Një kërcitje, ënjtje apo ndjesi paqëndrueshmërie mund të tregojë më shumë sesa një lëndim të zakonshëm sportiv Lëndimet e ligamenteve të gjurit janë ndër dëmtimet më të shpeshta dhe më serioze të sistemit muskulor-skeletor, veçanërisht te sportistët, por edhe te personat që merren me aktivitet fizik në mënyrë rekreative.
Lëvizjet e papritura, ndryshimet e drejtimit, rrëzimet ose goditjet e drejtpërdrejta mund të çojnë në dëmtimin e strukturave që sigurojnë stabilitetin e gjurit.
Lëndimi i ligamenteve të gjurit mund të lërë pasoja të përhershme nëse nuk trajtohet siç duhet Lëndimi i ligamentit të kryqëzuar të përparmë (ACL) konsiderohet një nga dëmtimet më të dhimbshme të gjurit dhe shpesh kërkon rikuperim të gjatë, pushim dhe ndërprerje të përkohshme të aktiviteteve të përditshme.
Në raste më të rënda, nevojitet ndihmë e menjëhershme mjekësore, e ndonjëherë edhe ndërhyrje kirurgjikale, për të rikthyer funksionin dhe stabilitetin e nyjës, transmeton Telegrafi. Cilat ligamente e stabilizojnë gjurin?
Gjuri është një nga nyjat më të ndërlikuara në trupin e njeriut, ndërsa stabiliteti i tij sigurohet nga katër ligamente kryesore: Ligamenti i kryqëzuar i përparmë (ACL) Ligamenti i kryqëzuar i përparmë lidh kockën e kofshës me kërcirin dhe është ligamenti i gjurit që lëndohet më shpesh.
Roli i tij kryesor është të pengojë lëvizjen e tepruar të kërcirit përpara dhe të sigurojë stabilitet gjatë lëvizjes. Ligamenti i kryqëzuar i pasmë (PCL) Ligamenti i kryqëzuar i pasmë gjithashtu lidh kockën e kofshës me kërcirin, por lëndohet dukshëm më rrallë. Dëmtimet e këtij ligamenti zakonisht ndodhin si pasojë e traumave më serioze, si aksidentet e trafikut.
Ligamenti kolateral lateral (LCL) Ligamenti kolateral lateral ndodhet në anën e jashtme të gjurit dhe lidh kockën e kofshës me fibulën. Funksioni i tij është të ruajë stabilitetin e gjurit gjatë lëvizjeve anësore. Ligamenti kolateral medial (MCL) Ligamenti kolateral medial ndodhet në anën e brendshme të gjurit dhe lidh kockën e kofshës me kërcirin.
Ky ligament shpesh dëmtohet gjatë lëvizjeve të papritura rrotulluese dhe lëndimeve sportive. Si ta dalloni lëndimin e ligamenteve të gjurit? Simptomat e lëndimit të ligamenteve mund të shfaqen menjëherë pas traumës, ndërsa intensiteti i tyre varet nga shkalla e dëmtimit.
Shenjat më të shpeshta janë: • dhimbje e papritur dhe intensive në gju • tingull karakteristik kërcitjeje ose “këputjeje” në momentin e lëndimit • ënjtje që zhvillohet gjatë 24 orëve të para • ndjesi paqëndrueshmërie ose “lëshimi” të gjurit • vështirësi në lëvizje ose pamundësi për të ecur pa dhimbje • zvogëlim i amplitudës së lëvizjes në nyje Prania e këtyre simptomave kërkon kontroll sa më të shpejtë te mjeku, sepse vonesa në diagnostikim mund të çojë në dëmtime shtesë të nyjës.
Si vendoset diagnoza? Diagnostikimi i lëndimit të ligamenteve përfshin kontrollin klinik dhe metodat radiologjike. Rëntgeni përdoret për të kontrolluar nëse ka fraktura të mundshme të kockave, ndërsa rezonanca magnetike (MRI) është metoda më e besueshme për vlerësimin e shkallës së dëmtimit të ligamenteve, kërcit dhe strukturave të tjera të gjurit.
Trajtimi i lëndimit të ligamenteve të gjurit Mënyra e trajtimit varet nga ashpërsia e lëndimit. Dëmtimet e lehta dhe të moderuara të disa ligamenteve shpesh mund të shërohen pa operacion, me rehabilitim të përshtatshëm.
Specialistët zakonisht rekomandojnë: • pushim dhe shmangie të ngarkesës mbi gjurin e lënduar • përdorim të patericave gjatë periudhës së rikuperimit • vendosje të kompresave të ftohta për 20 deri në 30 minuta, disa herë në ditë • mbajtje të fashës elastike ose bandazhit kompresiv • mbajtje të këmbës në pozitë të ngritur për të ulur ënjtjen • përdorim të ortozës ose mbajtëses për stabilizimin e gjurit • përdorim të barnave antiinflamatore josteroide sipas rekomandimit të mjekut • terapi fizikale dhe ushtrime të përshtatura individualisht Ushtrimet për shtrirje dhe forcim duhet të kryhen vetëm sipas rekomandimit të specialistit, sepse ngarkesa e hershme ose e tepruar mund ta ngadalësojë rikuperimin.
Kur është i domosdoshëm operacioni Lëndimet e ligamentit kolateral medial dhe lateral (MCL dhe LCL), në shumë raste, mund të trajtohen në mënyrë konservative. Megjithatë, këputjet e plota të ligamenteve të kryqëzuara, veçanërisht të ligamentit të kryqëzuar të përparmë (ACL), shpesh kërkojnë rindërtim kirurgjikal.
Gjatë operacionit, kirurgu përdor graft të tendinit, më së shpeshti të marrë nga vetë pacienti, për të zëvendësuar ligamentin e dëmtuar. Këto procedura janë të ndërlikuara dhe kërkojnë rikuperim të gjatë pas operacionit.
Trajtimi operativ më së shpeshti rekomandohet për personat që kanë paqëndrueshmëri të theksuar të gjurit, dhimbje kronike ose për sportistët profesionistë që synojnë rikthimin në aktivitet të plotë fizik. A mund të parandalohen lëndimet e ligamenteve?
Edhe pse nuk është e mundur të parandalohen plotësisht lëndimet e ligamenteve të gjurit, disa masa parandaluese mund ta ulin ndjeshëm rrezikun e shfaqjes së tyre.
Rekomandimet më të rëndësishme përfshijnë forcimin e rregullt të muskujve të kofshës dhe kërcirit, kryerjen e ushtrimeve të shtrirjes dhe ruajtjen e fleksibilitetit, ngrohjen e domosdoshme para aktiviteteve fizike më intensive, rritjen graduale të ngarkesës gjatë stërvitjes dhe shmangien e ndryshimeve të papritura të intensitetit të ushtrimeve.
Përgatitja e duhur e organizmit, teknika e saktë e kryerjes së lëvizjeve dhe reagimi në kohë ndaj simptomave të para të lëndimit mund ta ulin ndjeshëm rrezikun nga komplikimet serioze.