën në 87.20 euro për megavat-orë, nga rreth 32 euro sa ishin në prag të luftës në Iran.
Konflikti në Lindjen e Mesme ka penguar transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit, nëpër të cilën zakonisht kalon rreth një e pesta e gazit natyror të lëngshëm në botë.
Ndërkohë që çmimet e benzinës dhe naftës kanë arritur nivele rekord në Bashkimin Evropian, çmimet e gazit dhe energjisë elektrike për familjet janë rritur me ritme më të ngadalta, shkruan Euronews Business, transmeton “Bota sot”.
Sipas Buletinit Javor të Naftës të BE-së, çmimet mesatare të naftës për konsumatorët u rritën me 35 për qind ndërmjet 23 shkurtit dhe 5 tetorit 2026, ndërsa çmimet e benzinës shënuan rritje prej 23 për qind.
Në periudhën nga 2 shkurti deri më , çmimet e gazit për familjet, përfshirë taksat, u rritën mesatarisht me 12 për qind në kryeqytetet e BE-së, ndërsa ato të energjisë elektrike me 4.2 për qind. Këto të dhëna bazohen në Indeksin e Çmimeve të Energjisë për Familjet (HEPI), i cili përpilohet nga Energie-Control Austria, MEKH dhe VaasaETT.
Kontratat me çmime fikse dhe mbështetja e qeverive mund ta vonojnë ose ta zbusin ndikimin e rritjes së çmimeve në tregjet me shumicë te faturat e familjeve. Megjithatë, rritja e çmimeve të gazit mund të ndikojë edhe në shtrenjtimin e energjisë elektrike, pasi rrit kostot e prodhimit të saj në termocentralet që përdorin gaz. Ku është energjia elektrike më e shtrenjtë në Evropë?
Në fillim të shtatorit 2026, çmimet e energjisë elektrike për familjet, përfshirë taksat, varionin nga 8.4 centë për kilovat-orë (kWh) në Kiev deri në 41.3 centë në Bruksel. Mesatarja e kryeqyteteve të Bashkimit Evropian ishte 27.2 centë për kWh.
Pas Brukselit, ndër qytetet me energjinë elektrike më të shtrenjtë renditeshin Berlini me 39.6 centë, Dublini me 38.7 centë, Berna me 38.6 centë dhe Londra me 38.3 centë për kWh. Në këtë listë pasonin Roma me 36.6 centë, Vjena me 34.4 centë dhe Praga me 34.3 centë.
Në anën tjetër, ndër kryeqytetet me energjinë elektrike më të lirë ishin Budapesti me 10.3 centë, Podgorica me 11.3 centë, Beogradi me 11.6 centë dhe Valeta me 12.3 centë për kWh.
Derisa kryeqytetet e Gjermanisë, Britanisë së Madhe dhe Italisë renditeshin ndër më të shtrenjtat, çmimet në Madrid dhe Paris ishin më të ulëta, përkatësisht 28.3 dhe 28.1 centë, megjithëse mbeteshin mbi mesataren e BE-së. Krahasimi përfshin çmimin për njësi të energjisë dhe jo faturat totale, të cilat varen edhe nga sasia e energjisë që konsumojnë familjet.
Si ndryshon renditja kur merret parasysh fuqia blerëse? Kur çmimet përshtaten sipas standardit të fuqisë blerëse (PPS), i cili merr parasysh dallimet në koston e jetesës ndërmjet vendeve, renditja ndryshon ndjeshëm. Bukureshti bëhet qyteti më i shtrenjtë për energjinë elektrike, me një vlerë prej 55.1 sipas PPS-së, ndërsa Oslo renditet si më i liri, me 11.5.
Ndër kryeqytetet e pesë ekonomive më të mëdha evropiane, Roma rezulton më e shtrenjta me 38.2, ndërsa Parisi më i liri me 25.8. Berlini me 35.5, Madridi me 31.6 dhe Londra me 30.9 qëndrojnë mbi mesataren e BE-së prej 29.6. Krahasuar me renditjen sipas çmimeve në euro, Bukureshti dhe Varshava ngjiten nga dhjetë pozita secili.
Në anën tjetër, Berna shënon rënien më të madhe, duke zbritur për 20 pozita, ndërsa Kopenhaga zbret për 13 pozita. Gazi më i shtrenjtë në Stokholm Sa i përket gazit natyror për familjet, çmimet ndryshojnë ndjeshëm ndërmjet kryeqyteteve evropiane. Sipas të dhënave të shtatorit, çmimi më i ulët ishte në Kiev, me vetëm 1.5 centë për kWh, ndërsa më i larti në Stokholm, me 34.8 centë.
Kryeqyteti suedez kryeson bindshëm listën e qyteteve më të shtrenjta, ndërsa Amsterdami renditet i dyti me 21.2 centë për kWh. Mesatarja e kryeqyteteve të BE-së ishte 11.9 centë. Ndër kryeqytetet e pesë ekonomive më të mëdha të Evropës, Parisi kishte çmimin më të lartë të gazit për familjet, me 15.7 centë për kWh.
