Pensionistët me të drejtë pensioni pleqërie do ta marrin pagesën e parë automatikisht në dhjetor. Më 29 nëntor, votuesit vendosin nëse një pjesë e kostos do të mbulohet me rritjen e TVSH-së. Në dhjetor, pensionistët në Zvicër do ta marrin për herë të parë pensionin e 13-të të AHV-së. Sipas Zyrës Federale të Sigurimeve Shoqërore (BSV), pagesa pritet t’u shkojë rreth 2,6 milionë personave.
Nuk nevojitet aplikim: pensioni i 13-të paguhet automatikisht bashkë me pensionin e dhjetorit. Shuma llogaritet si një e dymbëdhjeta e pensioneve të pleqërisë të paguara gjatë vitit. Ajo mund të ndryshojë nëse pensioni ka ndryshuar gjatë vitit; shtesat për fëmijë dhe disa shtesa të tjera nuk përfshihen në llogaritje. Përfitojnë personat që kanë të drejtë për pension pleqërie në dhjetor.
Pensionet e të vejave, të vejurve e të jetimëve, si dhe pensionet e invaliditetit, vazhdojnë të paguhen 12 herë në vit. Pensioni i 13-të nuk llogaritet si e ardhur për përllogaritjen e ndihmave plotësuese (EL). Ai është e ardhur e tatueshme, ndaj ndikimi në tatim mund të ndryshojë sipas të ardhurave dhe rrethanave personale. Kush e paguan?
Pensioni i 13-të do t’i kushtojë AHV-së fillimisht mbi 4 miliardë franga në vit. Parlamenti ka vendosur që një pjesë e kostos të financohet përmes rritjes së TVSH-së, por kjo masë ende duhet të miratohet nga votuesit. Më , qytetarët votojnë për rritjen e normës së zakonshme të TVSH-së nga 8,1% në 8,5%.
Nëse miratohet, rritja mund të hyjë në fuqi më së hershti në vitin 2028 dhe pritet t’i sjellë AHV-së rreth 1,4 miliardë franga shtesë në vit nga 2029. Pagesat e pensionit të 13-të për vitet 2026 dhe 2027 nuk do të financohen përmes kësaj rritjeje.
Rritja nuk do të zbatohej njësoj për çdo produkt: norma e reduktuar për artikuj si ushqimet, barnat, gazetat, revistat dhe librat mbetet e pandryshuar. Vota e 29 nëntorit ka të bëjë me financimin e AHV-së; nuk është votim për financimin e ushtrisë. Pensioni i 13-të do të paguhet edhe nëse votuesit e refuzojnë rritjen e TVSH-së.
Në atë rast, financimi i tij mbetet i hapur dhe duhet të zgjidhet përmes masave të tjera. Po pensionistët që jetojnë në Kosovë? Marrëveshja e sigurimeve shoqërore mes Zvicrës dhe Kosovës, në fuqi që nga 1 shtatori 2019, u mundëson shtetasve të Kosovës që i plotësojnë kushtet të marrin pension AHV edhe nëse jetojnë në Kosovë.
Kjo vlen për ata që nuk i kanë kërkuar më parë rimbursim të kontributeve. Sipas rregullave të pensionit të 13-të, kush ka të drejtë për pension pleqërie në dhjetor e merr shtesën automatikisht; pensionistët që jetojnë në Kosovë mund të kontaktojnë Arkën Zvicerane të Kompensimit (SAK) për hollësi të pagesës së tyre.
Për banorët e Zvicrës, rritja e TVSH-së do të nënkuptonte çmime më të larta për mallrat dhe shërbimet që i nënshtrohen normës së zakonshme. Në votimin federal marrin pjesë shtetasit zviceranë me të drejtë vote, përfshirë shqiptarët që kanë shtetësi zvicerane dhe plotësojnë kushtet e votimit.
Debati politik dhe financimi i ushtrisë Këshilli Federal rekomandon miratimin e rritjes së TVSH-së për AHV-në. Kundërshtarët thonë se masa mund të dobësojë fuqinë blerëse dhe se financimi afatgjatë i AHV-së duhet të trajtohet në reformën e ardhshme të sigurimit. Ndërkohë, financimi i armatimit të ushtrisë po shqyrtohet veçmas.
Këshilli Federal kishte propozuar një rritje të përkohshme të TVSH-së prej 0,5 pikë përqindjeje. Në shtator, Këshilli i Shteteve mbështeti një rritje më të vogël, prej 0,2 pikësh, të plotësuar me mjete nga buxheti federal. Këshilli Kombëtar pritet ta shqyrtojë projektin në sesionin dimëror; prandaj propozimi ende nuk është vendosur përfundimisht.
Në komentin e tij javor në Blick, kryeredaktori Rolf Cavalli kritikon faktin se financimi i pensionit të 13-të dhe i armatimit të ushtrisë ende nuk është zgjidhur plotësisht. Ai argumenton se çdo projekt politik duhet të tregojë qartë sa kushton dhe kush do ta paguajë faturën.