Çfarë do të ndodhte sikur akademikja dhe ekonomistja Justina Shiroka-Pula, në orët e vona të 6 tetorit 2026, ta refuzonte ofertën për t’u bërë Presidente e Republikës së Kosovës?
Kjo pyetje nuk është thjesht një mundësi të rëndësishme për të analizuar natyrën e krizës institucionale në Kosovë, mënyrën e funksionimit të demokracisë parlamentare, raportet ndërmjet partive politike dhe aftësinë e elitave udhëheqëse për të prodhuar kompromise në momente vendimtare për shtetin.
Në orët e fundit të 6 tetorit, Kosova ndodhej përballë një alternative dramatike: ose të gjendej një zgjidhje për zgjedhjen e presidentit, ose vendi të rrezikonte hyrjen në një cikël tjetër të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare.
Më 7 tetor, agjencitë ndërkombëtare të lajmeve raportuan se Shiroka-Pula u zgjodh presidente me 81 vota nga 120 deputetë, duke shmangur, së paku në atë moment, një tjetër krizë të re zgjedhore.
Ky rezultat ishte veçanërisht domethënës, sepse kërkesa për një shumicë të cilësuar presidenciale e kishte shndërruar zgjedhjen e kreut të shtetit në një provë të vështirë të aftësisë së sistemit politik për të bashkëpunuar përtej ndarjeve partiake.
Por pikërisht këtu lind pyetja themelore: A ishte zgjedhja e Justina Shiroka-Pulës rezultat i një konsensusi të mirëfilltë politik, apo një kompromis emergjent për të shmangur pasojat e rënda të dështimit institucional?
Përgjigjja kërkon analizë të kujdesshme, sepse kompromisi mund të jetë njëkohësisht i domosdoshëm për stabilitetin e shtetit dhe i pamjaftueshëm për zgjidhjen e shkaqeve që e prodhuan krizën. Kriza e Kosovës nuk mund të kuptohet vetëm përmes mosmarrëveshjeve rreth një emri për postin e presidentit.
Ajo duhet parë në kontekstin e një polarizimi më të gjerë politik, të vështirësive për krijimin e institucioneve funksionale dhe të mungesës së besimit ndërmjet aktorëve kryesorë parlamentarë. Gjatë kësaj periudhe, vendi kaloi nëpër zgjedhje të përsëritura dhe përpjekje të vështira për formimin e institucioneve.
Më , Albin Kurti u rizgjodh kryeministër me 62 vota, ndërsa çështja e zgjedhjes së presidentit mbeti e pazgjidhur. Kjo dëshmonte se shumica e mjaftueshme për krijimin e qeverisë nuk përkthehej automatikisht në shumicë të mjaftueshme për zgjedhjen e kreut të shtetit. Në aspektin e shkencave politike, kjo situatë mund të shpjegohet përmes tri dukurive: Së pari, polarizimi politik.
Kur partitë e shohin njëra-tjetrën kryesisht si kundërshtare që duhet të mposhten, dhe jo si aktore që ndajnë përgjegjësinë për funksionimin e shtetit, kompromisi bëhet më i kushtueshëm politikisht. Së dyti, bllokimi institucional.
Një sistem parlamentar mund të ketë institucione formalisht të përcaktuara nga Kushtetuta, por të mbetet jofunksional kur aktorët politikë nuk arrijnë të krijojnë shumicat e nevojshme për ushtrimin e kompetencave të tyre. Së treti, dobësimi i legjitimitetit publik.
Kur qytetarët shohin se partitë nuk janë në gjendje të zgjidhin një çështje të rëndësishme shtetërore, besimi në përfaqësimin politik dhe në efikasitetin e demokracisë mund të dobësohet. Prandaj, kriza presidenciale nuk ishte vetëm krizë e zgjedhjes së një personi. Ajo ishte edhe krizë e aftësisë së sistemit për të prodhuar vendimmarrje të qëndrueshme.
