Nga: CNN Shpërndaje në: Sulmi në El-Obeid, një fushëbetejë kyç në luftën midis dy forcave ushtarake rivale të Sudanit, tregon se si dronët po riformësojnë një luftë që ka vrarë dhjetëra mijëra njerëz, ka zhvendosur më shumë se 14 milionë dhe ka shkaktuar atë që Kombet e Bashkuara e përshkruajnë si krizën më të keqe humanitare në botë.
“Nuk mund të fshihesh nga një sulm me dronë”, thotë Elsadig. Për 27-vjeçarin, ky është realiteti i tmerrshëm i jetës në qytetin e rrethuar të El-Obeidit në Sudan, ku edhe rutinat më të thjeshta bartin me vete kërcënimin e vdekjes së papritur. Gjatë pjesës më të madhe të luftës civile të Sudanit, e cila filloi më shumë se tre vjet më parë, civilët kishin frikë nga luftimet në terren.
Në El-Obeid, në një qendër strategjike tregtare dhe ndihme që është shtëpia e më shumë se gjysmë milioni njerëzish, shumë kanë frikë nga ajo që vjen nga qielli. Në fund të qershorit, Elsadig ishte ulur në një stacion për furnizimin e kamionëve me ujë, kur një sulm me dronë goditi zonën, duke i amputuar këmbën e majtë.
Aty pranë, Ahmado 42-vjeçar, shofer i kamioni që mbledh dhe transporton ujërat e zeza nga gropat septike ose sistemet e kanalizimit, ishte në punë kur i njëjti sulm goditi një grup kamionësh uji. Djali i tij 9-vjeçar, i cili kishte ardhur ta takonte pas shkollës, u vra, së bashku me dy kolegë të tij. “Dita ime kishte filluar si çdo ditë tjetër.
Kishte dronë që fluturonin mbi kokat tona, por kurrë nuk e kisha imagjinuar se unë ose fëmija im do të ishim shënjestër”, tha Ahmado për CNN. Edhe Botë 11 gus 2025 Zhurma e dronëve i ndjek ushtarët ukrainas në secilin hap Familja e tij kërkoi për orë të tëra përpara se të gjente trupin e djalit brenda kamionit të djegur pasi zjarri ishte shuar.
CNN i identifikon Elsadig dhe Ahmado me emrat e tyre të parë për çështje sigurie. “Kur dëgjojmë se ka një dron në ajër, përpiqemi të fshihemi nën një ndërtesë betoni”, tha Elsadig. “Por kjo ndodh papritur, nuk e dimë kur ose ku do të godasë”, shtoi ai.
Sulmi në El-Obeid, një fushë beteje kyç në luftën midis dy forcave ushtarake rivale të Sudanit, tregon se si dronët po riformësojnë një luftë që ka vrarë dhjetëra mijëra njerëz, ka zhvendosur më shumë se 14 milionë dhe ka shkaktuar atë që Kombet e Bashkuara e përshkruajnë si krizën më të rëndë humanitare në botë.
Lufta shpërtheu në prill të vitit 2023 pasi ish-aleatët, Abdel Fattah al-Burhan – kreu i Forcave të Armatosura Sudaneze (SAF), dhe Mohamed Hamdan Dagalo, i njohur si Hemedti – kreu i Forcave paraushtarake të Mbështetjes së Shpejtë (RSF), u përçanë në një luftë për pushtet.
Duke marrë pushtetin së bashku pas rrëzimit të qeverisë së udhëhequr nga civilët në një grushtshteti në vitin 2021, ata më pas u bënë rivalë në një betejë për kontrollin e Sudanit. Tani, ndërsa dronët e prodhuar nga jashtë vërshojnë në Sudan, Kombet e Bashkuara paralajmërojnë se konflikti është “në prag të hyrjes në një fazë tjetër, edhe më vdekjeprurëse”.
Vetëm gjatë katër muajve të parë të vitit 2026, sulmet me dronë vranë të paktën 880 civilë dhe përbënin më shumë se 80% të vdekjeve të civilëve të regjistruara nga OKB-ja. Arma e re e luftës Ajo që filloi si një luftë tokësore është shndërruar në një betejë që zhvillohet gjithnjë e më shumë nga ajri.
