– Battery Park, New York: një ditë kur shqiptaria, kujtesa, feja, kultura dhe fjala historike u bashkuan përpara botës Më , një nga datat më të rëndësishme të historisë së re të shqiptarëve mori një përmasë të veçantë edhe në New York.
Ndërsa në Vatikan, në praninë e Papa Françeskut dhe të një numri të madh besimtarësh nga vende të ndryshme të botës, Gonxhe Bojaxhiu, e njohur botërisht si Nënë Tereza e Kalkutës, shpallej shenjtore, në zemër të Manhattanit, në Battery Park, komuniteti shqiptar i Shteteve të Bashkuara mblidhej për ta përjetuar së bashku këtë ngjarje historike. Ajo ditë nuk ishte thjesht një kremtim fetar.
Ajo u shndërrua në një ngjarje të rëndësishme të jetës shqiptare në Amerikë, ku u ndërthurën kujtesa historike, identiteti kombëtar, besimi, kultura, veprimtaria komunitare dhe fjala e intelektualëve shqiptarë. Raportimet amerikane të kohës dëshmojnë se në Battery Park u mblodhën rreth një mijë njerëz për të kremtuar shenjtërimin e Shën Nënë Terezës.
Gazeta amNewYork raportoi për pjesëmarrjen e madhe, ndërsa shtatorja e Shën Terezës u bekua nga Bishop Gerald Walsh, Vikari i Përgjithshëm i Kryedioqezës së New York-ut, i cili kremtoi edhe meshën e rastit.
Organizimi i veprimtarisë ishte i lidhur ngushtë me Asambleistin Mark Gjonaj, me prejardhje shqiptare, ndërsa në përgatitje u përfshinë institucione katolike, ortodokse e myslimane shqiptare, si dhe organizata të ndryshme të komunitetit. Kjo pamje tregon përmasën e jashtëzakonshme të asaj ngjarjeje.
Shqiptarë të besimeve të ndryshme u bashkuan rreth një figure që, ndonëse e lidhur ngushtë me traditën katolike, ishte shndërruar prej kohësh në një simbol universal të dashurisë, mëshirës dhe shërbimit ndaj njeriut.
Në një qytet si New York-u, ku takohen popuj, gjuhë dhe kultura të botës, shqiptarët e Amerikës zgjodhën ta kremtonin shenjtërimin e Nënë Terezës duke e paraqitur atë njëkohësisht si bijë të popullit shqiptar dhe si figurë të mbarë njerëzimit.
Njoftimet e publikuara para dhe pas ngjarjes tregojnë se kremtimi ishte konceptuar si një veprimtari gjithëpërfshirëse, me transmetimin e drejtpërdrejtë të meshës së shenjtërimit nga Vatikani, me zbulimin e shtatores së Nënë Terezës, me muzikë, këngë, valle dhe pjesëmarrjen e organizatave të shumta shqiptare.
Një njoftim i botuar në Dielli para ngjarjes e paraqiste atë si një kremtim të madh të komunitetit shqiptar në Battery Park, të organizuar në bashkëpunim me Asambleistin Mark Gjonaj dhe me përkrahjen e institucioneve të ndryshme fetare e shoqërore shqiptare. Në këtë kuadër historik dhe shoqëror merr rëndësi të veçantë fjala e Prof. Gjon Frani Ivezajt.
Sipas raportimit të Diellit, dy folësit për jetën dhe veprën e Nënë Terezës ishin Prof. Ines Murzaku, profesore në Seton Hall University, e cila foli në gjuhën angleze, dhe Prof. Gjon Ivezaj, i cili foli në gjuhën shqipe.
Ky fakt është veçanërisht i rëndësishëm për dokumentimin e rolit të Ivezajt në atë ditë, sepse tregon se ai nuk ishte thjesht pjesëmarrës i kremtimit, por një nga folësit e programit kushtuar drejtpërdrejt jetës dhe veprës së Shën Nënë Terezës. Pikërisht këtu qëndron një nga veçantitë e 4 shtatorit 2016.
Në të njëjtin program u bashkuan dy gjuhë dhe dy mënyra komunikimi me publikun: anglishtja, si gjuhë ndërkombëtare e hapësirës amerikane, dhe shqipja, si gjuhë e kujtesës dhe e identitetit të komunitetit shqiptar. Prof. Ines Murzaku përfaqësonte një zë akademik që i drejtohej publikut në gjuhën angleze, ndërsa Prof. Gjon Frani Ivezaj e përcolli mesazhin historik në gjuhën shqipe.