Në këtë kuptim, rasti i Kosovës ilustron një paradoks të demokracisë parlamentare: partitë mund të jenë të afta të konkurrojnë me sukses në zgjedhje, por të mos jenë po aq të afta të bashkëpunojnë kur interesat e shtetit kërkojnë kompromis.
Në rrethanat konkrete të 6 tetorit, kur koha ishte pothuajse e shteruar dhe refuzimi do të mund ta kishte bërë praktikisht të pamundur gjetjen e një kandidati alternativ dhe sigurimin e mbështetjes së nevojshme parlamentare.
Nëse, pas refuzimit, Kuvendi nuk do të arrinte ta zgjidhte presidentin në përputhje me procedurën dhe afatet kushtetuese, vendi do të përballej me shpërndarjen e Kuvendit dhe zgjedhje të reja.
Një zhvillim i tillë do ta thellonte krizën politike, do të shtonte pasigurinë institucionale dhe do t’i detyronte partitë të përballeshin përsëri me elektoratin, pa pasur garanci se rezultati i ri do të prodhonte një zgjidhje më të mirë. Disa aktorë politikë mund të kërkonin një rrugë procedurale për të vazhduar përpjekjet për zgjedhjen e presidentit.
Megjithatë, çdo zgjidhje e tillë do të duhej të mbështetej në Kushtetutë dhe në interpretimin përkatës të organeve kompetente. Nuk do të ishte e arsyeshme të supozohej se një vendim politik mund t’i zëvendësonte afatet kushtetuese ose t’i eliminonte pasojat e përcaktuara shprehimisht nga Kushtetuta.
Zgjedhjet e reja do të ishin një mundësi serioze në rast të dështimit përfundimtar të procedurës, por jo një pasojë automatike e vetë refuzimit të kandidaturës! Për ta kuptuar peshën e kësaj dileme, duhet t’i referohemi nenit 86 të Kushtetutës së Republikës së Kosovës, i cili përcakton procedurën e zgjedhjes së presidentit.
Sipas këtij neni, presidenti zgjidhet nga Kuvendi me votim të fshehtë. Në dy raundet e para kërkohen dy të tretat e votave të të gjithë deputetëve, pra 80 nga 120. Në raundin e tretë, ndërmjet dy kandidatëve që kanë marrë më shumë vota në raundin e dytë, kërkohet shumica e të gjithë deputetëve, pra 61 vota.
Nëse asnjëri kandidat nuk zgjidhet në raundin e tretë, Kuvendi shpërndahet dhe zgjedhjet e reja duhet të mbahen brenda 45 ditësh. Në rastin e 6 tetorit 2026, rëndësia e afatit ishte vendimtare! Raportimet e mediave ndërkombëtare e përshkruanin zgjedhjen e Shiroka-Pulës si një zhvillim që shmangu zgjedhjet e reja parlamentare.
Megjithatë, për një vlerësim juridik të plotë të minutave përfundimtare, duhet të dallohen raportimet faktike nga çdo çështje e mundshme e interpretimit kushtetues. Nga këndvështrimi i së drejtës kushtetuese, qëllimi i këtyre dispozitave nuk është të nxisë zgjedhje të pafundme, por të krijojë një mekanizëm që e detyron sistemin politik të arrijë vendimmarrjen e nevojshme.
Këtu qëndron një nga dilemat më të rëndësishme të demokracisë parlamentare: si të sigurohet shumica e nevojshme pa e shndërruar kompromisin në një marrëveshje që anashkalon interesin publik? Kushtetuta nuk mund të garantojë që partitë do të veprojnë me përgjegjësi politike. Ajo mund të përcaktojë rregullat, afatet dhe pasojat juridike të veprimeve të tyre.
Përgjegjësia për krijimin e një kulture demokratike të kompromisit mbetet në radhë të parë te aktorët politikë! Nëse Justina Shiroka-Pula do ta refuzonte ofertën, zgjedhjet e reja do të përbënin rrezikun më të dukshëm politik. Por rëndësia e tyre nuk do të qëndronte vetëm te organizimi i një procesi të ri zgjedhor.
