Kosova nuk po përballet më vetëm me një krizë të zakonshme të formimit të institucioneve. Ngërçi i zgjatur parlamentar dhe juridik, dështimi për zgjedhjen e presidentit, përsëritja e zgjedhjeve dhe tani përplasjet brenda Lidhjes Demokratike të Kosovës tregojnë se kriza ka filluar të lëvizë nga institucionet e shtetit drejt vetë strukturave partiake.
Pyetja që shtrohet sot nuk është vetëm se kush do ta udhëheqë LDK-në. Pyetja më e madhe është nëse konflikti për lidershipin e saj do ta ndihmojë Kosovën të dalë nga bllokada apo do ta shndërrojë partinë më të vjetër të vendit në një burim të ri paralize politike. Një shtet i mbërthyer nga numrat Kushtetuta përcakton se presidenti zgjidhet nga Kuvendi me votim të fshehtë.
Në dy raundet e para kërkohet shumica prej dy të tretash, ndërsa në raundin e tretë mjafton shumica e të gjithë deputetëve.
Por procedura kërkon pjesëmarrje të gjerë parlamentare, çka u jep partive që nuk propozojnë kandidatin mundësi të madhe për ta bllokuar procesin vetëm duke mos marrë pjesë në Kuvendin e Kosovës Në mars 2026, dështimi i Kuvendit për të zgjedhur presidentin krijoi një situatë juridike pothuajse të paprovuar.
Presidentja Vjosa Osmani shpërndau Kuvendin, ndërsa Gjykata Kushtetuese fillimisht e pezulloi zbatimin e dekretit dhe më pas konstatoi se shpërndarja nuk prodhonte efekt juridik, duke i lënë Kuvendit edhe 34 ditë për ta përfunduar procesin. Kur kjo nuk ndodhi, vendi shkoi sërish në zgjedhje të parakohshme. Zgjedhjet e 7 qershorit 2026 ishin të tretat në më pak se një vit e gjysmë.
Vetëvendosje doli përsëri e para, por pa një rezultat që do ta eliminonte nevojën për marrëveshje me partitë e tjera. PDK-ja dhe LDK-ja mbetën dy forcat kryesore pas saj, ndërsa pjesëmarrja e ulët u interpretua si shenjë lodhjeje dhe zhgënjimi qytetar nga bllokada e vazhdueshme.
Kështu, një dispozitë e menduar për ta prodhuar presidentin si figurë uniteti u shndërrua në instrument përplasjesh partiake. Kushtetuta nuk është domosdoshmërisht burimi i vetëm i krizës; problemi qëndron edhe te përdorimi maksimalist i çdo hapësire procedurale për ta penguar kundërshtarin.
Kjo është ajo që në teorinë politike quhet constitutional hardball: përdorimi i mjeteve formalisht të lejueshme, por në kundërshtim me frymën bashkëpunuese mbi të cilën mbështetet funksionimi i demokracisë. LDK-ja nga ndërmjetësuese në palë të krizës Në një sistem parlamentar të fragmentuar, LDK-ja mund të luante rolin e urës.
Ajo kishte mundësi të negociojë një formulë për presidentin, qeverinë dhe funksionimin e Kuvendit pa u shkrirë politikisht në asnjërën prej dy poleve të mëdha. Lumir Abdixhiku zhvilloi disa takime me Albin Kurtin lidhur me formimin e institucioneve. Në prill, Kurti i cilësoi negociatat të pasuksesshme.
Më vonë, Abdixhiku kërkoi qartësi nëse LVV-ja synonte marrëveshje me LDK-në apo një shumicë më të gjerë me PDK-në, duke përmendur edhe mundësinë e rikandidimit të Vjosa Osmanit nëse sigurohej mbështetja e nevojshme parlamentare. Pas zgjedhjeve të qershorit, bisedimet u rihapën, por kriza brenda LDK-së i ngadalësoi ose i ndërpreu ato.
Raportimet publike tregojnë se Abdixhiku pezulloi negociatat me Kurtin në kohën kur brenda partisë u shtuan kërkesat për votëbesim dhe për rishqyrtimin e lidershipit. Kjo e ndryshoi natyrën e krizës. LDK-ja nuk ishte më vetëm parti që duhej të vendoste ndërmjet bashkëpunimit dhe opozitarizmit.
