Një mjeke suedeze mbijetoi pasi temperatura e trupit i zbriti në vetëm 13.7 gradë Celsius dhe zemra i ndaloi së rrahuri, pas një aksidenti gjatë skijimit në Norvegji në vitin 1999. Rasti i Anna Bagenholm u bë një prej historive më të njohura në mjekësi, duke ndihmuar në zgjerimin e njohurive mbi efektin mbrojtës që hipotermia ekstreme mund të ketë në tru dhe në organet jetësore.
Gjithçka ndodhi më , kur Bagenholm, atëherë 29 vjeçe, po bënte ski pranë Narvikut, në veri të Norvegjisë. Gjatë një zbritjeje të pjerrët, ajo humbi kontrollin, rrëshqiti dhe ra në një përrua malor të mbuluar me akull. Koka i mbeti e zhytur nën ujë, ndërsa mbi të kishte një shtresë akulli rreth 20 centimetra të trashë.
Për rreth 40 minuta, ajo arriti të qëndronte gjallë duke gjetur një hapësirë ajri nën akull. Më pas humbi ndjenjat. Miqtë e saj u përpoqën ta nxirrnin, por u deshën rreth 40 minuta të tjera për të hapur një vrimë në akull dhe për ta shpëtuar. Kur u nxor, temperatura e trupit të saj ishte vetëm 13.7°C, shumë larg temperaturës normale prej rreth 36–37°C.
Zemra i kishte ndaluar dhe, nga pikëpamja mjekësore, ajo ndodhej në arrest kardiak. Si arritën mjekët ta rikthenin në jetë? Pavarësisht gjendjes së saj kritike, ekipi mjekësor nuk hoqi dorë. Gjatë transportit ajror, që zgjati rreth një orë, Bagenholm mori oksigjen dhe iu krye reanimim kardiopulmonar (CPR).
Në spital, mjekët përdorën një sistem bajpasi kardiopulmonar, i cili lejon qarkullimin e gjakut dhe ngrohjen e tij jashtë trupit, duke imituar funksionin e zemrës dhe mushkërive. Pas ngrohjes së kontrolluar, zemra e saj filloi të rrihte përsëri. Rasti u bë i njohur ndërkombëtarisht në komunitetin mjekësor pas publikimit të tij në revistën shkencore The Lancet në vitin 2000.
Ekipi që u kujdes për të në spital drejtohej nga Mads Gilbert, nga Universiteti i Tromsø-s në Norvegji. Bagenholm kaloi 60 ditë në kujdes intensiv, 35 prej tyre nën frymëmarrje artificiale. Fillimisht pësoi paralizë, por iu nënshtrua një rehabilitimi të gjatë dhe gradualisht rifitoi aftësinë për të lëvizur. Pesë muaj pas aksidentit u kthye në punë dhe rifilloi skijimin.
Tetë muaj pas ngjarjes, sipas rrëfimit të saj, pasoja kryesore që i kishte mbetur ishte një ndjesi shpimi gjilpërash në duar. Në kushte normale, truri ka nevojë për furnizim të vazhdueshëm me oksigjen. Kur qarkullimi i gjakut ndalet, dëmtimi i trurit mund të fillojë brenda pak minutash.
Megjithatë, kur trupi ftohet shumë, metabolizmi ngadalësohet dhe qelizat kanë nevojë për më pak oksigjen. Në rastin e Bagenholmit, ftohja ekstreme e trupit duket se ndihmoi në kufizimin e dëmtimit nga mungesa e oksigjenit, duke krijuar një mundësi që mjekët të rikthenin qarkullimin e gjakut dhe funksionet jetësore.
Sipas një analize të publikuar në vitin 2014 në revistën Resuscitation, përqendrimi më i ulët i kaliumit në gjak ishte i vetmi faktor parashikues i mbijetesës i identifikuar në atë analizë, ku u krahasuan nëntë të mbijetuar me pacientë që nuk mbijetuan.
Të dhënat e cituara në material tregojnë gjithashtu se, në periudhën 1999–2013, nëntë nga 24 pacientë me arrest kardiak të lidhur me hipoterminë mbijetuan. Megjithatë, hipotermia nuk garanton mbijetesë dhe ftohja e trupit nuk duhet ngatërruar me një trajtim që mund të kryhet pa mbikëqyrje mjekësore.
Ngrohja dhe reanimimi i pacientëve të tillë kërkojnë ekipe të specializuara dhe pajisje të përshtatshme. Bagenholm, e cila tani është 56 vjeçe dhe punon si radiologe në Tromsø, nuk mban mend asgjë nga momenti kur mbeti e bllokuar nën akull. Ngjarjen e njeh kryesisht përmes rrëfimeve të mikut të saj, Torvind, i cili ishte me të atë ditë dhe më vonë u bë partneri i saj.
Në një intervistë për Metro, ajo tregoi se kishte humbur kontrollin gjatë skijimit, ishte përmbysur dhe kishte rënë në një vrimë në akull. Uji i kishte mbushur rrobat dhe e kishte tërhequr poshtë. Kur u zgjua në spital, ishte e hutuar dhe e paralizuar nga qafa e poshtë. Madje, fillimisht mendonte se ishte lënduar gjatë një udhëtimi me vela që kishte planifikuar drejt Greqisë.
“Isha e vdekur. Dhe pastaj u zgjova. Gjërat u kthyen në normalitet shumë shpejt”, kujtoi ajo. Rikuperimi, megjithatë, nuk ishte i lehtë. Ajo nuk mund të lëvizte dhe nuk merrte dot frymë pa ndihmën e aparaturave. Pas disa javësh, arriti të lëvizte një gisht dhe më pas një shpatull. Lëvizshmëria iu rikthye gradualisht, përmes një procesi të gjatë rehabilitimi.
Bagenholm tha se përvoja nuk e kishte lënë me pasoja të mëdha psikologjike, por e kishte bërë më të kujdesshme me kalimin e viteve. Ajo theksoi gjithashtu rëndësinë e njohjes së hipotermisë nga personat që japin ndihmën e parë dhe nga profesionistët mjekësorë.
Mbijetesa e Bagenholmit tërhoqi vëmendjen e mjekëve në mbarë botën, sepse tregoi se hipotermia ekstreme, në rrethana të caktuara, mund të ketë një efekt mbrojtës mbi trurin dhe organet jetësore. Ky parim lidhet me hipoterminë terapeutike, një metodë në të cilën temperatura e trupit ulet në mënyrë të kontrolluar për të kufizuar dëmtimin e qelizave.
Historikisht, në disa protokolle është përdorur ftohja në rreth 32–34°C, megjithëse praktikat moderne të kujdesit pas arrestit kardiak ndryshojnë sipas gjendjes së pacientit dhe udhëzimeve mjekësore.
Historia e saj lidhet me një parim të njohur në mjekësinë e urgjencës, veçanërisht në rastet e hipotermisë së rëndë: një person i ftohur ekstremisht nuk duhet shpallur i vdekur vetëm sepse nuk shfaq shenja të dukshme jete, pa u vlerësuar dhe trajtuar në mënyrë të përshtatshme.
Rasti i Anna Bagenholm mbetet një shembull i jashtëzakonshëm i ndërthurjes së kushteve biologjike, ndërhyrjes së specializuar mjekësore dhe këmbënguljes së ekipit që luftoi për ta shpëtuar.