Zgjedhjet e parakohshme do të kishin të paktën tri pasoja të mundshme: Së pari, do të krijonin një periudhë të re pasigurie rreth përbërjes së Kuvendit dhe aftësisë për të formuar institucione funksionale. Edhe sikur një parti të dilte fituese, nuk do të kishte garanci se ajo do të siguronte shumicën e nevojshme për zgjedhjen e presidentit.
Së dyti, do të rëndonin mbi qytetarët dhe administratën publike, duke kërkuar burime financiare, angazhim administrativ dhe energji politike në një kohë kur vendi kishte nevojë për stabilitet dhe zgjidhje të problemeve të përditshme. Së treti, do të mund ta thellonin mosbesimin e qytetarëve ndaj partive politike.
Përsëritja e zgjedhjeve pa zgjidhjen e shkaqeve të krizës rrezikon ta shndërrojë votën nga instrument i ndryshimit në një cikël të pafund të rivalitetit politik. Megjithatë, nuk duhet të biem në përfundimin se zgjedhjet janë në vetvete të padëshirueshme.
Ato janë një mekanizëm themelor i demokracisë dhe mund të jenë të domosdoshme kur institucionet nuk arrijnë të funksionojnë sipas rregullave kushtetuese. Problemi lind kur zgjedhjet shndërrohen në zëvendësim të përhershëm të kompromisit politik, pa prodhuar një ndryshim real në aftësinë e partive për të bashkëpunuar.
Prandaj, pyetja nuk është vetëm nëse Kosova do të shkonte në zgjedhje, por nëse zgjedhjet e reja do të kishin zgjidhur problemin? KOSTOJA EKONOMIKE DHE SHOQËRORE E KRIZËS SË ZGJATUR Kriza institucionale nuk është një dukuri që mbetet e kufizuar në sallat e Kuvendit.
Ajo mund të ndikojë drejtpërdrejt në ekonominë, administratën, investimet dhe pritshmëritë shoqërore Në një shtet që synon integrimin evropian dhe forcimin e zhvillimit ekonomik, stabiliteti institucional është një prej kushteve të rëndësishme për hartimin dhe zbatimin e politikave publike.
Nëse refuzimi i kandidaturës do të shkaktonte zgjedhje të reja dhe zgjatje të krizës, disa pasoja do të ishin të mundshme: Vonesa në vendimmarrje publike: proceset e planifikimit dhe zbatimit të politikave mund të ngadalësoheshin nga përqendrimi i institucioneve te gara politike.
Pasiguri për investitorët: mungesa e parashikueshmërisë institucionale mund të ndikonte në vlerësimin e rrezikut politik dhe në vendimet për investime. Dobësim i besimit shoqëror: qytetarët mund të bëheshin më skeptikë ndaj aftësisë së klasës politike për të përfaqësuar interesat e tyre.
Kosto shtesë administrative: një proces i ri zgjedhor do të kërkonte organizim, financim dhe angazhim të institucioneve përkatëse. Këto janë pasoja të mundshme, jo rezultate që mund të llogariten me saktësi pa të dhëna konkrete financiare dhe ekonomike. Duhet theksuar se një krizë politike nuk sjell domosdoshmërisht kolaps ekonomik!
Megjithatë, kur pasiguria zgjatet dhe institucionet nuk prodhojnë vendime të qëndrueshme, rritet rreziku që problemet politike të përkthehen në kosto ekonomike e shoqërore. Në këtë kuptim, zgjedhja e presidentit ishte e lidhur me nevojën për rikthimin e parashikueshmërisë institucionale. KUSH DO TA PAGUANTE ÇMIMIN POLITIK?