Ajo u bë një parti që nuk mund ta përcaktonte rolin e vet në shtet pa e zgjidhur më parë konfliktin për pushtetin e brendshëm. Historia e përsëritur e luftës për trashëgiminë Përplasjet e lidershipit nuk janë dukuri e re në LDK. Në fillim të viteve 2000, Ibrahim Rugova u përball me sfida të brendshme, përfshirë përpjekjet e Bujar Bukoshit për ta zëvendësuar në krye të partisë.
Pas vdekjes së Rugovës, mungesa e një mekanizmi të padiskutueshëm të trashëgimisë e hapi partinë ndaj rivaliteteve të reja. Nexhat Daci u largua nga posti i kryetarit të Kuvendit në mars 2006, në rrethana të lidhura me përplasjet brenda LDK-së.
Pas humbjes së garës për drejtimin e partisë, ai themeloi Lidhjen Demokratike të Dardanisë, duke e ndarë një pjesë të strukturës dhe elektoratit të LDK-së. Në vitin 2010, Fatmir Sejdiu dha dorëheqje nga posti i presidentit pasi Gjykata Kushtetuese konstatoi papajtueshmëri ndërmjet ushtrimit të funksionit të presidentit dhe mbajtjes formale të pozitës së kryetarit të LDK-së.
Pak muaj më vonë, ai e humbi udhëheqjen e partisë ndaj Isa Mustafës. Isa Mustafa, ndonëse nuk ishte kandidat për deputet në zgjedhjet parlamentare të vitit 2014, u bë kryeministër përmes marrëveshjes së koalicionit ndërmjet LDK-së dhe PDK-së. Ai e drejtoi partinë deri në humbjen e thellë elektorale të vitit 2021, pas së cilës Abdixhiku u zgjodh kryetar me 191 vota të delegatëve.
Prandaj, historia e LDK-së nuk është vetëm historia e vazhdimësisë rugoviane. Është edhe historia e betejave të përsëritura për kontrollin e trashëgimisë së Rugovës, ku pothuajse çdo ndryshim i madh në krye ka prodhuar fraksione, largime, dobësim elektoral ose koalicione kontradiktore.
Abdixhiku dhe paradoksi i reformatorit Lumir Abdixhiku erdhi në krye të LDK-së pas rezultatit më të dobët në historinë e saj. Ai premtoi rikthimin e partisë, modernizimin e strukturave dhe paraqitjen e një gjenerate të re politike. Nën drejtimin e tij, LDK-ja pati një shkallë rimëkëmbjeje, por nuk arriti të rikthehej në pozitën e partisë së parë apo të dytë dominuese.
Pas rezultateve të njëpasnjëshme që një pjesë e strukturave i konsideroi të pamjaftueshme, kërkesat për përgjegjësi u shtuan. Në janar 2026, Abdixhiku ofroi dorëheqjen, por mori përsëri besimin e shumicës së delegatëve. Vetëm disa muaj më vonë, kundërshtarët e tij e rihapën çështjen e lidershipit. Kjo tregon se problemi nuk lidhet vetëm me një rezultat zgjedhor.
Brenda LDK-së ekzistojnë të paktën tri qasje: E para kërkon që partia të mbetet opozitë e fortë dhe të mos hyjë në marrëveshje me Kurtin. E dyta beson se LDK-ja duhet të marrë përgjegjësi institucionale dhe të hyjë në një marrëveshje që do ta zhbllokonte shtetin. E treta e sheh krizën si mundësi për ndryshimin e lidershipit dhe ristrukturimin e plotë të partisë.
Këto nuk janë vetëm dallime taktike. Ato përfaqësojnë koncepte të ndryshme për identitetin e LDK-së. Përparim Rama: kandidati i Abdixhikut që u bë sfiduesi i tij Përparim Rama, arkitekt me karrierë të gjatë në Londër, hyri në politikën kosovare si kandidat i promovuar personalisht nga Lumir Abdixhiku.
Ai u kandidua nga LDK-ja për kryetar të Prishtinës në vitin 2021 dhe përsëri në vitin 2025, ndonëse vetë Rama kishte theksuar disa herë se nuk ishte anëtar formal i partisë.
Pikërisht këtu qëndron paradoksi politik: njeriu që Abdixhiku e solli nga jashtë strukturave tradicionale dhe e shndërroi në figurë të rëndësishme publike, sot përmendet si një nga kandidatët e mundshëm për ta zëvendësuar atë. Përçarja u bë e dukshme në maj 2026, kur Përparim Rama formoi bashkëqeverisje komunale me PDK-në pa mbështetjen e udhëheqjes qendrore të LDK-së.