Të mbështetur nga furnizues të huaj, si Forcat Ajrore të Afrikës (SAF) ashtu edhe Forcat e Mbështetjes së Shpejtë (RSF) kanë zgjeruar flotat e tyre të dronëve, nga dronë komercialë të modifikuar në sisteme ushtarake të përparuara.
Sipas Forumit të Mbrojtjes së Afrikës (ADF), një revistë ushtarake dhe sigurie e botuar nga Komanda e Shteteve të Bashkuara të Afrikës (AFRICOM), të dyja palët kanë ndryshuar “taktikat e tyre duke u përqendruar në luftë nga ajri dhe larg forcave tokësore”.
ADF-ja ka raportuar se dronët e marrë nga Turqia, duke përfshirë Bayraktar TB2, të cilët mund të fluturojnë për periudha të gjata, mbajnë eksplozivë dhe kanë relativisht kosto të ulët. Ato ndihmuan SAF-në të shtyjë RSF-në nga kryeqyteti i Sudanit, Khartum, vitin e kaluar.
Turqia ka thënë se mbështet sovranitetin dhe përpjekjet për paqe të Sudanit, teksa presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, ka pritur shefin e SAF-it Al-Burhan në Ankara muajin e kaluar. RSF-ja gjithashtu ka zgjeruar operacionet e saj të dronëve, duke përdorur dronë FH-95 të prodhuar në Kinë, të aftë për të goditur objektiva në distancë të gjatë.
Disa nga sistemet janë lidhur me furnizues në Emiratet e Bashkuara Arabe. “Afrika Ushtarake”, një botim i mbrojtjes, ka raportuar gjithashtu se dronë të prodhuar në Turqi janë shfaqur në anën e RSF-së, duke e bërë më të vështirë “identifikimin e përgjegjësve për sulmet individuale ndaj civilëve”.
Emiratet e Bashkuara Arabe janë përballur me akuza të përsëritura për armatosjen e RSF-së, teksa studiues dhe grupe të të drejtave gjurmojnë armët e gjetura në Darfur, një rajon kryesisht i kontrolluar nga grupi paramilitar, deri në kombin e Gjirit.
Emiratet e Bashkuara Arabe i hedhin poshtë pretendimet, megjithëse një panel i Këshillit të Sigurimit të OKB-së i konsideroi ato “të besueshme” në vitin 2024.
Një fushë beteje pa vija fronti Dronët e kanë ndryshuar fushën e betejës së Sudanit, duke ofruar një pamje të së ardhmes së luftës përmes forcave të ndërmjetme, sipas Nate Allen, profesor i asociuar i studimeve të sigurisë në Qendrën Afrikane për Studime Strategjike me seli në Washington.
Allen, i cili ka ndjekur konfliktin, i ka thënë CNN-it se dronët tani përdoren për të monitoruar lëvizjet e armikut, për të mbështetur operacionet tokësore, për të goditur linjat e furnizimit dhe për të sulmuar infrastrukturën. Kohët e fundit, ka thënë ai, ata janë përdorur gjithnjë e më shumë kundër infrastrukturës civile dhe zonave të populluara.
Edhe Botë 22 gus 2025 Strehimoret e improvizuara të beduinëve Teknologjia ka ndryshuar gjithashtu ritmin e luftës. Në të kaluarën, luftimet shpesh ngadalësoheshin gjatë sezonit të shirave, kur rrugët e përmbytura e bënin të vështirë lëvizjen e trupave, armëve të rënda dhe furnizimeve. Megjithatë, dronët mund të vazhdojnë të veprojnë edhe kur forcat tokësore ngadalësohen nga moti.
“Dronët nuk varen nga rrugët për të lëvizur”, ka thënë Allen. “Të dyja palët po vazhdojnë të përdorin dronë, veçanërisht ato me rreze dhe qëndrueshmëri më të gjatë, për të goditur njëri-tjetrin gjatë sezonit të shirave, kur lëvizja e trupave dhe automjeteve përndryshe mund të ishte e kufizuar”.
Por, ndërsa dronët e kanë zgjeruar fushën e betejës, ata e kanë futur luftën edhe më thellë në jetën civile. Distanca nga vijat e frontit nuk është më një garanci sigurie. Shtëpitë, tregjet dhe infrastruktura kritike janë gjithnjë e më shumë brenda rrezes së veprimit.
