Më , pas tri javësh lufte për jetën, në një klinikë të Milanos ndërroi jetë gazetari i “Bota Sot”, Bardhyl Ajeti. Ai ishte qëlluar më 3 qershor, në rrugën Prishtinë–Gjilan, afër Bresalcit, në një atentat që nuk ishte vetëm sulm ndaj një njeriu, por goditje ndaj fjalës së lirë, ndaj gazetarisë së guximshme dhe ndaj së vërtetës që disa qarqe nuk donin ta dëgjonin. Kanë kaluar 21 vjet.
Bardhyl Ajeti nuk është më fizikisht në mesin tonë, por pyetja që rëndon mbi ndërgjegjen publike të Kosovës mbetet e njëjtë: pse ende nuk ka drejtësi? Vrasja e Bardhylit nuk ishte një rast i zakonshëm kriminal. Ai nuk u vra për një konflikt personal, as për ndonjë arsye të rastësishme.
Bardhyl Ajeti u vra si gazetar, si kolumnist, si zë i një kohe të rrezikshme, kur e vërteta paguhej shtrenjtë dhe kur denoncimi i krimit, i nëntokës politike dhe i strukturave të pasluftës mund të kushtonte me jetë. Bardhyli kishte shkruar për tema që shumëkush i shmangej.
Ai kishte guximin të fliste për krimet politike, për vrasjet e pasluftës, për rrjetet e errëta që synonin ta kapnin Kosovën përmes frikës, heshtjes dhe eliminimit të zërave kritikë. Prandaj atentati ndaj tij nuk mund të lexohet i shkëputur nga klima politike dhe kriminale e asaj kohe. Por edhe më e rëndë se vrasja fizike e Bardhyl Ajetit është heshtja që pasoi. Heshti drejtësia.
Heshtën institucionet. Heshtën ata që duhej të ngrinin zërin. Dhe kjo heshtje, për familjen e tij, për kolegët e tij dhe për gazetarinë e lirë, është një plagë e dytë. Është e papranueshme që një shtet, i cili pretendon se ndërtohet mbi vlerat e lirisë, demokracisë dhe sakrificës, të mos ketë guximin ta kujtojë në mënyrë institucionale një gazetar të vrarë për fjalën e tij.
Presidenca dhe Kryeministria, si të dikurshme ashtu edhe të sotme, kanë pasur dhe kanë detyrim moral e shtetëror që Bardhyl Ajetin ta trajtojnë si martir të fjalës së lirë. Por Bardhyli nuk kujtohet nga shteti. Nuk organizohen akademi përkujtimore shtetërore për të. Nuk bëhen homazhe institucionale. Nuk ka thirrje serioze publike për zbardhjen e vrasjes së tij.
Nuk ka presion të vazhdueshëm ndaj prokurorisë dhe organeve të drejtësisë që ky rast të mos mbetet në pluhurin e harresës. Pse? Kjo është pyetja që Kosova duhet ta bëjë pa frikë. A hesht shteti sepse nuk di? Apo hesht sepse di shumë?
A nuk kujtohet Bardhyl Ajeti sepse institucionet e kanë harruar, apo sepse kujtimi i tij i shqetëson ata që ende nuk duan të hapen dosjet e vrasjeve politike të pasluftës? Një shtet që përkujton në mënyrë selektive, që nderon disa figura dhe harron të tjerat, nuk ndërton drejtësi, por kujtesë të kontrolluar. Dhe kujtesa e kontrolluar është një formë tjetër e padrejtësisë.
Bardhyl Ajeti nuk i përkiste vetëm “Bota Sot”. Ai i përket historisë së gazetarisë shqiptare. Ai i përket Kosovës që guxoi të fliste kur shumë zëra zgjodhën heshtjen. Ai i përket atij brezi gazetarësh që e kuptuan se liria nuk përfundon me çlirimin e territorit, por vazhdon me çlirimin e shoqërisë nga frika, krimi dhe kapja politike.
Prandaj vrasja e Bardhylit është më shumë se një krim i pazbardhur. Është test i dështuar i drejtësisë. Është dëshmi e dobësisë së shtetit përballë strukturave të errëta. Është turp institucional që, edhe pas 21 vjetësh, askush nuk është dënuar për një nga sulmet më të rënda ndaj gazetarisë së lirë në Kosovën e pasluftës.
Nëse Kosova dëshiron të jetë shtet serioz, ajo nuk mund të sillet sikur Bardhyl Ajeti nuk ka ekzistuar. Nuk mund ta lërë kujtimin e tij vetëm në duart e familjes, të kolegëve dhe të gazetës ku ai punoi. Shteti duhet ta thotë qartë: Bardhyl Ajeti u vra sepse nuk heshti. Dhe pikërisht për këtë arsye, ai duhet të nderohet. Jo me fjalë të rastit. Jo me heshtje ceremoniale.
Por me veprim: me rihapje serioze të dosjes, me hetim të plotë, me përgjegjësi institucionale dhe me kujtesë zyrtare. Drejtësia për Bardhyl Ajetin nuk është vetëm borxh ndaj familjes së tij. Është borxh ndaj gazetarisë, ndaj fjalës së lirë dhe ndaj vetë Kosovës. Sepse një shoqëri që harron gazetarët e vrarë për të vërtetën, rrezikon ta humbasë vetë të vërtetën.
Lavdi kujtimit të Bardhyl Ajetit. Drejtësia për të nuk duhet të mbetet vetëm kërkesë e familjes dhe e “Bota Sot”. Ajo duhet të bëhet çështje shtetërore.