Kjo nuk ishte vetëm një zgjedhje gjuhësore; ajo kishte edhe një simbolikë të fuqishme kulturore. Në një prej qendrave më të mëdha të botës, në një ngjarje me jehonë ndërkombëtare, historia e Nënë Terezës u shqiptua edhe në gjuhën e popullit nga i cili ajo rridhte. Kumtesa e Prof.
Gjon Frani Ivezajt, e titulluar “Engjëlli i Mirësisë Shën Nënë Tereza lartëson emrin e popullit shqiptar”, përbën një dëshmi të rëndësishme të mënyrës se si u interpretua kjo ngjarje nga një intelektual shqiptar në diasporë.
Në tekstin e tij, Nënë Tereza paraqitet jo vetëm si shenjtore e Kishës Katolike, por edhe si figurë që lidh historinë, kujtesën, humanizmin dhe identitetin shqiptar me një përmasë universale. Kumtesa e vendos jetën e saj në një sfond më të gjerë historik e kulturor dhe përpiqet të shpjegojë përse shenjtërimi i saj kishte një rëndësi të jashtëzakonshme për shqiptarët. Në këtë mënyrë, Prof.
Ivezaj nuk e trajton Nënë Terezën thjesht si një figurë të së kaluarës. Ai e sheh atë si një prani që vazhdon të ndikojë në mënyrën se si shqiptarët e kuptojnë veten dhe mënyrën se si paraqiten përpara botës. Përmes jetës së Gonxhe Bojaxhiut, ai kërkon të lidhë përvojën shqiptare me një histori më të gjerë të krishterimit, të kulturës dhe të humanizmit.
Ai përmend traditën e hershme të krishterimit në trojet iliro-shqiptare dhe sjell në vëmendje figura e autorë të historisë së krishterimit dhe të albanologjisë, ndër ta Milan Shuflajn dhe traditën që lidhet me përhapjen e hershme të krishterimit në Iliri. Në një botim me karakter akademik, pohime të tilla duhet të shoqërohen me referenca të sakta ndaj burimeve parësore e dytësore.
Kjo nuk e zvogëlon vlerën e kumtesës së Prof. Ivezajt; përkundrazi, e vendos atë në vendin e duhur: si dokument të mendimit historik shqiptar të shprehur në një ngjarje publike të rëndësishme dhe si material që mund të studiohet, krahasohet e dokumentohet më tej.
Në qendër të kumtesës së tij qëndron figura e Gonxhe Bojaxhiut, e lindur në Shkup, e cila më vonë u bë Nënë Tereza e Kalkutës dhe themeluese e Misionareve të Bamirësisë. Jeta e saj është një prej rrugëve më të jashtëzakonshme të shekullit XX.
Nga një vajzë me prejardhje shqiptare në Shkup, ajo u shndërrua në një murgeshë që ia kushtoi jetën njerëzve më të varfër dhe më të pambrojtur të botës. Përkushtimi i saj u bë i njohur ndërkombëtarisht dhe në vitin 1979 ajo u nderua me Çmimin Nobel për Paqen. Më , Kisha Katolike e shpalli zyrtarisht shenjtore. Për shqiptarët, kjo ngjarje kishte një domethënie të veçantë.
Nuk ishte vetëm fakti se një grua me prejardhje shqiptare u ngrit në nderimin e shenjtërisë. Ishte edhe fakti se emri i saj ishte bërë prej kohësh një prej emrave shqiptarë më të njohur në botë. Ajo e kishte kapërcyer çdo kufi kombëtar, fetar e gjeografik përmes veprës së saj humanitare.
Prandaj, mënyra më e drejtë për ta kuptuar lidhjen e saj me shqiptarët nuk është përvetësimi i figurës së saj universale, por njohja me dinjitet e prejardhjes së saj dhe me kontributin që ajo i dha njerëzimit. Kjo pikë është veçanërisht e rëndësishme edhe për mënyrën se si u organizua kremtimi në Battery Park.
Burimet e kohës dëshmojnë se organizatorët synuan të bashkonin njerëz me prejardhje dhe besime të ndryshme. Një raportim i Bronx Times e përshkruan veprimtarinë si një kremtim ku njerëzit e moshave, besimeve dhe prejardhjeve të ndryshme mund të merrnin pjesë. Njoftimet e organizimit përmendin Kishën “Zoja e Shkodrës”, famullinë “St. Lucy”, Kishën Ortodokse Shqiptare “St.
