Vendimi i qeverisë së Azerbajxhanit për të ndaluar në mënyrë të tërthortë bartjen e hixhabit nga nxënëset dhe punonjëset e shkollave ka nxitur protesta. Ndryshimi i miratuar muajin e kaluar nuk e ndaloi shprehimisht shaminë myslimane, por ndaloi veshjet që, sipas qeverisë, shkelin “parimin e laicizmit” në shkolla. Si po zbatohet ndalimi?
Vendimi ka nxitur protesta pasi disa shkolla kanë nisur t’ua ndalojnë nxënëseve dhe mësimdhënëseve hyrjen në klasa. Mësimdhënësja Zahra Hasanova i tha Al Jazeera-s se ishte njoftuar se nuk mund ta mbante më hixhabin në shkollë. “Për të qenë e sinqertë, jam pak e emocionuar. Ndihem e lënduar”, tha ajo, shkruan aljazeera.
“Hixhabi është zgjedhje personale dhe, nëse një ditë dëshiroj ta heq, edhe kjo duhet të jetë zgjedhja ime”, shtoi Hasanova. Agjencia shtetërore e lajmeve e Azerbajxhanit (APA) raportoi se ndryshimi i rregullores për uniformat e nxënësve në institucionet publike të arsimit të përgjithshëm synon të sigurojë një kod të unifikuar të veshjes, i cili pasqyron “parimin laik” të vendit.
Rreth 96 për qind e popullsisë së Azerbajxhanit identifikohet si myslimane. Kushtetuta e përcakton vendin si shtet laik, por njëkohësisht garanton lirinë fetare.
APA shtoi se veshjet që pasqyrojnë “historinë, kulturën dhe vlerat kombëtare e morale të popullit të Azerbajxhanit” mund të vishen gjatë festimeve, me kusht që të miratohen nga Këshilli Pedagogjik, i cili funksionon nën Ministrinë e Shkencës dhe Arsimit.
Sipas agjencisë, këto rregulla synojnë të sigurojnë që mësimdhënësit t’i respektojnë “standardet profesionale” dhe të kenë ndikim pozitiv në “reputacionin publik të shkollës”. A janë mbajtur protesta? Masa ka nxitur protesta dhe një fushatë në rrjetet sociale në Azerbajxhan.
Në internet janë shpërndarë video ku shihen nxënës duke përqafuar mësimdhënësit e tyre dhe duke qarë, pasi nuk janë lejuar të hyjnë në shkolla. Mediat lokale raportuan se nxënësit në të paktën dy shkolla në Azerbajxhan bojkotuan mësimin në shenjë proteste kundër kufizimeve.
Gazetari i burgosur Polad Aslanov, i cili po vuan një dënim prej 113 vjetësh burgim pasi u shpall fajtor për tradhti të lartë në vitin 2020, nisi grevë urie kundër kërkesave të reja.
“Edhe pse jam në burg, po e ngre zërin kundër shkeljes së të drejtave tona kushtetuese, duke përdorur të vetmen mënyrë proteste që kam në dispozicion – grevën e urisë!”, shkroi Aslanov në një mesazh të publikuar në Facebook nga bashkëshortja e tij, Gulmira Aslanova.
Raportimet për ndërprerje të internetit nuk janë konfirmuar nga të dhënat e organizatave monitoruese, përfshirë Open Observatory of Network Interference dhe NetBlocks. A kanë reaguar vendet e tjera? Një fushatë në rrjetet sociale, e pasuar nga protesta, është përhapur edhe në Turqi.
Disa kanë tërhequr paralele mes zhvillimeve në Azerbajxhan dhe të ashtuquajturit “grusht shtet postmodern” në Turqi, në vitin 1997, kur grave që mbanin shami iu ndalua pjesëmarrja në ligjërata universitare. Disa prej tyre u larguan nga puna në administratën publike ose u detyruan të jepnin dorëheqje.
Javën e kaluar, protestuesit u mblodhën para konsullatës së Azerbajxhanit në Stamboll për të kundërshtuar kufizimet që prekin gratë myslimane dhe për t’u bërë thirrje autoriteteve në Baku ta rishqyrtojnë vendimin. Presidenti i Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, kritikoi në mënyrë të tërthortë Turqinë, aleate e ngushtë e vendit të tij, për protestat.
Në një fjalim në kongresin e Partisë së Azerbajxhanit të Ri, Aliyev paralajmëroi të tjerët që të mos “ndërhyjnë në mënyrën tonë të jetesës”, pa e përmendur drejtpërdrejt Turqinë. Autoritetet në Ankara nuk iu përgjigjën zyrtarisht deklaratës së Aliyevit.
Megjithatë, presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, në fjalimin e tij më 23 shtator në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, deklaroi se gratë myslimane po përballen me diskriminim gjithnjë e më të madh.