Ai largoi drejtorë të afërt me Abdixhikun dhe emëroi përfaqësues të PDK-së. LDK-ja u distancua publikisht nga marrëveshja, duke deklaruar se ajo nuk përfaqësonte qëndrimin zyrtar të partisë. (KOHA.net) Prej atij momenti, marrëdhënia Rama–Abdixhiku nuk mund të shihej më si mosmarrëveshje teknike për qeverisjen e Prishtinës. Ajo mori karakterin e një përplasjeje për autoritet politik.
Rama kishte pushtetin komunal, dukshmërinë publike dhe bashkëpunimin me PDK-në. Abdixhiku kishte legjitimitetin formal të kryetarit, shumicën e strukturave qendrore dhe kontrollin e procedurës partiake. A po përpiqet PDK-ja ta marrë LDK-në nga brenda? Bashkëqeverisja në Prishtinë krijon një interes objektiv të PDK-së për një LDK më të afërt me të.
Një ndryshim i lidershipit që do ta largonte partinë nga negociatat me Kurtin dhe do ta orientonte drejt bashkëpunimit me PDK-në do t’i ndryshonte menjëherë ekuilibrat kombëtarë. Megjithatë, nga faktet publike nuk mund të përfundohet se PDK-ja po e drejton në mënyrë të organizuar procesin e ndryshimit të udhëheqjes së LDK-së.
Nuk janë publikuar dokumente, marrëveshje ose prova të drejtpërdrejta që do ta vërtetonin një operacion të tillë. Ajo që mund të thuhet është se ekzistojnë interesa të përputhshme: Përparim Rama ka një marrëveshje qeverisëse me PDK-në në Prishtinë; largimi i Abdixhikut mund ta ndërpresë afrimin e mundshëm LDK–LVV; PDK-ja do të përfitonte nga një LDK e orientuar drejt një blloku të përbashkët opozitar; grupe të ndryshme ekonomike dhe politike mund të parapëlqejnë një udhëheqje më të parashikueshme për interesat e tyre.
Por përputhja e interesave nuk është ende provë e një komploti. Një analizë serioze duhet ta ruajë këtë dallim. Termi “oligarkë” nuk duhet të përdoret si zëvendësim për prova. Duhet të identifikohen emrat, lidhjet financiare, kontratat, financimi politik ose format konkrete të ndikimit. Pa këto, kemi një dyshim politik të arsyeshëm për t’u hulumtuar, por jo një fakt të përfunduar.
Kuvendi i 30 korrikut: votëbesim apo ndryshim regjimi? Abdixhiku ka thirrur Kuvendin e jashtëzakonshëm të LDK-së për . Ai e ka cilësuar mbledhjen të panevojshme, të parakohshme dhe përçarëse, por njëkohësisht ka kërkuar që delegatët ta përcaktojnë qartë drejtimin e partisë. Në këtë kuvend nuk do të votohet vetëm për një emër. Do të votohet ndërmjet dy koncepteve.
Koncepti i parë është që LDK-ja ta ruajë autonominë politike, të negociojë si parti e veçantë dhe të mos bëhet degë ndihmëse as e LVV-së, as e PDK-së. Koncepti i dytë është që LDK-ja të hyjë në një rreshtim më të qartë kundër Kurtit, edhe nëse kjo kërkon partneritet më të thellë me PDK-në dhe ndryshim të udhëheqjes.
Përparim Rama mund të paraqitet si figurë e re dhe jashtë aparatit tradicional, por ai nuk është më politikisht neutral. Marrëveshja e tij me PDK-në në Prishtinë dhe përplasja me drejtuesit e LDK-së e kanë pozicionuar atë brenda një blloku të caktuar interesash. Nga ana tjetër, Abdixhiku nuk mund të mbështetet vetëm te argumenti se kundërshtarët po e sulmojnë.
Ai duhet të shpjegojë pse LDK-ja, pas pesë vjetësh nën drejtimin e tij, ende nuk e ka gjetur formulën për t’u kthyer në forcë udhëheqëse dhe pse vendimet e rëndësishme politike nuk janë shndërruar në një strategji të kuptueshme për elektoratin.
Rreziku i një LDD-je të re Nëse votimi zhvillohet si përballje për eliminimin e njërës palë, LDK-ja mund të hyjë në një cikël të ngjashëm me atë që prodhoi LDD-në. Një fitore e ngushtë e Abdixhikut, pa pajtim me degët kundërshtuese, mund të sjellë largime, bojkot ose formim të një grupimi paralel.