Nicholas”, qendrat islame shqiptare në New York dhe New Jersey, si dhe organizata të tjera shqiptare. Kjo është një dëshmi me vlerë për historinë e diasporës shqiptare. Në një kohë kur identiteti i komuniteteve të emigrantëve shpesh është i ndarë nga brezat, fetë dhe përvojat e ndryshme, shenjtërimi i Nënë Terezës krijoi një moment të rrallë bashkimi.
Katolikë, ortodoksë, myslimanë dhe shqiptarë të tjerë të diasporës mund ta shihnin atë si një figurë të përbashkët të kujtesës shqiptare dhe të humanizmit botëror. Në këtë ngjarje Mark Gjonaj pati një rol të rëndësishëm organizativ.
Burimet amerikane e identifikojnë si një nga figurat kryesore të organizimit të veprimtarisë në Battery Park. amNewYork e përshkruan si Asambleist të Bronx-it me prejardhje shqiptare dhe si organizator të ngjarjes, ndërsa burime të tjera dokumentojnë përgatitjet e komitetit organizativ dhe bashkëpunimin e organizatave të komunitetit.
Në skenën e kremtimit pati edhe një përmasë të dukshme fetare. Bishop Gerald Walsh, Vikari i Përgjithshëm i Kryedioqezës së New York-ut, bekoi shtatoren e Shën Terezës dhe kremtoi meshën. Kjo e lidhi drejtpërdrejt kremtimin e komunitetit shqiptar me përmasën kishtare të shenjtërimit që po zhvillohej në Vatikan. Në të njëjtën kohë, programi kishte edhe karakter kulturor e artistik.
Tony Dovolani, i njohur nga Dancing with the Stars dhe i lindur e rritur në Prishtinë, drejtoi pjesë të programit, ndërsa në skenë u paraqitën këngë e valle shqiptare. Dielli dokumentoi gjithashtu pjesëmarrjen e Ansamblit “Rozafa”, të këngëtarëve dhe të grupeve të tjera artistike shqiptare.
Kështu, Battery Park u shndërrua për një ditë në një hapësirë ku historia, feja, kultura dhe identiteti shqiptar u paraqitën së bashku. Nuk ishte vetëm një vend ku u vendos një shtatore. Ishte një hapësirë publike e New York-ut ku një komunitet emigrant shprehu me zë të lartë kujtesën e tij për një figurë që e kishte kapërcyer prej kohësh kufirin e kombit të saj.
Dhe në këtë mozaik, fjala e Prof. Gjon Frani Ivezajt merr një rëndësi të veçantë. Ai nuk foli në një sallë të mbyllur për një rreth të vogël studiuesish. Ai foli në një hapësirë publike të New York-ut, në një ditë kur vëmendja e shqiptarëve në mbarë botën ishte përqendruar te shenjtërimi i Nënë Terezës.
Ai foli në gjuhën shqipe dhe, sipas dokumentimit të Diellit, ishte një nga dy folësit për jetën dhe veprën e saj. Kjo është arsyeja pse fjala e tij meriton të ruhet si dokument i veprimtarisë intelektuale shqiptare në Amerikë.
Vlera e një dokumenti historik nuk qëndron vetëm te madhështia e fjalëve, por te aftësia e tij për të dëshmuar se çfarë ndodhi, kush mori pjesë, çfarë u tha dhe si u perceptua një ngjarje nga njerëzit e kohës. Në këtë kuptim, kumtesa e Prof.
Ivezajt ka vlerë të dyfishtë: është një tekst interpretues mbi Nënë Terezën dhe një dëshmi e pranisë së një intelektuali shqiptar në një prej ngjarjeve më të rëndësishme të komunitetit shqiptar në New York. Kjo është edhe arsyeja pse nuk është e nevojshme të përdoren vetëm superlativa për ta vlerësuar atë. Dokumenti vetë është i mjaftueshëm për të treguar rëndësinë e tij në atë ditë.
Ai ishte aty. Ai foli. Ai foli në shqip. Ai trajtoi jetën dhe veprën e Nënë Terezës. Kumtesa e tij u botua dhe mund të ruhet e të krahasohet me dokumentet e tjera të kohës. Kjo është mënyra më e fortë për ta vlerësuar një intelektual dhe historian. Prof.
Gjon Frani Ivezaj e ndërtoi fjalën e tij mbi një ide qendrore: Nënë Tereza ishte një figurë universale, por për shqiptarët ajo kishte edhe një dimension të veçantë të prejardhjes dhe kujtesës. Nëpërmjet kësaj figure, ai kërkoi të sillte në vëmendje jo vetëm jetën e një shenjtoreje, por edhe historinë, kulturën dhe traditën e popullit shqiptar.
