Flutura Gashi-Mehmeti Shpërndaje në: Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, nuk do të marrë pjesë në një konferencë të nivelit të lartë për rindërtimin e Ukrainës pas luftës, mes një përçarjeje me Poloninë, lidhur me vendimin e tij për t’i vënë emrin një njësie ushtarake të një formacioni që vrau dhjetëra mijëra polakë gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Presidenti ukrainas pritej të bashkëkryesonte Konferencën për Rimëkëmbjen e Ukrainës, e cila nis të enjten në Gdańsk, por delegacioni ukrainas do të drejtohet në vend të tij nga kryeministrja, Yulia Svyrydenko. Konferenca vjetore, e mbajtur më parë në Romë, Berlin dhe Londër, synon të mbledhë partnerë dhe biznese që mund të ndihmojnë në rindërtimin e Ukrainës pas luftës.
Vendimi i Zelenskyt për të mos marrë pjesë vjen pas disa javësh tensionesh me Poloninë për shkak të vendimit të tij muajin e kaluar për të emërtuar një njësi ushtarake sipas “heronjve të Ushtrisë Kryengritëse Ukrainase” (UPA). Ky formacion partizan konsiderohet në Ukrainë si simbol i rezistencës heroike kundër forcave sovjetike në luftën për pavarësinë e vendit.
Në Poloni, megjithatë, UPA-ja njihet për vrasjen e deri në 100,000 polakëve në rajonin e Volhinisë midis viteve 1943 dhe 1945, në përpjekje për të siguruar që territori të mos bëhej pjesë e Polonisë pas luftës. Rajoni ka kaluar disa herë nga një pushtet në tjetrin dhe sot ndodhet në Ukrainë, pasi më parë ishte nën pushtimin sovjetik dhe më pas atë nazist gjerman.
Në vitin 2016, parlamenti polak miratoi unanimisht një rezolutë që i cilësonte këto vrasje si “gjenocid të kryer nga nacionalistët ukrainas”. Sipas historianëve, forcat polake të rezistencës më pas vranë rreth 10,000 ukrainas në akte hakmarrjeje. Ky episod mbetet një nga çështjet më të dhimbshme dhe të pazgjidhura në marrëdhëniet dypalëshe mes dy vendeve.
Vendimi i Zelenskyt ka shkaktuar zemërim në Poloni dhe akuza për mungesë ndjeshmërie historike, duke zbehur shpresat për një përparim pas marrëveshjes së vitit të kaluar për zhvarrimet, sipas së cilës Ukraina pranoi hapat e parë që mund t’u lejonin familjeve polake të varrosnin të afërmit e tyre të masakruar.
Presidenti konservator polak, Karol Nawrocki, ish-drejtues i Institutit të Kujtesës Kombëtare të Polonisë, ka thënë se ishte “i indinjuar” nga vendimi i Zelenskyt për emërtimin e njësisë sipas UPA-së. Ai ka sugjeruar se Zelensky mund të humbiste dekoratën më të lartë civile të Polonisë, Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë, i cili iu dha atij në vitin 2023.
Pas javësh negociatash intensive prapa skenave mes Varshavës dhe Kievit, nuk u arrit asnjë kompromis për çështjen e emërtimit, ndërsa të dyja palët fajësuan njëra-tjetrën për mungesën e progresit. Të premten, Nawrocki konfirmoi se do t’ia hiqte Zelenskyt këtë dekoratë. “Në fund, qëndrimi i palës ukrainase nuk ndryshoi.
Historia nuk duhet të jetë pengesë për të ardhmen, por një e ardhme e mirë mund të ndërtohet vetëm mbi të vërtetën”, ka thënë ai. Një sondazh i publikuar në mediat polake tregoi se shumica e polakëve e mbështesnin këtë vendim.
Gjatë fundjavës, Zelensky ia ktheu dekoratën me postë dhe iu kundërpërgjigj Naërockit, duke e akuzuar se po përpiqej të përfitonte nga rritja e ndjenjave anti-ukrainase përpara zgjedhjeve parlamentare të vitit të ardhshëm në Poloni. Ai ka bërë gjithashtu krahasime me ish-kryeministrin hungarez, Viktor Orban.
“Ushtarët tanë zgjedhin vetë një emër heroik për njësinë e tyre dhe, si president dhe komandant i përgjithshëm, unë duhet t’i mbështes ata”, ka thënë Zelensky. Ai ka paralajmëruar gjithashtu se ky konflikt do të dobësojë marrëdhëniet polako-ukrainase në një kohë kur tensionet me Russia janë në rritje.