Një rrëzim i Abdixhikut përmes një koalicioni heterogjen të pakënaqurish, pushtetarësh komunalë dhe interesash të jashtme mund të prodhojë një udhëheqje pa kohezion politik. Në të dyja rastet, humbësi më i madh mund të jetë vetë LDK-ja. Partia e Rugovës ka mbijetuar përçarje të shumta, por çdo përçarje e ka zvogëluar kapitalin e saj politik.
LDD-ja e Nexhat Dacit nuk e zëvendësoi LDK-në; ajo vetëm e dobësoi atë. Largimi i Vjosa Osmanit nuk e forcoi disiplinën e partisë; një pjesë të madhe të elektoratit e shtyu drejt Vetëvendosjes. Koalicionet e përsëritura me PDK-në e dëmtuan identitetin opozitar të saj, ndërsa refuzimi absolut i çdo bashkëpunimi e ka lënë disa herë jashtë proceseve vendimmarrëse.
Nga kriza partiake në krizë shtetërore LDK-ja nuk është një organizatë private pa ndikim në rendin kushtetues. Me numrin e deputetëve që ka dhe me pozitën e saj ndërmjet LVV-së dhe PDK-së, orientimi i saj mund ta përcaktojë zgjedhjen e presidentit, formimin e qeverisë dhe jetëgjatësinë e legjislaturës.
Nëse LDK-ja hyn në një luftë të gjatë të brendshme, negociatat institucionale mund të ngrijnë përsëri. Deputetët e saj mund të ndahen sipas besnikërive personale, ndërsa vendimet për presidentin ose qeverinë mund të mos merren më në organet formale, por në grupime jozyrtare.
Kjo do ta krijonte një situatë të rrezikshme: nga njëra anë një Kuvend pa shumicë funksionale, nga ana tjetër një LDK pa autoritet të vetëm negociues. Kriza partiake do të bëhej kështu vazhdim i krizës kushtetuese me mjete të tjera. Uragani demokratik apo riciklim i vjetër?
Një garë e hapur, me kandidatë, programe, debat dhe votim të lirë mund të jetë një uragan demokratik që e pastron dhe e ripërtërin LDK-në. Por një kuvend i ndërtuar mbi delegatë të kontrolluar, marrëveshje të fshehta, presion ekonomik, hakmarrje dhe orientim nga qendra të tjera partiake do të ishte vetëm një riciklim i praktikave të vjetra.
Demokracia e brendshme nuk matet me faktin se sa shpesh mblidhet kuvendi. Ajo matet me mënyrën se si zgjidhen delegatët, si paraqiten alternativat, sa transparente është gara dhe nëse humbësi mbetet pjesë e partisë apo shpallet armik. Kuvendi i LDK-së duhet të përgjigjet së paku në tri pyetje: A është partia e gatshme të marrë përgjegjësi për zhbllokimin institucional?
A do ta ruajë pavarësinë nga LVV-ja dhe PDK-ja apo do të bëhet pjesë e njërit bllok? A do ta zgjedhë udhëheqjen mbi bazën e një programi kombëtar apo sipas nevojave të pushtetit komunal dhe grupeve të interesit? Ajo që po ndodh në LDK nuk është thjesht mosmarrëveshje ndërmjet Lumir Abdixhikut dhe Përparim Ramës.
Është një përplasje mbi pronësinë politike të trashëgimisë rugoviane dhe mbi rolin që LDK-ja duhet ta ketë në rendin e ri politik të Kosovës. Abdixhiku përfaqëson përpjekjen për ta ruajtur kontrollin institucional të partisë dhe hapësirën për negociim autonom.
Përparim Rama përfaqëson një alternativë që mbështetet te pushteti lokal, dukshmëria publike dhe bashkëpunimi me PDK-në, por ende pa një platformë të qartë kombëtare për LDK-në. PDK-ja ka interes të qartë që LDK-ja të mos afrohet me Kurtin, por interesi nuk është provë se ajo e kontrollon garën e brendshme.
Po kështu, dyshimet për ndikimin e grupeve ekonomike duhet të hetohen përmes fakteve, jo të shpallen si përfundime të gatshme. Më 30 korrik nuk do të vendoset vetëm fati i Abdixhikut. Do të vendoset nëse LDK-ja do të dalë nga kuvendi si parti me drejtim të qartë apo si dy parti që ende mbajnë të njëjtin emër. Në rastin e parë, ajo mund të bëhet faktor i zgjidhjes së krizës shtetërore.
Në të dytin, ngërçi presidencial dhe parlamentar do të jetë zhvendosur përfundimisht brenda LDK-së — dhe nga aty mund të rikthehet mbi Kosovën me një forcë edhe më të madhe.