Madridi, me 10.1 centë, dhe Londra, me 10.3 centë, ishin më të lirat në këtë grup, ndërsa Roma me 15.2 centë dhe Berlini me 12.5 centë qëndronin mbi mesataren e BE-së. Edhe në rastin e gazit, renditja ndryshon kur merren parasysh dallimet në fuqinë blerëse. Sipas këtij treguesi, Stokholmi mbetet qyteti më i shtrenjtë, me 28.5, ndërsa Budapesti më i liri, me vetëm 3.6.
Në pesëshen e qyteteve më të shtrenjta përfshihen edhe Lisbona me 18.6, Amsterdami me 18.1, Roma me 15.9 dhe Sofja me 15.6. Ndër pesë ekonomitë më të mëdha evropiane, Londra rezulton më e lira sipas fuqisë blerëse, me 8.3, ndërsa Roma më e shtrenjta, me 15.9. Parisi, me 14.4, qëndron gjithashtu mbi mesataren e BE-së, ndërsa Madridi me 11.3 dhe Berlini me 11.2 janë nën të.
Ndryshimi më i madh në renditje vërehet në Sofje. Kryeqyteti bullgar renditet në pozitën e 18-të sipas çmimeve në euro, por ngjitet në vendin e pestë kur merret parasysh fuqia blerëse. Riga ngjitet për gjashtë pozita, ndërsa Dublini dhe Brukseli zbresin nga dhjetë pozita secili. Berna zbret për nëntë pozita dhe Londra për shtatë.
Kjo tregon se energjia mund të jetë relativisht më e përballueshme në disa qytete kur çmimet krahasohen me nivelin e përgjithshëm të kostos së jetesës. Energji elektrike e lirë, por gaz i shtrenjtë Të dhënat tregojnë se familjet në disa kryeqytete evropiane paguajnë relativisht pak për energjinë elektrike, por shumë për gazin, ose anasjelltas.
Për shembull, Stokholmi dhe Amsterdami kanë çmime të ulëta ose mesatare të energjisë elektrike, por njëkohësisht renditen ndër qytetet me gazin më të shtrenjtë. Në të kundërtën, Bukureshti, Brukseli dhe Londra kanë çmime të larta të energjisë elektrike, por gaz relativisht më të lirë. Sa janë rritur çmimet që nga fillimi i luftës në Iran?
Ndërmjet shkurtit dhe shtatorit 2026, disa kryeqytete evropiane përjetuan ndryshime të konsiderueshme në çmimet e energjisë. Për energjinë elektrike, rritja më e madhe u regjistrua në Lisbonë, me 22 për qind. Pas saj renditeshin Amsterdami me 17.3 për qind, Madridi me 15.1 për qind dhe Roma me 14.9 për qind. Megjithatë, jo të gjitha qytetet shënuan rritje.
Luksemburgu regjistroi uljen më të madhe të çmimeve të energjisë elektrike, me 15.3 për qind, i ndjekur nga Talini me 7.9 për qind dhe Helsinki me 7.1 për qind. Situata ishte ndryshe sa i përket gazit natyror. Talini regjistroi rritjen më të madhe, me 59.2 për qind, duke kaluar nga 7.8 centë për kWh në 12.4 centë.
Rritje të konsiderueshme u regjistruan edhe në Bruksel me 37.9 për qind, Athinë me 33.1 për qind, Bernë me 30.2 për qind dhe Londër me 28.2 për qind. Çmimet e gazit u rritën gjithashtu në Riga me 23 për qind, Vjenë me 22.8 për qind, Paris me 22.5 për qind dhe Berlin me 22 për qind.
Këto zhvillime tregojnë se ndikimi i krizës energjetike nuk është i njëjtë në të gjitha vendet evropiane, ndërsa ndryshimet në tregjet ndërkombëtare po reflektohen në mënyra të ndryshme te konsumatorët. Dimër i vështirë për Evropën?
Rezervat e gazit në nivelin më të ulët që nga viti 2011 Me afrimin e dimrit, shqetësimi kryesor mbetet ndikimi që rritja e fundit e çmimeve të gazit në tregjet me shumicë mund të ketë në faturat e familjeve. Të dhënat e shtatorit mund të mos e pasqyrojnë ende plotësisht këtë ndikim, pasi kontratat me çmime fikse dhe masat mbështetëse të qeverive mund ta vonojnë ose ta zbusin shtrenjtimin.
Ndërkohë, Evropa po hyn në sezonin e ftohtë me rezerva më të kufizuara të gazit. Sipas Institutit për Ekonominë e Energjisë dhe Analizën Financiare (IEEFA), më 3 tetor rezervat e gazit në Bashkimin Evropian ishin të mbushura në nivelin 72.4 për qind. Ky është niveli më i ulët i regjistruar për këtë periudhë të vitit që nga fillimi i mbajtjes së të dhënave në vitin 2011.
Instituti ka paralajmëruar se rezervat e ulëta mund ta bëjnë Evropën më të cenueshme në rast të një vale të të ftohtit gjatë pjesës së fundit të dimrit. Për familjet evropiane, fatura përfundimtare do të varet si nga tarifat e energjisë, ashtu edhe nga sasia e gazit dhe energjisë elektrike që do të konsumojnë me uljen e temperaturave.
Në këtë situatë, zhvillimet në tregjet ndërkombëtare të energjisë dhe kushtet e motit gjatë muajve të ardhshëm pritet të jenë përcaktuese për kostot me të cilat do të përballen konsumatorët në Evropë.