Marrëdhëniet mes Kanadasë dhe Bashkimit Evropian mund të hyjnë në një fazë të re, ndërsa ndryshimet gjeopolitike dhe tensionet në rritje me Shtetet e Bashkuara po i afrojnë më shumë Otavanë dhe Brukselin.
Kryeministri kanadez Mark Carney pritet të vizitojë Strasburgun në mes të shtatorit, ku do të marrë pjesë në fjalimin për gjendjen e Bashkimit Evropian të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe më pas do t’i drejtohet Parlamentit Evropian.
Presidentja e Parlamentit Evropian, Roberta Metsola, e ka cilësuar vizitën si një mundësi për të thelluar marrëdhëniet mes Kanadasë dhe BE-së. Por afrimi mes dy palëve ka hapur edhe një debat më të gjerë: a mund të ketë Kanadaja një marrëdhënie të veçantë me BE-në dhe, në një skenar më të largët, a mund të kërkojë edhe anëtarësimin?
Një sondazh i publikuar në prill nga Nanos Research tregoi se 28% e kanadezëve e mbështesin anëtarësimin e plotë në BE, ndërsa 29% e mbështesin atë pjesërisht. Megjithatë, anëtarësimi i Kanadasë do të përballej me një pengesë të madhe: gjeografinë. Traktati i Bashkimit Evropian përcakton se për anëtarësim mund të aplikojë çdo “shtet evropian” që respekton vlerat e BE-së.
Kjo e bën të paqartë nëse një vend si Kanadaja, që ndodhet në Amerikën e Veriut, mund të bëhet anëtar. Ekspertët vlerësojnë se, edhe nëse anëtarësimi i plotë është shumë i vështirë, ndryshimi i situatës ndërkombëtare mund të çojë në krijimin e formave të reja të bashkëpunimit.
Kanadaja dhe BE-ja tashmë kanë një marrëveshje tregtare, por kjo mund të zgjerohet me bashkëpunim më të madh në mbrojtje, ekonomi, energji, kërkim shkencor dhe politikë të jashtme.
Një model i mundshëm shihet te marrëdhënia mes BE-së dhe Norvegjisë, e cila nuk është anëtare e Unionit, por është pjesë e tregut të përbashkët evropian dhe bashkëpunon ngushtë me vendet e BE-së në fusha të ndryshme. Një tjetër shembull është Mbretëria e Bashkuar, e cila pas Brexit-it ka ruajtur një marrëdhënie të gjerë tregtare dhe politike me BE-në, edhe pse nuk është më pjesë e Unionit.
Eurodeputeti italian Sandro Gozi ka propozuar që BE-ja të shqyrtojë mundësinë e një statusi të veçantë asociimi për Kanadanë. Një marrëdhënie e tillë mund të përfshinte dialog më të ngushtë politik, pjesëmarrje të ministrave kanadezë në disa diskutime të BE-së dhe bashkëpunim më të madh në fushën e mbrojtjes.
Afrimi mes Kanadasë dhe BE-së vjen në një kohë kur Otava po përballet me tensione të reja tregtare me SHBA-në. Kryeministri Carney ka bërë thirrje që fuqitë e mesme të bashkëpunojnë më shumë përballë presionit të fuqive të mëdha.
Në këtë kuadër, disa ekspertë besojnë se Kanadaja mund të bëhet një partner strategjik edhe më i rëndësishëm për Evropën, pa qenë domosdoshmërisht anëtare e BE-së. Ideja e një “partneriteti special” mes Kanadasë dhe BE-së duket aktualisht më realiste sesa anëtarësimi i plotë.
Por ndryshimet në rendin ndërkombëtar po nxisin diskutime për forma të reja bashkëpunimi mes demokracive në të dyja anët e Atlantikut./Tv Klan