Jeta nën kërcënimin e dronëve Në El-Obeid dhe në të gjithë Sudanin, banorët thonë se zhurma e dronëve sipër është bërë pjesë e jetës së përditshme. Përshkallëzimi ka qenë veçanërisht i rëndë në El-Obeid, i cili i ka duruar ato që OKB-ja i përshkruan si “kushte rrethimi” për 18 muajt e fundit, pavarësisht se ka mbetur nën kontrollin e SAF-it.
Si kryeqytet i Kordofanit të Veriut, El-Obeid ndodhet në rrugët kryesore që lidhin Khartum-in me Darfurin, rajonin më të gjerë të Kordofanit dhe jugun e Sudanit. Ky pozicion e ka bërë atë një objektiv strategjik si për SAF-in ashtu edhe për RSF-në. Qyteti gjithashtu strehon të paktën 100,000 njerëz të cilët ikën nga dhuna nga vende të tjera të vendit.
Shefi i të drejtave të njeriut i OKB-së, Volker Türk, ka thënë se vetëm në qershor zyra e tij ka verifikuar 15 sulme me dronë në dhe përreth qytetit nga të cilat u vranë të paktën 45 civilë, duke paralajmëruar se numri i saktë i të vrarëve ishte ndoshta shumë më i lartë.
Türk ka shtuar se “dronët e lëshuar nga të dyja palët kanë goditur vazhdimisht tregje, shkolla, stacione karburanti, infrastrukturë uji dhe automjete civile”, në të gjithë Kordofanin, duke ndërprerë qasjen në ushqim, ujë të pastër, kujdes shëndetësor dhe shërbime të tjera thelbësore. Sulmet gjithashtu e kanë bërë më të vështirë shpërndarjen e ndihmave.
Më herët këtë muaj, një dron goditi një kamion që i përkiste Agjencisë së OKB-së për Refugjatët (UNHCR) që mbante 50 ton furnizime me ndihma për familjet e zhvendosura – incidenti i dytë i tillë që përfshinte një kamion ndihme të UNHCR-së këtë vit.
Moses Okello, një studiues i lartë në Institutit për Studime të Sigurisë, i ka thënë CNN-it se sulmet duket se janë të dizajnuara për të paralizuar aftësinë e qytetit për të funksionuar në vend që thjesht të godasin objektiva ushtarake. “Dronët nga RSF-ja dhe SAF-i shkaktojnë dëme të ngjashme në popullsinë civile”, tha ai.
Banorët thonë se efektet ndihen shumë kohë pas përfundimit të çdo sulmi. Rehab, 48 vjeç, shtëpia e të cilit u shkatërrua në një sulm me dronë në një kamp për të zhvendosurit në El-Obeid në qershor, tha se javët e fundit kishin qenë ndër më të vështirat që nga fillimi i luftës. “Sulmet janë bërë aq të shpeshta saqë ndiejmë sikur lufta ka filluar nga e para”, ka theksuar ajo.
“Gjatë gjithë ditës, dronët fluturojnë sipër kokës dhe ne dëgjojmë vazhdimisht zhurmën e tyre. Njerëzit tani kanë frikë të mblidhen kudo, madje edhe për të ndihmuar njëri-tjetrin”, shtoi Rehab. Agjencitë e ndihmës paralajmërojnë se sulmet po i bllokojnë civilët në një situatë gjithnjë e më të dëshpëruar.
“Familjet në El-Obeid po humbasin fëmijët, gjymtyrët dhe shtëpitë e tyre”, tha Shashwat Saraf, drejtoresha e Këshillit Norvegjez për Refugjatët në Sudan. “Asgjë nuk kursehet dhe ata që mbijetojnë sulmet po vuajnë nga uria, pa asnjë vend ku të shkojnë”.
Edhe Botë 31 jan 2026 Çdo hap mund të jetë i fundit: Jeta nën dronët rusë në Kherson Për Elsadig, i cili tha se u mbijetoi tri sulmeve të mëparshme me dronë përpara se i katërti ta linte pa njërën këmbë, çdo dalje jashtë tani bart frikën se mund të jetë e fundit. “Kur del, nuk e di nëse do të kthehesh”, tha ai. “Mund ta gjesh veten ulur diku dhe papritmas, pranë teje të shfaqet një raketë.
Mund të jetosh ose mund të vdesësh. Nuk e di”.