Evropa po shkon drejt muajve më të ftohtë me rezervat e gazit në nivelin më të ulët në 13 vjet, gjë që ka shkaktuar “panik dimëror” mes tregtarëve të energjisë, paralajmërojnë ekspertët.
Rezervat e gazit në BE ishin 63% të mbushura në javën e fundit të gushtit, dukshëm nën mesataren prej 80% për fundin e gushtit në vitet e fundit dhe ndër nivelet më të ulëta të regjistruara ndonjëherë për këtë periudhë të vitit.
Me ritmin aktual të ngadaltë të mbushjes së rezervave, BE-ja pritet të hyjë në sezonin e ngrohjes dimërore me rezerva rreth 20% nën mesataren pesëvjeçare, në nivelin më të ulët që nga viti 2013, sipas Greg Molnar, analist i gazit dhe profesor, raporton TheGuardian .
“Nivelet e ulëta të rezervave natyrshëm po rrisin rrezikun e luhatjeve të mëdha të çmimeve gjatë dimrit”, tha ai, duke paralajmëruar se situata mund të përkeqësohet nga “periudhat e të ftohtit ose mungesa e erës”, të cilat mund të rrisin përdorimin e gazit gjatë dimrit.
Britania e Madhe mund të jetë veçanërisht e ekspozuar ndaj luhatjeve të tregut, pasi është një nga konsumatorët më të mëdhenj të gazit në Evropë, por ka ndër kapacitetet më të ulëta të magazinimit të gazit në vend. Zakonisht, Britania e Madhe mbështetet te importet e gazit përmes tubacioneve nga Evropa ose përmes tankerëve nga SHBA-ja dhe Lindja e Mesme.
Chris O’Shea, drejtor ekzekutiv i Centrica-s, kompanisë që zotëron British Gas, tha këtë javë se Britania e Madhe kishte “pothuajse aspak gaz në rezervë” për dimrin e ardhshëm.
Rezervat e gazit në BE kanë hasur vështirësi për t’iu afruar objektivit të zbutur prej 80% mbushje deri në fillim të dimrit, pasi lufta SHBA-Izrael kundër Iranit shkaktoi ndërprerje të mëdha në eksportet e naftës dhe gazit nga rajoni i Gjirit.
Fundi i ftohtë i dimrit të kaluar dhe prodhimi më i lartë se zakonisht i energjisë elektrike nga gazi gjatë valëve të të nxehtit në Evropë këtë verë kanë kontribuar gjithashtu në zbrazjen e rezervave të bllokut. Në një vit normal, operatorët e depove i mbushin rezervat gjatë verës, kur kërkesa dhe çmimet janë më të ulëta.
Çmimet e gazit në tregun evropian kanë “qëndruar relativisht të qeta” gjatë kësaj vere, me shpresën se Ngushtica e Hormuzit do të rihapej dhe rezervat për dimër do të mund të plotësoheshin. Megjithatë, sipas Bjarne Schieldrop, kryeanalist për mallrat në grupin bankar nordik SEB, “askush nuk pret që kjo të ndodhë së shpejti”.
“Si rezultat, tregu evropian i gazit natyror ka përjetuar një lloj paniku dimëror gjatë javës së fundit”, shtoi Schieldrop. Megjithëse Evropa nuk pritet të përballet me mungesë fizike të gazit këtë dimër, tregtarët presin rritje të çmimeve.
Çmimi referencë i gazit është rritur në nivelet më të larta të tre viteve, duke kaluar 68 euro për megavat-orë (MWh) javët e fundit, më shumë se dyfishi i çmimit në fillim të vitit.
Çmimet janë rritur ndjeshëm për shkak të pritshmërive në rritje se tregtarët në BE do të duhet të konkurrojnë me blerësit aziatikë për të siguruar ngarkesa me gaz natyror të lëngshëm (LNG), ndërsa temperaturat fillojnë të ulen.
Pa rikthimin e eksporteve të gazit nga Lindja e Mesme, çmimi referencë evropian “me shumë gjasë do të duhej të kalonte mbi 100 euro/MWh” për të tërhequr sasi të mjaftueshme gazi për të përmbushur kërkesën gjatë dimrit, sipas analistëve të Goldman Sachs.
Shqetësimet për furnizimin me gaz janë veçanërisht të mëdha në Evropën Perëndimore, ku nivelet e rezervave janë dukshëm më të ulëta se në vende si Italia dhe Polonia, të cilat kanë arritur t’i mbushin rezervat e tyre mbi 80%. Në Gjermani, e cila ka kapacitetin më të madh të magazinimit të gazit në Evropë, rezervat janë rreth 50% të mbushura, sipas Gas Infrastructure Europe.
Nivelet e magazinimit në Belgjikë dhe Holandë, të cilat lidhen drejtpërdrejt me tregun britanik të gazit përmes tubacioneve, janë përkatësisht 51% dhe 45%. Varësia e Britanisë së Madhe nga importet globale të gazit pritet të thellohet, pasi prodhimi i gazit në sektorin e Detit të Veriut po bie dhe prodhimi norvegjez pritet të fillojë të ulet nga viti 2030.
Qeveria britanike po shqyrton plane për të ofruar mbështetje financiare të drejtpërdrejtë për të mbrojtur infrastrukturën vendase të gazit, pasi një konsultim zyrtar gjeti se familjet dhe bizneset rrezikojnë të mbeten pa gaz brenda dekadës së ardhshme, pavarësisht rritjes së burimeve të pastra të energjisë.
Kjo mund të përfshijë mbështetje financiare për pronarët e objekteve të magazinimit të gazit dhe operatorët e tubacioneve, në mënyrë që mirëmbajtja dhe përmirësimi i tyre të jetë ekonomikisht i qëndrueshëm edhe në dekadat e ardhshme.
Rregullatori britanik i energjisë, Ofgem, tha këtë javë se faturat tipike të gazit dhe energjisë elektrike do të rriten me 4% nga tetori, sipas kufirit tremujor të çmimeve. Kjo vjen pasi faturat u rritën me 13% në fillim të korrikut, për shkak të rritjes së çmimeve globale të energjisë të shkaktuara nga lufta në Iran. Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!