Nëse Shiroka-Pula do ta refuzonte kandidaturën, partitë që kishin investuar politikisht në atë marrëveshje, LVV dhe PDK, do të duhej të shpjegonin pse procesi kishte arritur deri në minutat e fundit dhe pse nuk ishte siguruar më herët një zgjidhje alternative? Por përgjegjësia politike nuk do të ishte domosdoshmërisht e barabartë për të gjitha partitë.
Ajo do të duhej të vlerësohej në bazë të rolit konkret të secilit aktor, propozimeve të bëra, qëndrimeve të mbajtura dhe gatishmërisë për kompromis. Në një analizë objektive, nuk mjafton të thuhet se të gjitha partitë janë njësoj përgjegjëse! Duhet të shqyrtohet se kush kishte mundësi reale të ndikonte në zgjidhje, kush e pengoi procesin dhe kush ofroi propozime të zbatueshme?
Për Lëvizjen Vetëvendosje dhe kryeministrin Albin Kurti, dështimi i marrëveshjes do të mund të krijonte një sfidë të re për legjitimitetin politik të shumicës qeverisëse dhe për aftësinë e saj për të menaxhuar institucionet.
Për Partinë Demokratike të Kosovës dhe aktorët e tjerë opozitarë, kriza do të ngrinte pyetjen nëse qëndrimet e tyre kishin kontribuar në arritjen e një zgjidhjeje apo në thellimin e bllokadës? Për partitë e tjera parlamentare, momenti do të ishte një provë e aftësisë për të vepruar si faktorë ndërmjetësues dhe për të ndihmuar në tejkalimin e polarizimit.
Megjithatë, një analizë e drejtë duhet të shmangë atribuimin e motiveve që nuk mund të provohen. Nuk mund të supozohet se një parti do të kishte kërkuar zgjedhje vetëm për përfitime elektorale, as se një tjetër do të kishte pranuar çdo kompromis për hir të stabilitetit.
Ajo që mund të thuhet është se, në një krizë të tillë, secili aktor do të duhej të përballej me pyetjen themelore: a po vepron në interes të funksionimit të shtetit, apo po e trajton funksionimin e shtetit si mjet për të forcuar pozicionin e vet partiak? Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje është një prej kritereve më të rëndësishme të përgjegjësisë demokratike.
JUSTINA SHIROKA-PULA: FIGURË E KOMPROMISIT DHE PËRGJEGJESISË Rëndësia e Justina Shiroka-Pulës nuk lidhet vetëm me faktin se ajo u bë presidente në një moment vendimtar. Ajo lidhet edhe me karakterin e kandidaturës së saj dhe me pritshmëritë që shoqëria mund të ketë ndaj një figure akademike të zgjedhur për të udhëhequr institucionin e presidencës.
Në një sistem parlamentar të polarizuar, një figurë që nuk identifikohet ekskluzivisht me udhëheqjen e një partie mund të perceptohet si mundësi për të zgjeruar hapësirën e kompromisit. Megjithatë, pavarësia intelektuale apo profesionale e një kandidati nuk garanton automatikisht pavarësi politike gjatë ushtrimit të mandatit.
Kjo duhet të dëshmohet përmes vendimeve, respektimit të Kushtetutës, ushtrimit të kompetencave dhe marrëdhënieve me institucionet e tjera. Nëse Shiroka-Pula do ta refuzonte ofertën, nuk do të ishte e drejtë që ky veprim të interpretohej automatikisht si mungesë patriotizmi ose përgjegjësie.
Një kandidaturë presidenciale është një vendim me pasoja të rëndësishme personale, profesionale dhe shtetërore. Kandidati ka të drejtë të vlerësojë nëse mund ta ushtrojë funksionin me integritet dhe nëse kushtet politike i mundësojnë përmbushjen e detyrave kushtetuese. Në të njëjtën kohë, pranimi i ofertës nuk duhet të kuptohet si akt që e zgjidh vetvetiu krizën e demokracisë kosovare!
