Ukraina po përshpejton planet për të zhvilluar alternativa evropiane ndaj sistemeve amerikane të mbrojtjes ajrore dhe komunikimit satelitor Starlink, në një përpjekje për të zvogëluar varësinë nga Shtetet e Bashkuara. Sipas një zyrtari të lartë ukrainas, diskutimet konkrete tashmë kanë nisur dhe rezultatet mund të vijnë shumë më shpejt nga sa parashikojnë skeptikët.
Në një intervistë ekskluzive për programin “Europe Today” të Euronews, përpara samitit të BE-së të premten në Bruksel, Ihor Zhovkva, zëvendësshef i zyrës së presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy, deklaroi se Kievi po kërkon të zvogëlojë varësinë nga kapacitetet amerikane, transmeton “Bota sot”.
Pasiguria lidhur me mbështetjen e Uashingtonit po shton presionin ndaj Evropës për të forcuar aftësitë e saj mbrojtëse dhe për të siguruar pavarësi më të madhe teknologjike. “Sigurisht, ne mbështetemi në kapacitetet unike që na ofrojnë Shtetet e Bashkuara, qofshin ato sisteme të mbrojtjes ajrore apo Starlink” , tha Zhovkva.
Megjithatë, ai theksoi se Ukraina ka nisur tashmë diskutime konkrete me vendet evropiane për krijimin e një sistemi evropian të mbrojtjes ajrore. Ukraina synon një sistem evropian të mbrojtjes ajrore Zhovkva iu referua programit FREYJA, një nismë evropiane për zhvillimin e një sistemi kundër raketave balistike, e nisur në Paris në korrik.
Sipas tij, diskutimet kanë avancuar deri në kontakte të drejtpërdrejta mes kompanive të industrisë së mbrojtjes. “Ne kemi nevojë për një ekuivalent evropian të një sistemi të mbrojtjes ajrore” , deklaroi zyrtari ukrainas, duke shtuar se vendi i tij synon të luajë rol udhëheqës në zhvillimin e tij.
Kievi po zhvillon gjithashtu bisedime për një alternativë evropiane ndaj Starlink, sistemit satelitor të komunikimit që përdoret gjerësisht nga forcat ukrainase. Zhovkva konfirmoi se negociatat janë duke u zhvilluar, por nuk dha hollësi të tjera. “ Vendet evropiane duhet të kenë sistemin e tyre përkatës”, tha ai.
Sipas Zhovkvës, të dy projektet janë të rëndësishme jo vetëm për mbrojtjen e Ukrainës, por edhe për sigurinë e përgjithshme të Evropës. I pyetur nëse zhvillimi i këtyre sistemeve do të kërkonte shumë kohë, zyrtari ukrainas i hodhi poshtë këto shqetësime. “Ne kemi një afat kohor dhe afate përfundimtare të qarta.
Procesi do të jetë shumë më i shpejtë se dhjetë apo pesëmbëdhjetë vjet, madje edhe më i shpejtë se pesë vjet”, deklaroi ai, pa specifikuar një datë konkrete.
Evropa nën presion për të garantuar mbrojtjen e Ukrainës Planet e Kievit vijnë në një kohë tensionesh në rritje me Uashingtonin, përfshirë presionin e presidentit amerikan Donald Trump ndaj Ukrainës për të ndaluar sulmet kundër infrastrukturës ruse të naftës. Paralelisht, po shtohen shqetësimet për besueshmërinë dhe vazhdimësinë e mbështetjes ushtarake amerikane.
Ndërkohë, Rusia ka intensifikuar sulmet ajrore ndaj Ukrainës. Sulmet e fundit kundër infrastrukturës energjetike kanë shtuar frikën se vendi mund të përballet me një tjetër dimër të vështirë.
Zhovkva tha se sigurimi i sistemeve shtesë të mbrojtjes ajrore dhe raketave interceptuese, si dhe mbrojtja e infrastrukturës energjetike të Ukrainës, do të jenë ndër prioritetet kryesore të Zelenskyyt në samitin e BE-së.
“Çdo vend që mund të ofrojë ndihmë të tillë, qoftë përmes sistemeve apo raketave, duhet ta bëjë këtë” , deklaroi ai, duke shtuar se vendet që nuk kanë mundësi të furnizojnë Ukrainën me pajisje ushtarake duhet të kontribuojnë financiarisht. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Evropa mund ta kompensojë plotësisht një reduktim të mundshëm të ndihmës ushtarake amerikane.
Zhovkva pranoi se, pavarësisht kontributit të konsiderueshëm të vendeve si Gjermania, mbështetja evropiane ende nuk i përmbush nevojat e Ukrainës. Me Kievin që përballet me një mungesë të mëtejshme financimi vitin e ardhshëm, ai theksoi rëndësinë e ruajtjes së angazhimeve ekzistuese ushtarake dhe sigurimit të mbështetjes financiare shtesë nga Evropa.
“Evropa duhet të jetë në tryezën e negociatave” Zyrtari ukrainas argumentoi se garancitë evropiane të sigurisë duhet të përbëjnë bazën e marrëveshjeve afatgjata për sigurinë e Ukrainës. Ai identifikoi si elemente thelbësore mbështetjen e vazhdueshme për forcat e armatosura ukrainase, prodhimin e përbashkët të pajisjeve të mbrojtjes dhe anëtarësimin e vendit në Bashkimin Evropian.
“Baza e garancive të sigurisë për Ukrainën është një ushtri e fortë dhe e fuqishme ”, tha Zhovkva, duke theksuar rëndësinë e financimit të qëndrueshëm afatgjatë. “Pa një kuptim të qartë se Ukraina do të bëhet anëtare e BE-së, nuk mund të flasim për garanci të plota të sigur isë”, shtoi ai.
Megjithatë, pavarësisht tensioneve në rritje me Uashingtonin, Zhovkva pranoi se garancitë evropiane nuk mund të funksionojnë të vetme. “ Ato nuk mund të ekzistojnë pa mbështetjen e Shteteve të Bashkuara të Amerikës”, deklaroi ai. Ndërsa Uashingtoni po përpiqet të ringjallë përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës, Zhovkva rikonfirmoi gatishmërinë e Kievit për negociata.
Por ai këmbënguli se partnerët evropianë duhet të përfshihen në çdo fazë të procesit, përfshirë çdo bisedim të mundshëm mes liderëve. “Ukraina është e gatshme për negociata tani”, tha ai.
“Evropa, në kuptimin e gjerë të fjalës, duhet të jetë e pranishme në tryezën e negociatave” , përfundoi Zhovkva, duke argumentuar se siguria e ardhshme e Ukrainës është e pandashme nga siguria e gjithë kontinentit.