Presidenti hungarez Tamás Sulyok ka rënë dakord të japë dorëheqjen, duke nënshkruar një amendament në kushtetutën e vendit i cili do t’i japë fund presidencës së tij në mesnatë të dielën.
Partia Tisza e kryeministrit Péter Magyar kishte kaluar me vështirësi ndryshimin e ligjit në parlament për të rrëzuar Sulyok – i cili shihet gjerësisht si një besnik i ish-kryeministrit Viktor Orbán, i cili humbi pushtetin në prill pas 16 vitesh.
Sulyok kishte pesë ditë për të nënshkruar amendamentin ose rrezikonte një krizë të zgjatur kushtetuese dhe procedura shkarkimi, transmeton Telegrafi. Ai konfirmoi se do të binte dakord me ndryshimin e ligjit ndërsa afati mbaroi të shtunën në mbrëmje, por në një deklaratë akuzoi qeverinë e Magyar për shkelje të sundimit të ligjit.
Ai tha se amendamenti shënoi një “pikë thyerjeje në demokracinë kushtetuese hungareze” dhe tha se “vlerat thelbësore të një shoqërie të lirë… janë shkelur për hir të pushtetit politik”. Kjo shënon lëvizjen e fundit dhe më dramatike nga qeveria Tisza, e cila e shihte Sulyok si një kukull të ish-qeverisë dhe kishte kërkuar dorëheqjen e tij.
Që nga fitorja dërrmuese në prill, ajo ka kaluar nëpër ndryshime të mëdha kushtetuese. Amendamenti i 17-të, i miratuar me shumicë dërrmuese të hënën, i jep fund mandatit të presidentit duke përmendur “humbje serioze të besimit” tek ai.
Amendamenti gjithashtu shkarkon kreun e Gjykatës Kushtetuese dhe u ndalon deputetëve që kanë shërbyer tre mandate të kandidojnë përsëri – gjë që vlen për më shumë se gjysmën e deputetëve aktualë nga partia Fidesz e Orbán-it. Orbán e kishte përshkruar amendamentin si një akt tiranie dhe bëri thirrje për protesta.
Që nga zgjedhjet e prillit, Fidesz ka qenë në rënie të lirë, duke u tronditur nga humbja tronditëse. Vetë Orbán mezi është parë në publik dhe refuzoi të zinte vendin e tij në parlament.
Në detyrë nga viti 2010 deri në vitin 2026, Fidesz e riformësoi shtetin hungarez sipas vullnetit të vet dhe mbushi pozicione shtetërore gjoja të pavarura me besnikë të partisë duke përdorur shumicën e vet prej dy të tretash. 141 deputetët e Tiszës në parlament duartrokitën në këmbë ndërsa rezultatet e votimit për miratimin e amendamentit u shpallën të hënën.
Pas votimit, András Baka, ish-kreu i Gjykatës Supreme të Hungarisë, i tha BBC-së: “Pajtohem plotësisht me shkarkimin e presidentit”. Hungaria u qeveris nga sundimi i ligjit nga viti 1989 deri në vitin 2010, argumentoi ai, pas së cilës Fidesz pushtoi institucionet shtetërore dhe krijoi një shtet autoritar.
“Dhe tani është shumë e vështirë të shpërbëhet një regjim i sofistikuar autoritar… i cili ishte projektuar të mbijetonte edhe pas humbjes zgjedhore”, tha Baka.