Presidentja mund të kontribuojë në stabilitetin institucional përmes ushtrimit të paanshëm të kompetencave, respektimit të rendit kushtetues, përfaqësimit të unitetit të qytetarëve dhe komunikimit të përgjegjshëm me partitë politike. Por ajo nuk mund t’i zëvendësojë partitë në përgjegjësitë e tyre, as ta zgjidhë e vetme polarizimin e krijuar ndër vite!
Prandaj, suksesi i presidencës duhet të matet jo vetëm me mënyrën se si u siguruan votat për zgjedhjen e saj, por edhe me aftësinë për të ruajtur pavarësinë institucionale pas zgjedhjes. KOMPROMISI POLITIK: DOMOSDOSHMËRI DEMOKRATIKE!
Në teorinë demokratike, kompromisi është një mekanizëm përmes të cilit aktorët me interesa dhe bindje të ndryshme arrijnë marrëveshje për çështje me rëndësi të përbashkët. Kompromisi nuk kërkon që palët të heqin dorë nga identiteti i tyre politik!
Ai kërkon që ato të pranojnë kufijtë e pushtetit të tyre dhe të kuptojnë se funksionimi i institucioneve nuk lmund të varet vetëm nga vullneti i një partie.
Por ekziston një dallim i rëndësishëm ndërmjet kompromisit demokratik dhe marrëveshjes së përkohshme për të shmangur një pasojë të padëshiruar: kompromisi demokratik synon të krijojë rregulla të qarta, besim minimal ndërmjet aktorëve dhe mundësi për bashkëpunim edhe pas përfundimit të çështjes konkrete.
Marrëveshja emergjente, përkundrazi, mund të kufizohet në zgjidhjen e një problemi të menjëhershëm, pa i trajtuar shkaqet që e kanë prodhuar atë. Zgjedhja e Shiroka-Pulës mund të vlerësohet si një sukses procedural dhe si shmangie e një rreziku të menjëhershëm institucional. Por kjo nuk mjafton për të provuar se Kosova e ka tejkaluar krizën e saj politike!
Një kompromis bëhet i qëndrueshëm kur shoqërohet me respektimin e institucioneve, transparencën e marrëveshjeve dhe përgjegjësinë ndaj qytetarëve. Nëse marrëveshjet për poste shtetërore kushtëzohen me interesa të tjera politike, të cilat nuk i nënshtrohen shqyrtimit të duhur demokratik dhe juridik, atëherë stabiliteti i arritur mund të jetë vetëm i përkohshëm!
Në këtë kontekst, raportimet e 7 tetorit 2026 për marrëveshjen ndërmjet Vetëvendosjes dhe PDK-së, si dhe për votimin e ndryshimeve lidhur me Dhomat e Specializuara në Hagë, e bëjnë të domosdoshëm shqyrtimin e marrëdhënies ndërmjet kompromisit presidencial dhe çështjeve të tjera politike.
Megjithatë, afërsia kohore e dy vendimeve nuk mjafton, e vetme, për të provuar se njëri ishte çmim i drejtpërdrejtë i tjetrit. Ky dallim është i rëndësishëm për të mos e shndërruar analizën publicistike në spekulim politik. Kosova nuk është një aktor politik i izoluar nga zhvillimet rajonale dhe ndërkombëtare.
Stabiliteti i saj institucional lidhet me proceset e integrimit evropian, marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, dialogun me Serbinë dhe sigurinë në Ballkanin Perëndimor.
Një refuzim i kandidaturës presidenciale në momentin e fundit, i pasuar nga dështimi për të zgjedhur presidentin, do të mund të dërgonte një sinjal negativ për aftësinë e institucioneve kosovare për të menaxhuar krizat e brendshme.
Partnerët ndërkombëtarë do të kishin arsye të shqyrtonin jo vetëm rezultatin e zgjedhjeve eventuale, por edhe shkaqet e përsëritjes së bllokadës, aftësinë e institucioneve për të funksionuar dhe vazhdimësinë e reformave.
