Profesori Muhamet Kelmendi u ka bërë thirrje deputetëve të Kuvendit të Kosovës që, pas konstituimit të Kuvendit, të shqyrtojnë ndryshimin e emrit kushtetues nga Republika e Kosovës në Republika e Dardanisë, duke e cilësuar këtë si çështje me rëndësi historike, kulturore dhe kombëtare.
“Të nderuar deputetë të Kuvendit të Republikës së Kosovës, Ju bëj thirrje që, menjëherë pas konstituimit të Kuvendit, të merrni në shqyrtim një çështje me rëndësi të veçantë historike, kulturore dhe kombëtare: ndryshimin e emërtimit kushtetues të Republikës së Kosovës në Republikën e Dardanisë.
Kjo nuk do të duhej të trajtohej thjesht si ndryshim emri, por si një debat serioz mbi historinë, identitetin dhe trashëgiminë e vendit tonë. Dardania është një emër i lashtë i dokumentuar në burimet historike dhe arkeologjike. Burimet akademike e vendosin territorin e Dardanëve në hapësirën e Kosovës së sotme dhe në rajonet përreth.
Oxford Classical Dictionary i përshkruan Dardanët si një popull të lashtë që banonte në rajonin e Kosovës dhe në luginën e sipërme të Vardarit”. Kelmendi thekson se Dardania ka rrënjë të thella historike dhe arkeologjike, me territorin e Kosovës së sotme si pjesë qendrore të saj. Sipas tij, ndryshimi i emrit meriton një debat serioz kombëtar, akademik dhe kushtetues.
“Studimet arkeologjike tregojnë gjithashtu se territori i sotëm i Kosovës përbënte hapësirën qendrore të Dardanisë. Në një studim të botuar nga Akademia e Shkencave dhe e Arteve të Kosovës trajtohen dëshmi arkeologjike, epigrafike dhe kulturore të Dardanisë, ndërsa kërkimet mbi antikitetin e vonë theksojnë se territori qendror i provincës së Dardanisë përkonte me Kosovën e sotme.
Edhe studimet mbi Mbretërinë Dardane e vendosin shfaqjen e saj politike në shekullin IV para erës sonë, duke e përshkruar si një formacion të rëndësishëm politik e ushtarak në Ballkan. Dardania shtrihej në një hapësirë më të gjerë se Kosova e sotme, ndërsa Kosova përbënte pjesën qendrore të saj.
Prandaj, emri Dardani nuk është një emërtim i shpikur në kohët moderne, por një emër me rrënjë të thella në historinë e kësaj treve. Po ashtu, lidhja e Dardanëve me botën ilire është objekt i një tradite të gjatë historiografike dhe i studimeve arkeologjike.
Disa studime bashkëkohore i trajtojnë Dardanët si pjesë të botës ilire, ndërsa çështja e vazhdimësisë etnike nga popullsitë antike te shqiptarët duhet të trajtohet me argumente shkencore dhe jo me slogane. Kjo është pikërisht arsyeja pse kërkesa për emrin Dardani meriton një debat serioz kombëtar, akademik dhe kushtetues” , shpjegon ai.
Ai thekson se ndryshimi i emrit duhet të bëhet përmes një procesi kushtetues, akademik dhe institucional, jo me veprime të nxituara. Kelmendi propozon krijimin e një komisioni të posaçëm për të shqyrtuar mundësinë e rikthimit të emrit të lashtë “Republika e Dardanisë”.
“Të nderuar deputetë, Nëse besojmë se historia dhe trashëgimia kulturore janë pjesë e identitetit të një shteti, atëherë duhet të kemi guximin t’i diskutojmë ato edhe në nivelin më të lartë institucional.
Emri Dardani do ta lidhte shtetin e sotëm me një trashëgimi të dokumentuar të lashtë të kësaj hapësire, duke e vendosur Kosovën në vazhdimësinë historike të një emri që ka ekzistuar mijëra vjet më parë. Megjithatë, kjo çështje duhet të ndiqet në përputhje të plotë me Kushtetutën e Republikës së Kosovës.
Kushtetuta aktuale e përcakton shtetin si “Republika e Kosovës”, prandaj ndryshimi i emrit do të kërkonte amendament kushtetues dhe jo thjesht një vendim të zakonshëm të Kuvendit.
Sipas nenit 144, ndryshimi mund të propozohet nga Qeveria, Presidenti ose së paku një e katërta e deputetëve; më pas kërkohet miratimi i dy të tretave të të gjithë deputetëve, përfshirë dy të tretat e deputetëve që mbajnë vendet e rezervuara ose të garantuara për komunitetet joshumicë. Propozimi gjithashtu i nënshtrohet vlerësimit paraprak të Gjykatës Kushtetuese”.
“Prandaj, thirrja ime nuk është për një veprim simbolik apo të nxituar, por për hapjen zyrtare të një procesi kushtetues, historik dhe akademik.
Le të krijohet një komision i përbërë nga historianë, arkeologë, gjuhëtarë, juristë kushtetues dhe përfaqësues institucionalë, i cili do ta studiojë në mënyrë të gjithanshme çështjen e emrit Dardani dhe do t’i paraqesë Kuvendit rekomandimet përkatëse. Historia nuk duhet të jetë vetëm kujtim. Ajo mund të jetë edhe pjesë e vizionit për të ardhmen.
Dardania është një emër që lidhet me një nga shtresat më të rëndësishme të historisë së kësaj treve. Prandaj, le ta hapim këtë debat me dinjitet, me fakte, me argumente dhe me respekt për Kushtetutën. Të nderuar deputetë, ju takon juve ta hapni këtë debat.
Le të shqyrtojmë seriozisht mundësinë që shteti ynë, përmes një procesi demokratik dhe kushtetues, ta rikthejë në përdorim emrin e lashtë: REPUBLIKA E DARDANISË Suksese dhe punë të mbarë në shërbim të vendit dhe të historisë së tij” , kështu përfundon thirrjen e tij.