I nderuar zoti President, Kur Shqipëria përballet me tensione politike, përplasje dhe akte dhune e shkatërrimi, qytetarët kanë të drejtë të pyesin, ku janë institucionet dhe çfarë po bëjnë ato për ta ndihmuar vendin të dalë nga kjo gjendje?
Po ju drejtohem nga Kosova, me shqetësim të thellë për Shqipërinë, vendin amë, me të cilin na lidh historia, gjuha, gjaku dhe një e ardhme që duam ta shohim të sigurt e demokratike.
Është e dhimbshme të shohësh se si përplasjet politike rrezikojnë të zënë vendin e dialogut, se si zemërimi i qytetarëve mund të shndërrohet në dhunë dhe se si institucionet vihen përballë sfidave që kërkojnë maturi, përgjegjësi dhe veprim. Shqipëria nuk është pronë e asnjë partie politike, e asnjë qeverie apo opozite.
Ajo u përket qytetarëve të saj, të cilët kanë të drejtë të kërkojnë llogaridhënie, drejtësi, siguri dhe një të ardhme më të mirë. Prandaj, asnjë interes partiak nuk duhet të vendoset mbi interesin e shtetit dhe asnjë mosmarrëveshje politike nuk duhet të shndërrohet në arsye për dhunë, shkatërrim apo cenim të rendit kushtetues.
Zoti President, Kushtetuta ju përcakton si Kryetar të Shtetit dhe përfaqësues të unitetit të popullit. Është e vërtetë se ju nuk e drejtoni Qeverinë dhe nuk mund të ndërhyni përtej kompetencave tuaja kushtetuese.
Por pikërisht në çaste të vështira, qytetarët presin që institucioni i Presidencës të ushtrojë autoritetin e vet, të nxisë dialogun dhe të kontribuojë në ruajtjen e stabilitetit demokratik. Për këtë arsye, pyetja ime nuk është nëse Presidenti duhet të marrë anën e njërës palë politike.
Përkundrazi, pyetja është se si mund ta përdorë Presidenca autoritetin e saj për të mbrojtur interesin e përbashkët të qytetarëve. A nuk është ky momenti për një mesazh të qartë drejtuar të gjitha palëve politike? A nuk është koha për konsultime institucionale që nxisin komunikimin dhe ulin tensionet?
A nuk duhet të dëgjohet një thirrje e prerë për respektimin e Kushtetutës, të së drejtës për protestë paqësore dhe të detyrimit për të mos përdorur dhunën si mjet të përplasjes politike? Këto janë hapa që mund të ndërmerren brenda kompetencave të Presidencës.
Një mesazh publik, konsultime me drejtuesit e institucioneve dhe thirrje për përgjegjësi mund të ndihmojnë në krijimin e një klime më të favorshme për dialog. Presidenti nuk mund ta zgjidhë i vetëm krizën, por mund të kontribuojë që rruga institucionale të mos mbyllet dhe që palët të mos e konsiderojnë përplasjen si alternativën e vetme.
Neutraliteti institucional nuk duhet të ngatërrohet me heshtjen, as maturia me mungesën e veprimit. Të jesh mbi palët nuk do të thotë të qëndrosh larg shqetësimeve të qytetarëve; do të thotë të flasësh në emër të interesit të përbashkët, pa favorizuar askënd dhe pa cenuar kufijtë e Kushtetutës. Në të njëjtën kohë, përgjegjësia nuk bie vetëm mbi Presidencën.
Qeveria duhet të garantojë funksionimin e institucioneve dhe respektimin e të drejtave të qytetarëve. Opozita duhet të ushtrojë rolin e saj demokratik me përgjegjësi. Organet e rendit duhet të veprojnë në përputhje me ligjin dhe të respektojnë të drejtat themelore.
Ndërsa çdo qytetar duhet ta kuptojë se protesta paqësore është e drejtë demokratike, kurse dhuna dhe shkatërrimi nuk e zgjidhin krizën, por e thellojnë atë. Shqipëria ka nevojë edhe për zërin e intelektualëve, të akademikëve, të njerëzve të kulturës dhe të shoqërisë civile. Në kohë krizash, heshtja e atyre që kanë mundësi të kontribuojnë në debatin publik lë një boshllëk të ndjeshëm.
Nuk kërkohet që të gjithë të mendojnë njësoj apo të mbështesin të njëjtin qëndrim politik. Kërkohet që të bashkohen rreth disa parimeve të panegociueshme: kundër dhunës, kundër shkatërrimit, për dialogun, për ligjin dhe për dinjitetin njerëzor. Si studiues i zhvillimeve politike dhe i krizave ballkanike, e konsideroj të rëndësishme që krizat të mos trajtohen vetëm si përplasje të çastit.
Ato janë edhe prova të pjekurisë së institucioneve, të kulturës politike dhe të aftësisë së shoqërisë për të mbrojtur interesin e përbashkët. Kur dialogu zëvendësohet nga konfrontimi, humbësit nuk janë vetëm politikanët e njërës apo tjetrës palë. Humbin qytetarët, besimi publik dhe vetë demokracia.
Zoti President, po ju drejtoj publikisht një pyetje të thjeshtë, por me peshë të madhe qytetare, a do ta përdorni autoritetin e Presidencës për të nxitur një përpjekje konkrete institucionale për qetësimin e situatës dhe rikthimin e dialogut politik?
Kjo nuk është kërkesë për të marrë anën e dikujt, është thirrje për të dëshmuar se institucioni që përfaqësoni mund të kontribuojë në një moment kur vendi ka nevojë për qetësi, urtësi dhe përgjegjësi. Qytetarët nuk presin mrekulli, por kanë të drejtë të presin iniciativa të dukshme, qëndrime të qarta dhe respektim të rolit kushtetues.
Nga Kosova, këtë thirrje e bëj me dhimbje për çdo plagë që i shkaktohet Shqipërisë, por edhe me shpresën se arsyeja do të triumfojë mbi zemërimin dhe se dialogu do të mbizotërojë mbi përplasjen.
Shqipëria meriton një klasë politike që e kupton se pushteti është përgjegjësi, opozita është detyrim demokratik dhe institucionet janë në shërbim të qytetarëve, jo të interesave të ngushta partiake. Zoti President, ky është çasti për të dëshmuar se Presidenca nuk është vetëm simbol i shtetit, por edhe zë i përgjegjësisë suaj.
Mos lejoni që heshtja të bëhet përgjigjja që qytetarët do të mbajnë mend. Shqipëria ka nevojë për një thirrje të qartë për paqe, dialog dhe respektim të Kushtetutës, dhe këtë thirrje duhet ta dëgjojë tani. Sepse në çastet e vështira, shteti nuk mbrohet me heshtje, por me përgjegjësi, jo me përplasje, por me dialog, jo me indiferencë, por me veprim të matur dhe kushtetues.
Shqipëria meriton që çdo institucion ta përmbushë detyrën e vet, ndërsa qytetarët meritojnë të jetojnë në një vend ku fjala, ligji dhe dinjiteti njerëzor kanë më shumë peshë se dhuna. Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë zhurmë politike. Ka nevojë për përgjegjësi, guxim qytetar dhe institucione që veprojnë.
Zoti President, qytetarët presin ta dëgjojnë zërin tuaj, jo si zë të një pale, por si zë të shtetit dhe të unitetit kombëtar. Një thirrje qytetare nga Kosova, për Shqipërinë dhe përgjegjësinë institucionale. Një shqetësim qytetar për rrjedhat politike në Shqipëri