Për Bashkimin Evropian, funksionimi demokratik i institucioneve, sundimi i ligjit dhe parashikueshmëria politike janë pjesë e rëndësishme e perspektivës evropiane të Kosovës. Për Shtetet e Bashkuara, stabiliteti institucional dhe aftësia për të përmbushur angazhimet shtetërore janë elemente të rëndësishme të marrëdhënieve strategjike me Kosovën.
Megjithatë, do të ishte e pasaktë të pretendohej se një refuzim presidencial do të shkaktonte automatikisht izolim diplomatik ose humbje të mbështetjes ndërkombëtare. Pasojat do të vareshin nga kohëzgjatja e krizës, reagimi i institucioneve, sjellja e aktorëve politikë dhe zhvillimet e tjera rajonale.
Rreziku kryesor do të ishte krijimi i një përshtypjeje se Kosova po shpenzon energji politike për të zgjidhur mosmarrëveshjet e veta, në vend që të përqendrohet te reformat dhe interesat strategjike të qytetarëve.
Një shtet që synon integrimin euroatlantik duhet të dëshmojë jo vetëm orientim politik perëndimor, por edhe aftësi për të ndërtuar institucione të qëndrueshme, për të respektuar rregullat demokratike dhe për t’i zgjidhur konfliktet përmes mekanizmave kushtetues. ZGJEDHJET E REJA – PËRSËRITJE E KRIZËS?
Një nga gabimet më të shpeshta në analizat politike është trajtimi i zgjedhjeve si përgjigje automatike ndaj çdo krize. Zgjedhjet janë burim legjitimiteti demokratik, por nuk garantojnë vetvetiu zgjidhjen e konflikteve ndërmjet partive!
Nëse shkaqet e polarizimit mbeten të pandryshuara, një proces i ri zgjedhor mund të prodhojë një përbërje të re parlamentare pa e zgjidhur problemin e shumicave të nevojshme.
Në rastin hipotetik të refuzimit të Shiroka-Pulës, partitë do të duhej të pyesnin veten nëse zgjedhjet e reja do të krijonin kushte më të mira për bashkëpunim apo thjesht do të shtynin vendimmarrjen për disa javë ose muaj?
Në këtë vlerësim do të duhej të merreshin parasysh: mundësia reale e ndryshimit të raporteve parlamentare; gatishmëria e partive për të pranuar një kandidat konsensual; kostoja financiare dhe institucionale e zgjedhjeve; besimi i qytetarëve në procesin demokratik; aftësia për të krijuar marrëveshje që respektojnë Kushtetutën dhe interesin publik.
Nëse asnjëra nga këto çështje nuk do të trajtohej, zgjedhjet mund të shndërroheshin në një përsëritje të së njëjtës krizë. Kjo nuk do të thotë se partitë duhet t’i shmangin zgjedhjet me çdo kusht.
Përkundrazi, ato duhet t’i pranojnë si mekanizëm demokratik kur kërkohet nga Kushtetuta, por njëkohësisht të marrin përgjegjësi për të mos e çuar vendin vazhdimisht drejt bllokadave të parashikueshme. Mësimi i parë është se institucionet nuk duhet të varen nga improvizimet e minutave të fundit.
Një proces presidencial duhet të përgatitet me kohë, përmes konsultimeve të sinqerta dhe vlerësimit të alternativave. Mësimi i dytë është se konsensusi nuk mund të reduktohet në sigurimin e votave. Ai kërkon një shkallë të mjaftueshme të besimit politik dhe respektim të rregullave demokratike.
Mësimi i tretë është se kandidatët presidencialë duhet të vlerësohen për integritetin dhe aftësinë e tyre për të ushtruar funksionin kushtetues, jo vetëm për mundësinë që emri i tyre të sigurojë shumicën e nevojshme. Mësimi i katërt është se qytetarët nuk duhet të trajtohen si spektatorë të marrëveshjeve partiake.