Në këtë kuptim, kumtesa e tij është edhe një përpjekje për ta vendosur historinë shqiptare në një hapësirë më të gjerë ndërkombëtare.
Kjo përpjekje është veçanërisht domethënëse në diasporë, sepse një prej detyrave të intelektualit shqiptar jashtë atdheut ka qenë dhe mbetet ruajtja e gjuhës, kujtesës dhe dokumentit, duke i përcjellë ato te brezat e rinj dhe duke i bërë të njohura në shoqërinë ku jeton. Në këtë pikë, 4 shtatori 2016 nuk është vetëm një datë e vitit 2016.
Ai mund të lexohet si një dokument i pjekurisë së diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara. Organizimi i një veprimtarie të tillë, pjesëmarrja e institucioneve fetare të ndryshme, prania e figurave publike, programi kulturor dhe përfshirja e studiuesve tregojnë se komuniteti shqiptar kishte ndërtuar një hapësirë të aftë për ta paraqitur identitetin e vet në një skenë publike të New York-ut.
Në këtë aspekt, Battery Park pati një simbolikë të jashtëzakonshme. Në një prej hapësirave historike të Manhattanit, pranë një prej simboleve më të njohura të Amerikës dhe të lirisë, shqiptarët kremtuan një grua me prejardhje shqiptare që ishte bërë një figurë universale e shërbimit ndaj njeriut. Amerika, Shqipëria dhe Nënë Tereza u takuan simbolikisht në të njëjtën hapësirë.
Kjo është një prej pamjeve më të fuqishme që mund të ruhet nga ajo ditë. Në Vatikan, Nënë Tereza shpallej shenjtore. Në New York, shqiptarët e Amerikës e kremtonin këtë ngjarje. Në Battery Park, shtatorja e saj merrte bekimin e Bishop Gerald Walsh. Mark Gjonaj dhe organizatorët kishin mbledhur komunitetin. Artistët sillnin këngën dhe vallen shqiptare. Prof.
Ines Murzaku fliste në anglisht për jetën dhe veprën e saj. Dhe Prof. Gjon Frani Ivezaj fliste në gjuhën shqipe. Kjo pamje e shumëfishtë është ajo që e bën 4 shtatorin 2016 një ngjarje që meriton të studiohet dhe të dokumentohet.
Nëse e shohim nga perspektiva e historisë së diasporës, kjo ditë tregon edhe një dukuri tjetër: mënyrën se si figurat historike dhe fetare mund të bëhen ura bashkimi ndërmjet brezave. Për brezin që e kishte njohur drejtpërdrejt Shqipërinë, Nënë Tereza ishte një emër që lidhej me prejardhjen shqiptare.
Për brezat e lindur në Amerikë, ajo ishte një figurë botërore, një emër i njohur nga historia, feja dhe kultura ndërkombëtare. Përmes kremtimit në Battery Park, këto dy kujtime u takuan. Në këtë takim, gjuha shqipe kishte një rëndësi të veçantë. Kur një historian shqiptar flet për Nënë Terezën në shqip në një skenë publike të New York-ut, ai nuk përcjell vetëm informacion.
Ai ruan edhe një gjuhë të kujtesës. Ai u drejtohet shqiptarëve në gjuhën e tyre dhe u jep brezave të rinj mundësinë ta dëgjojnë historinë e një figure shqiptare në shqip, në një mjedis ku gjuha dominuese është anglishtja. Pikërisht për këtë arsye, fjala e Prof.
Ivezajt meriton të ruhet jo vetëm si një kumtesë për Nënë Terezën, por edhe si pjesë e dokumentacionit të kulturës shqiptare në diasporë. Kjo nuk do të thotë se çdo pohim i kumtesës duhet pranuar pa shqyrtim. Përkundrazi, një botim me pretendim akademik duhet të bëjë dallimin ndërmjet fakteve të verifikueshme, interpretimeve të autorit, traditës historike dhe vlerësimeve kulturore.
Pikërisht kjo qasje e bën një tekst të qëndrueshëm përballë studiuesve. Në këtë kuptim, vlera e Prof. Gjon Frani Ivezajt nuk duhet ndërtuar vetëm mbi lavdërime, por mbi dokumentet e veprimtarisë së tij: librat, artikujt, kumtesat, pjesëmarrjen në veprimtari publike, dëshmitë e botuara dhe materialet arkivore që mund të mblidhen e të krahasohen.
