Haga / Washington, – Administrata e Presidentit Donald Trump ka intensifikuar presionin ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare (ICC/GJPN) në Hagë, me sanksione të drejtpërdrejta ndaj zyrtarëve të saj. Sekretari i Shtetit Marco Rubio thuhet se ka paralajmëruar se SHBA-të do të mbrojnë sovranitetin e tyre duke kufizuar aftësinë e gjykatës për të ndjekur penalisht amerikanët ose aleatët.
Sipas Urdhrit Ekzekutiv 14203 të Presidentit Trump, të nënshkruar më , Shtëpia e Bardhë autorizon bllokimin e pronave, ndalimin e hyrjes në SHBA dhe masa të tjera ndaj zyrtarëve të ICC-së që konsiderohen përgjegjës për veprime “ilegale” kundër interesave amerikane dhe aleatëve si Izraeli. Këto sanksione përfshijnë ngrirje asetesh, kufizime financiare dhe ndalim udhëtimi.
Deri më tani, ato kanë prekur të paktën 11 zyrtarë të lartë, duke përfshirë Kryeprokurorin Karim Khan dhe disa gjyqtarë. Në një deklaratë të publikuar në platformën X dhe në një opinion në Wall Street Journal, Sekretari Rubio theksoi se sulmet ndaj SHBA-së nuk vijnë vetëm me armë, por edhe përmes “ligjeve, traktateve dhe fuqisë së së drejtës ndërkombëtare”.
Departamenti i Shtetit ka sqaruar se qëllimi është të mbrojë ushtarët dhe zyrtarët amerikanë nga ndjekje penale nga një gjykatë që SHBA-ja nuk e njeh. Lidhur me Dhomat e Specializuara për Kosovën (KSC): KSC-ja dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë janë institucione të veçanta nga ICC-ja.
Ato u krijuan me ligj të Kosovës për të hetuar krimet e viteve 1998-2000, stafuar me personel ndërkombëtar dhe të financuara kryesisht nga Bashkimi Evropian me kontribute nga shtete partnere, përfshirë historikisht SHBA-në.
Burimet zyrtare të Washingtonit nuk konfirmojnë sanksione masive ndaj të gjithë punonjësve, ish-gjyqtarëve apo prokurorëve të KSC-së, as tërheqje të stafit amerikan, prerje financimi apo mosnjohje të juridiksionit të saj. KSC-ja vazhdon aktivitetin e saj normal me procese në vazhdim.
Konteksti dhe reagimet: ICC-ja, e themeluar në 1998, ka lëshuar urdhërarreste ndaj figurave si Vladimir Putin, Benjamin Netanyahu dhe Yoav Gallant. SHBA-ja dhe Izraeli nuk e njohin juridiksionin e saj. Sanksionet e reja pasqyrojnë përkeqësimin e marrëdhënieve pas rikthimit të Trumpit në pushtet.
Disa gjyqtarë të sanksionuar kanë ngritur padi kundër masave, duke i cilësuar ato si “drakoniane”. Zyrtarët amerikanë theksojnë se masat synojnë mbrojtjen e interesave kombëtare pa ndikuar drejtpërdrejt në mekanizma si KSC-ja, që gëzon mbështetje të gjerë evropiane. ICC-ja ka reaguar duke i quajtur sanksionet një kërcënim për drejtësinë ndërkombëtare.
Si gazetar që raporton nga burimet zyrtare të Washingtonit, theksoj rëndësinë e verifikimit të fakteve. Lajmet sensacionale që flasin për “shkatërrim” të plotë të gjykatës ose sanksione universale ndaj stafit në Hagë nuk mbështeten plotësisht nga deklaratat zyrtare të Shtëpisë së Bardhë dhe Departamentit të Shtetit.
Zhvillimet thuhet se do të monitorohen nga afër në whitehouse.gov dhe state.gov, sepse çështja prek drejtësinë ndërkombëtare dhe interesat e Kosovës e diasporës shqiptare.