Kur Robert Fico u ul përballë Vladimir Putinit në Kremlin në maj, Kryeministri sllovak tha se marrëdhëniet midis vendeve të tyre duhet të zgjerohen përtej furnizimeve me energji. Ai i tha Presidentit rus se tashmë ishin ndërmarrë hapa për të rivendosur atashetë ushtarakë në ambasadat e tyre. Pesë muaj më vonë, marrëveshja tani po merr formë konkrete.
Sllovakiaka dërguar dy oficerë ushtarakë – Gjeneralin Slavomir Staviarski dhe zëvendësin e tij, Kolonel Ivo Gahir – në Moskë dhe po përgatitet të presë një atashe ushtarak rus në Bratislavë, duke rivendosur një mision ushtarako-diplomatik për herë të parë që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022. Çfarë po fiton Sllovakia?
Ky veprim është kritikuar nga opozita, e cila vë në dyshim përfitimin e Sllovakisë nga këto veprime. Politikanët opozitarë paralajmërojnë se Rusiamund ta përdorë marrëveshjen për të rritur operacionet e saj të inteligjencës.
“Një atashe ushtarak shtesë nuk e ndryshon pamjen e përgjithshme, rëndësia e emërimit është sinjali politik”, tha për DW Martin Poliacik, një ish-deputet sllovak i lidhur me partinë opozitare Sllovakia Progresive. “Aleatët e NATO-s duhet të jenë të shqetësuar si për aktivitetet e oficerit të ri ashtu edhe për mjedisin politik në të cilin ai do të veprojë” , vazhdoi ai.
Emërimet u raportuan nga faqja sllovake e internetit Aktuality.sk më 8 tetor. Të dy oficerët janë në listën e diplomatëve ushtarakë që shërbejnë jashtë vendit, të publikuar nga Ministria e Mbrojtjes Sllovake. Sipas transmetuesit publik STVR, Staviarsky ka qenë në Moskë që nga fillimi i gushtit.
Ndërkohë, ekspertët e mbrojtjes së opozitës të cituar nga Aktuality.sk thonë se oficeri i ri rus është Maksim Verezan. Verezan akoma nuk është akredituar. Akoma nuk dihet se kur do të mbërrijë ai në Bratislavë.
Frika nga spiunazhi dhe dezinformimi Mundësia ka ringjallur kujtimet e një skandali spiunazhi rus nga disa vite më parë që përfshinte Sergei Solomasov, zëvendës atasheun ushtarak në ambasadën ruse në Bratislavë. Në vitin 2021, Solomasov u filmua duke rekrutuar Bohush Garbar, një bashkëpunëtor të faqes së internetit pro-ruse Hlavné správy, duke i dhënë atij para.
Solomasov u dëbua nga Sllovakia vitin tjetër. Garbar u dënua më pas për spiunazh dhe ryshfet. Ekspertët e opozitës i thanë Aktuality.sk se atasheu sllovak në Moskë do të monitorohej nga afër dhe se do të merrte pak informacion të dobishëm. Nga ana tjetër, ardhja e atasheut rus do të lehtësonte spiunazhin në Sllovaki.
Ata paralajmërojnë se oficeri i ri rus mund të kryejë operacione ndikimi dhe dezinformimi, duke ngritur pyetje rreth asaj që do të merrte Sllovakia në këmbim. Qeveria e mbron këtë veprim Qeveria sllovake e justifikon rifillimin e kontakteve si një rrugë të mirë për të mbledhur informacion dhe për të ruajtur përfaqësimin diplomatik.
Në një deklaratë për STVR, shërbimi i inteligjencës ushtarake sllovake tha se roli i Staviarskit ishte të vlerësonte situatën e sigurisë dhe atë ushtarako-politike dhe të raportonte në Ministrinë e Mbrojtjes.
Richard Glück, një anëtar i partisë Smer të Ficos dhe kryetar i Komitetit parlamentar për Mbrojtje dhe Siguri, tha se në Moskë ka edhe diplomatë dhe ushtarakë amerikanë, britanikë dhe francezë. “Ne po humbnim shumë informacion, ” tha Glück për STVR. Gjenerali në pension Pavel Mack shpjegon : “Ky është një hap shumë serioz i ndërmarrë nga qeveria e Ficos”.
Sipas tij, “asgjë nuk ka ndryshuar (nga viti 2022)”. “Aktivitetet armiqësore të Rusisëvazhdojnë të intensifikohen në Sllovaki dhe në rajon. Lufta e Rusisë kundër Ukrainës vazhdon me intensitet të lartë, sikur edhe aktivitetet armiqësore hibride të drejtuara kundër Sllovakisë dhe fqinjëve të saj”, tha Macko. Rëndësia e zgjedhjeve Martin Poliacik dyshon se këtu ka edhe motive politike.
“Shansi më i mirë (i Ficos) për të ndërtuar një histori bindëse për zgjedhjet e ardhshme është të pretendojë se të gjithë të tjerët po na tërheqin në luftë, ndërsa ai është i vetmi që dëshiron paqe”, tha Poliacik për DW.
“Unë besoj se ai do të argumentojë se është në pozicionin më të mirë për të folur me Putinin për përfundimin e luftës dhe se kjo kërkon një marrëdhënie jashtëzakonisht të ngushtë me të”, vazhdoi ai, duke shtuar se Fico u përpoq të mos theksonte rolin e madh të prodhuesve sllovakë të armëve në furnizimin e Ukrainës me municion.
Municionet furnizohen sipas kontratave tregtare dhe jo si ndihmë ushtarake për qeverinë sllovake. Sipas Poliacik, “Sllovakia i përmbush zyrtarisht detyrimet e saj ndaj NATO-s, por përmbushja formale e detyrimeve nuk e zgjidh çështjen e besimit poli tik”. / DW