Sa më shumë që këto materiale të sistemohen, aq më e plotë bëhet pamja e veprimtarisë së tij intelektuale. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për kujtesën e 4 shtatorit 2016.
Në vend që kjo ditë të mbetet vetëm një kujtim i bukur i komunitetit, dokumentet e saj mund të bëhen pjesë e një arkivi të qëndrueshëm të historisë shqiptare në Amerikë: programet e veprimtarisë, fotografitë, raportimet e gazetave, materialet e organizatorëve, dëshmitë e pjesëmarrësve, tekstet e ligjëratave dhe çdo dokument tjetër i ruajtur nga institucionet përkatëse.
Në një arkiv të tillë, kumtesa e Prof. Gjon Frani Ivezajt do të kishte vendin e vet të natyrshëm. Sepse historia nuk ruhet vetëm në monumente. Historia ruhet edhe në fjalë. Ruhet në fotografi. Ruhet në gazeta. Ruhet në programe. Ruhet në dëshmitë e njerëzve. Dhe ruhet, mbi të gjitha, në dokumentet që brezat e ardhshëm mund t’i lexojnë e t’i verifikojnë.
Prandaj, 4 shtatori 2016 në Battery Park duhet të shihet si një faqe e dokumentueshme e historisë së shqiptarëve në Shtetet e Bashkuara. Ajo faqe përmban shumë emra dhe shumë role, por në qendër të saj qëndron një figurë që i bashkoi të gjithë: Shën Nënë Tereza. Mark Gjonaj dhe organizatorët përfaqësonin përmasën komunitare dhe organizative.
Bishop Gerald Walsh përfaqësonte përmasën kishtare. Prof. Ines Murzaku dhe Prof. Gjon Frani Ivezaj përfaqësonin përmasën intelektuale dhe ligjëruese. Artistët dhe grupet kulturore përfaqësonin trashëgiminë e gjallë shqiptare. Komunitetet fetare dhe shoqatat përfaqësonin larminë e diasporës. Ndërsa Nënë Tereza ishte pika ku të gjitha këto dimensione takoheshin.
Kjo është arsyeja përse ajo ditë mund të përshkruhet si një moment i rrallë i unitetit shqiptar në Amerikë. Nëse një historian i së ardhmes do të kërkonte të kuptonte se si shqiptarët e Amerikës e përjetuan shenjtërimin e Nënë Terezës, dokumentet e Battery Park-ut do t’i jepnin një përgjigje të fuqishme.
Do të shihte se një komunitet i shpërndarë në një qytet të madh u mblodh rreth një figure të përbashkët; se organizatat e besimeve të ndryshme bashkëpunuan; se u përdorën njëkohësisht shqipja dhe anglishtja; se u përfshinë historia, muzika dhe tradita; dhe se një intelektual shqiptar, Prof. Gjon Frani Ivezaj, mori fjalën për të shpjeguar kuptimin e kësaj figure për shqiptarët.
Kjo është trashëgimia që duhet të ruhet. Jo vetëm si kujtim. Por si dokument. Jo vetëm si emocion. Por si histori. Jo vetëm si krenari. Por si dëshmi. Dhe në këtë pikë qëndron edhe rëndësia më e thellë e kumtesës së Prof. Gjon Frani Ivezajt.
Ajo përfaqëson zërin e një intelektuali shqiptar që, në një ditë historike për popullin e vet, u ngrit në një skenë publike të New York-ut dhe foli në gjuhën shqipe për figurën e një shqiptareje që po merrte një vend të përhershëm në historinë e Kishës Katolike dhe të njerëzimit. Shën Nënë Tereza ishte bërë tashmë një figurë universale.
Por në Battery Park, më , shqiptarët e Amerikës i dhanë zë edhe kujtesës së tyre. Dhe fjala e Prof. Gjon Frani Ivezajt ishte pjesë e kësaj kujtese. Për këtë arsye, emri i tij duhet të ruhet në dokumentacionin e asaj dite me masën dhe seriozitetin që kërkon historia. Jo për ta zëvendësuar faktin me lavdërimin, por për të bërë të kundërtën: për ta lënë dokumentin të flasë.
