Rusia po përballet me mungesë të karburanteve, ndërsa sulmet e intensifikuara ukrainase ndaj rafinerive dhe infrastrukturës logjistike ruse po ndikojnë jo vetëm në furnizimin e tregut të brendshëm, por edhe në vendet e Azisë Qendrore që varen nga importet ruse.
Sipas një dokumenti të publikuar në një nga vendet aleate të koalicionit që e mbështesin Ukrainën të datës , situata nxjerr në pah vështirësitë e Rusisë për të mbrojtur infrastrukturën e saj kritike dhe për të përmbushur angazhimet energjetike ndaj vendeve të Azisë Qendrore.
Sulmet ndaj rafinerive ruse u intensifikuan gjatë vitit 2026 Pavarësisht burimeve të konsiderueshme që Rusia po angazhon në luftën kundër Ukrainës, infrastruktura e saj strategjike, përfshirë rafineritë, depot dhe objektet logjistike, po bëhet gjithnjë e më shpesh objektiv i sulmeve ukrainase. Sipas dokumentit, sulmet ukrainase ndaj rafinerive u bënë të zakonshme gjatë vitit 2026.
Nga janari deri në korrik, forcat e armatosura ukrainase kryen 194 sulme, krahasuar me 37 në të njëjtën periudhë të vitit 2025, duke shënjestruar 25 rafineri ruse. Përshkallëzimi ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë në furnizimin e brendshëm me karburante. Prodhimi rus i karburanteve raportohet se ra me më shumë se 30 për qind, ndërsa kufizime u vendosën në të paktën 56 rajone.
Në disa raste, rafineritë e goditura mund të mbeten jashtë funksionit për muaj. Rafineria e Omskut, më e madhja në vend dhe rreth 2,500 kilometra larg kufirit me Ukrainën, me kapacitet prej rreth 440 mijë fuçish në ditë, gjithashtu u godit dhe raportohet se ka ndërprerë operacionet.
Autoritetet ruse, sipas dokumentit, fillimisht u përpoqën të minimizonin ose të fshihnin dëmet e shkaktuara nga sulmet. Megjithatë, radhët në pikat e karburantit dhe pamjet e shpërndara në rrjetet sociale e bënë gjithnjë e më të vështirë fshehjen e mungesave.
Presidenti rus Vladimir Putin u detyrua ta trajtonte publikisht çështjen, duke udhëzuar ekipet e tij që të riparonin shpejt rafineritë e dëmtuara, të rrisnin importet e karburanteve dhe të përmirësonin mbrojtjen e objekteve që vazhdojnë të funksionojnë.
Masat përfshijnë kufizimin e sasisë së karburantit që mund të blihet, pezullimin e përkohshëm të shitjeve, skema me kuponë, shitje sipas targave të automjeteve, përdorimin e karburanteve të cilësisë më të ulët, kufizime të eksporteve dhe rritjen e importeve nga Bjellorusia, Kazakistani, India dhe Maroku. Në Krimenë e pushtuar situata përshkruhet si kritike.
Sulmet ndaj rafinerive dhe rrjeteve logjistike kanë kufizuar furnizimin, ndërsa autoritetet okupuese raportohet se kanë ndaluar shitjen e karburanteve për popullsinë civile që nga 21 qershori. Kriza ruse prek edhe Azinë Qendrore Problemet me furnizimin rus po ndikojnë ndjeshëm në vendet e Azisë Qendrore që varen nga importet e produkteve të rafinuara të naftës nga Rusia.
Rreth 70 për qind e importeve të karburanteve të Taxhikistanit vijnë nga Rusia, ndërsa kjo përqindje arrin në 95 për qind për Kirgistanin dhe deri në 97 për qind për Mongolinë. Vetëm nga janari deri në maj 2026, Kirgistani importoi 251 mijë tonë benzinë, 235,150 tonë naftë dhe 48,150 tonë vajguri nga Rusia, me kushte preferenciale falë anëtarësimit në Bashkimin Ekonomik Euroaziatik.
Por Rusia i ka dhënë përparësi tregut të saj të brendshëm dhe, sipas dokumentit, nuk duket në gjendje t’i përmbushë plotësisht angazhimet energjetike ndaj Azisë Qendrore. Situata u përkeqësua më tej pasi furnizimet bjelloruse që fillimisht ishin destinuar për Azinë Qendrore u ridrejtuan drejt Rusisë që nga qershori.
Kazakistani, Uzbekistani dhe Turkmenistani, të cilat janë gjithashtu prodhuese të naftës dhe gazit, raportohet se janë relativisht më pak të prekura nga mungesat në Rusi. Kufizime dhe rritje çmimesh Rënia e furnizimeve ruse ka çuar në kufizime të konsiderueshme në disa vende të Azisë Qendrore.
Në Mongoli është vendosur një kufi prej rreth 17 litrash karburant AI-92 për automjet në ditë, si dhe një sistem shitjesh alternative sipas targave të automjeteve për banorët e kryeqytetit. Në Uzbekistan, çmimi i benzinës SP-92 u rrit me 11.8 për qind nga qershori në korrik.
Kompania ajrore kombëtare Uzbekistan Airways gjithashtu njoftoi në mesin e qershorit se po reduktonte frekuencën e fluturimeve ndërmjet Uzbekistanit dhe Rusisë për shkak të mungesës së vajgurit dhe rritjes së çmimeve.
Kazakistani, ndërkohë, ka shtuar kontrollet kufitare për të luftuar kontrabandën dhe për të parandaluar blerjet e përsëritura të karburanteve nga drejtuesit e automjeteve që vijnë nga Rusia Vendet kërkojnë alternativa ndaj Rusisë Përballë rënies së importeve ruse, qeveritë e Mongolisë, Kirgistanit dhe Taxhikistanit po kërkojnë me urgjencë burime alternative furnizimi.
Kina, Turqia, Azerbajxhani dhe Koreja e Jugut përmenden si alternativa potencialisht të besueshme, për shkak të afërsisë gjeografike dhe politike. Për mungesën e karburantit që ka goditur Rusinë si pasojë e sulmeve ukrainas ndaj rafinerive, kishte shkruar edhe Radio Evropa e Lirë.
Situata po i shtyn vendet e Azisë Qendrore drejt diversifikimit të furnizuesve të energjisë dhe, sipas dokumentit, mund të nxisë një politikë me autonomi më të madhe ndaj Rusisë.