Ata janë bartësit e sovranitetit dhe kanë të drejtë të kërkojnë transparencë, përgjegjësi dhe shpjegime për vendimet që ndikojnë në funksionimin e shtetit. Mësimi i pestë është se stabiliteti institucional nuk është qëllim në vetvete nëse arrihet në dëm të parimeve kushtetuese.
Një marrëveshje mund të shmangë zgjedhjet, por ajo duhet të mbetet e ligjshme, demokratike dhe e orientuar drejt interesit publik. Pikërisht këtu qëndron dallimi ndërmjet një kompromisi që e shpëton një moment politik dhe një kompromisi që ndihmon në ndërtimin e një kulture të re institucionale!
PËRFUNDIM Nëse Justina Shiroka-Pula do ta refuzonte ofertën për presidente në orët e vona të 6 tetorit 2026, Kosova mund të përballej me një nga momentet më të vështira të krizës së saj institucionale.
Refuzimi do ta vinte në pikëpyetje marrëveshjen e arritur në çastet e fundit, do t’i detyronte partitë të kërkonin një kandidat alternativ dhe do ta shtonte rrezikun e dështimit të procedurës presidenciale.
Nëse procedura do të përfundonte pa zgjedhjen e presidentit në kushtet e përcaktuara nga Kushtetuta, vendi do të përballej me shpërndarjen e Kuvendit dhe zgjedhje të reja brenda afatit kushtetues. Por historia hipotetike nuk do të përfundonte me shpalljen e zgjedhjeve.
Ajo do të vazhdonte me pyetjen nëse një proces i ri zgjedhor do të mund të prodhonte shumicat dhe kulturën e kompromisit që mungonin më parë. Fakti që Shiroka-Pula u zgjodh me 81 vota dëshmon se në momentin vendimtar u sigurua mbështetja e nevojshme parlamentare për zgjedhjen e saj. Ky ishte një rezultat i rëndësishëm për shmangien e një krize të menjëhershme.
Megjithatë, votimi nuk mund të konsiderohet vetvetiu provë se polarizimi politik është tejkaluar ose se marrëdhëniet ndërmjet partive do të bëhen më bashkëpunuese. Përkundrazi, përgjegjësia e vërtetë fillon pas arritjes së kompromisit! Presidentja duhet të dëshmojë paanshmëri dhe respektim të Kushtetutës! Qeveria duhet të përqendrohet në qeverisje efektive.
Opozita duhet ta ushtrojë funksionin e saj kritik në mënyrë demokratike. Ndërsa Kuvendi duhet të mbetet hapësirë e debatit, kontrollit dhe vendimmarrjes kushtetuese, jo një arenë ku çdo mosmarrëveshje shndërrohet në kërcënim për funksionimin e shtetit.
Në fund, çështja e Shiroka-Pulës na mëson se një shtet demokratik nuk mund të mbështetet pafundësisht në gatishmërinë e një individi për të pranuar një detyrë në minutat e fundit. Ai duhet të mbështetet në institucione që funksionojnë, parti që marrin përgjegjësi dhe një kulturë politike që e kupton kompromisin si pjesë të domosdoshme të demokracisë.
Kosova mund ta ketë shmangur një tjetër zgjedhje të parakohshme, por sfida e saj më e madhe mbetet shmangia e një tjetër krize të së njëjtës natyrë. Sepse suksesi i vërtetë i demokracisë nuk matet vetëm me aftësinë për të zgjedhur një presidente në çastin e fundit, por me aftësinë për të mos e çuar shtetin vazhdimisht deri në atë çast.
Dhe pyetja që mbetet për klasën politike kosovare është e qartë: A do të shërbejë kompromisi i 6 tetorit 2026 si pikënisje e një kulture të re të përgjegjësisë institucionale, apo do të mbetet vetëm një marrëveshje emergjente që e shtyu krizën për një kohë tjetër? Përgjigjja nuk do të jepet nga fjalimet e partive, por nga sjellja e tyre në muajt dhe vitet që vijnë. Preshevë, më