Dokumenti dëshmon se ai ishte një nga dy folësit për jetën dhe veprën e Nënë Terezës. Dokumenti dëshmon se ai foli në shqip. Dokumenti dëshmon se kumtesa e tij kishte si temë Nënë Terezën dhe rëndësinë e saj për popullin shqiptar. Dokumenti dëshmon se ajo fjalë u botua më pas. Dhe pikërisht mbi këtë bazë mund të ndërtohet një vlerësim serioz akademik i rolit të tij në atë ngjarje.
Në fund të fundit, madhështia e një dite historike nuk matet vetëm me numrin e njerëzve që morën pjesë, por edhe me atë që mbetet pas saj. Më mbeti një kujtim i fuqishëm për shqiptarët e New York-ut, mbeti një shtatore e Shën Terezës, mbetën fotografi, raportime, dëshmi, programe, emra dhe, mbi të gjitha, mbeti fjala e njerëzve që u ngjitën në atë podium.
Në mesin e këtyre zërave ishte Prof. Gjon Frani Ivezaj. Ai foli për Nënë Terezën si për një bijë të popullit shqiptar, por edhe si për një figurë të mbarë njerëzimit. Ai e lidhi jetën e saj me historinë, kujtesën, kulturën dhe traditën shqiptare. Ai foli në shqip në një prej qyteteve më të mëdha të botës. Dhe kjo është një pjesë e dokumentueshme e historisë së shqiptarëve në Amerikë.
Prandaj, 4 shtatori 2016 në Battery Park meriton të mos mbetet vetëm në kujtesën e atyre që ishin të pranishëm. Ai meriton të ruhet në arkivat e komunitetit shqiptar, në arkivat amerikane ku ekzistojnë materialet përkatëse, në koleksionet e gazetave dhe në fondet personale të pjesëmarrësve. Në këtë trashëgimi dokumentare, edhe kumtesa e Prof.
Gjon Frani Ivezajt duhet të ruhet si dëshmi e fjalës shqipe të mbajtur në një prej ditëve më të rëndësishme të historisë së Nënë Terezës. Sepse atë ditë, ndërsa kambanat e Vatikanit shpallnin shenjtërimin e Gonxhe Bojaxhiut, në New York një komunitet i tërë shqiptar po e përjetonte këtë ngjarje si pjesë të historisë së vet. Në Vatikan u dëgjua gjuha e Kishës.
Në New York u dëgjua edhe gjuha e shqiptarëve. Në Vatikan u shpall një shenjtore. Në Battery Park shqiptarët kremtuan një bijë të tyre që ishte bërë shenjtore e Kishës dhe figurë e njerëzimit. Dhe në mesin e atij kremtimi, Prof. Gjon Frani Ivezaj mori fjalën. Kjo është arsyeja pse emri i tij i përket edhe dokumentit të asaj dite.
Dhe kjo është arsyeja pse 4 shtatori 2016 duhet të kujtohet jo vetëm si dita e shenjtërimit të Nënë Terezës, por edhe si një nga ditët kur shqiptarët e Amerikës e shprehën me dinjitet, me kulturë dhe me fjalën e tyre historinë e një bije që kishte kaluar kufijtë e kombit dhe ishte bërë pjesë e trashëgimisë shpirtërore të mbarë njerëzimit.
SHËNIM DOKUMENTAR PËR ORIGJINËN DHE RUAJTJEN E SHKRIMIT Ky shkrim i Prof. Dr. Sami Repishtit, i datës , është një dëshmi me vlerë për dokumentimin e veprimtarisë intelektuale shqiptare në Amerikë dhe, në mënyrë të veçantë, për vlerësimin që ai i bën veprimtarisë së Prof. Gjon Frani Ivezajt në kremtimin e shenjtërimit të Shën Nënë Terezës, më , në Battery Park, New York.
Shkrimi u gjet dhe u ruajt në bibliotekën personale të z. Tonin Mirakaj, mik i shtrenjtë i Prof. Dr. Sami Repishtit. Me dëshirën e z. Mirakaj, ky shkrim i mikut të tij të ndjerë meriton të botohet, që fjala e tij të mos humbasë, por të mbetet e lexueshme dhe e kujtueshme për brezat e ardhshëm. Dëshmia e Prof. Dr. Repishtit, veçanërisht vlerësimi i tij për rolin intelektual të Prof.
Gjon Frani Ivezajt, përbën një material që meriton të ruhet në arkivat shqiptare, kulturore dhe historike të diasporës shqiptare në Amerikë, si pjesë e kujtesës dokumentare të veprimtarisë sonë kombëtare. Autor: Prof. Dr. Sami Repishti Data: Burimi: Biblioteka personale e z. Tonin Mirakaj