Prej muajsh opinioni publik po përballet me një narrativë që e paraqet ishullin e Sazanit si destinacionin e ardhshëm të një turizmi elitar dhe si një investim që do të transformojë tërësisht potencialin ekonomik të zonës.
Në prezantime publike, në skica arkitekturore dhe në makete ambicioze, Sazani shfaqet si një parajsë mesdhetare e gatshme të presë jahte luksoze, resorte të nivelit më të lartë dhe vizitorë nga e gjithë bota. Por përtej imazheve të kuruara dhe premtimeve të mëdha, lind një pyetje thelbësore: a përputhen këto projekte me realitetin fizik, ekonomik dhe strategjik të ishullit?
Tradicionalisht, Sazani nuk ka qenë dhe nuk është një territor urban i pajisur me infrastrukturën e nevojshme për zhvillime turistike të përmasave që reklamohen. Ai është një ishull me reliev kryesisht shkëmbor, me kufizime të mëdha natyrore dhe me mungesa të dukshme infrastrukturore. Një nga problemet më serioze mbetet furnizimi me ujë.
Ishulli nuk disponon burime të mjaftueshme ujore për të mbështetur një kompleks të madh turistik – shërbimesh me standarte që dikton turizmi elitar. Ndërtimi i një sistemi furnizimi nga kontinenti do të kërkonte investime kolosale dhe kosto të vazhdueshme operimi, të cilat rrallë përmenden në prezantimet publike. Po aq problematike është edhe çështja e energjisë.
Infrastrukturat e dikurshme energjetike të ngritura gjatë periudhave të mëparshme historike nuk mund të përballojnë kërkesat e një projekti modern me kapacitet të lartë. Edhe teknologjitë alternative, si panelet diellore, ndonëse të dobishme, nuk garantojnë vetë plotësimin e nevojave energjetike të një resorti gjigant, pa investime shtesë shumë të mëdha.
Në këtë pikë, debati nuk është më thjesht ekonomik apo turistik, por bëhet strategjik dhe kombëtar. Sazani nuk është një territor i zakonshëm. Për dekada të tëra ai ka qenë pjesë e arkitekturës së mbrojtjes kombëtare të Shqipërisë. Pozicioni i tij në hyrje të Gjirit të Vlorës dhe në një nga korridoret më të rëndësishme detare të Mesdheut i jep një rëndësi që shkon përtej vlerës turistike.
Çdo ndryshim statusi, çdo transferim pronësie apo çdo koncesion afatgjatë duhet të analizohet jo vetëm në aspektin financiar, por edhe në raport me sigurinë kombëtare dhe interesat afatgjata të shtetit shqiptar. Pikërisht këtu lind shqetësimi më i madh. A po zhvillohet ky proces me transparencën e nevojshme? A janë informuar qytetarët mbi pasojat afatgjata të këtyre vendimeve?
A janë bërë publike studimet ekonomike, mjedisore dhe strategjike që justifikojnë projekte të tilla? Këto pyetje nuk konsiderohen pengesë për zhvillimin. Përkundrazi, ato janë garancia që zhvillimi të mos kthehet në cënim të interesit publik. Kur bëhet fjalë për pasuri me rëndësi të veçantë kombëtare, kërkesa për llogaridhënie nuk është luks politik, por detyrim qytetar.
Për këtë arsye, debati mbi Sazanin nuk duhet të reduktohet në entuziazmin e disa prezantimeve vizuale apo në premtime për fitime të ardhshme. Shqipëria ka nevojë për një diskutim serioz, transparent dhe profesional mbi të ardhmen e këtij ishulli.
Çdo vendim që prek një aset me peshë historike, gjeostrategjike dhe kombëtare duhet të kalojë përmes filtrit të interesit publik dhe jo vetëm të interesit politik dhe ekonomik afatshkurtër. Përvoja ka treguar se pasuritë strategjike humbasin shpejt kur vendimet merren në mungesë të debatit, por pasojat e tyre mbeten për dekada me radhë.
Prandaj, çështja e Sazanit nuk është thjesht një debat për turizmin, por një debat për mënyrën se si Shqipëria administron territorin e saj, asetet strategjike, pasuritë e saj dhe përgjegjësinë ndaj brezave që do të vijnë.