NATO vlerëson se çdo vendim për rihapjen e mundshme të urës mbi lumin Ibër për trafik të veturave duhet “adresojë nevojat e të gjitha komuniteteve lokale”. “KFOR-i po ashtu vazhdon të ofrojë mbështetjen e nevojshme të sigurisë në mënyrë që përpjekjet diplomatike të Bashkimit Evropian të mund të lëvizin përpara”, tha një zyrtar i NATO-s për Radion Evropa e Lirë.
Lidhur me tërheqjen graduale të trupave të misionit të NATO-s në Kosovë nga ura kryesore mbi Ibër ditë më parë reagoi ministri në detyrë për Punë të Brendshme i Kosovës, Xhelal Sveçla, që e cilësoi si lajm të mirë. Ai tha se përveç largimit gradual të trupave të KFOR-it, do të reduktohet edhe prania e Policisë së Kosovës mbi këtë urë.
Sipas tij, ky proces do të jetë afatshkurtër dhe do të ofrojë garanci për të gjithë se “hapja e urës do të jetë një e mirë për të gjithë, pa pasur ndikim negativ ndaj askujt”. “Do të vijë momenti kur hapat e ardhshëm edhe do të bëhen publik, edhe do të shihen ashtu siç po shihen sot.
Dhe një gjë e cila ka qenë brengë, por edhe simbol i ndarjes për 27 vjet do të jetë një kujtim”, ka thënë Sveçla për transmetuesin publik të Kosovës më 10 gusht. Ura kryesore mbi Ibër aktualisht është e hapur vetëm për këmbësorë.
Qeveria e Kosovës kishte paralajmëruar në korrik të vitit 2024 hapjen e saj edhe për qarkullimin e automjeteve, një nismë që shkaktoi tensione dhe reagime nga bashkësia ndërkombëtare. Ndërkohë, ekzekutivi kosovar ka ndërtuar edhe dy ura të tjera pranë urës kryesore – një për këmbësorë dhe një për automjete – me synimin për të lidhur Mitrovicën e Veriut me Mitrovicën e Jugut.
Media kërkoi koment nga NATO lidhur me një letër që presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i dërgoi shefit të aleancës, Mark Rutte, duke i kërkuar që të ndalet zvogëlimi i pranisë së KFOR-it mbi këtë urë. Zyrtari i NATO-s tha se Rutte “është në kontakt të rregullt me presidentin Vuçiq”.
Ai shtoi se misioni paqeruajtës i aleancës në Kosovë, KFOR, ka nisur tranzicionin gradual të pranisë së saj të përhershme nga ura mbi lumin Ibër, “në linjë me përmirësimin e situatës së sigurisë në Kosovë”.
Sipas zyrtarit, kjo është pjesë e procesit të optimizimit të pozicionimit të KFOR-it, i cili po zhvillohet me transparencë të plotë, duke shtuar se ky proces mund të zhbëhet, varësisht nga situata e sigurisë.
Zyrtari i NATO-s theksoi se komandanti i misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR, Ozgan Ulutash, mban kontakte me të gjithë homologët në Kosovë, me organizatat ndërkombëtare, por edhe me Forcat e Armatosura të Serbisë, teksa kujtoi edhe takimin e Ulutashit me përfaqësuesit e Listës Serbe më 11 gusht, ku u bisedua për çështjen e pranisë së misionit mbi lumin Ibër.
KFOR-i, tha zyrtari, do të vazhdojë të zbatojë mandatin që i buron nga Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe të ofrojë mjedis të sigurt për të gjitha komunitetet. “KFOR-i do të ketë prani të dukshme në Mitrovicë të Veriut dhe të Jugut si dhe në veriun e Kosovës dhe vazhdon të kontribuojë që të ketë mjedis të sigurt për të gjitha komunitetet”, tha zyrtari i NATO-s.
Çfarë tha Vuçiqi? Më herët gjatë ditës, Vuçiq tha se i është drejtuar me një letër sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, duke i kërkuar që të ndalë zvogëlimin e pranisë në urën kryesore mbi Ibër në Mitrovicë të Veriut.
“Sapo i dërgova një letër sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, dhe kërkova që KFOR-i, në përputhje me Rezolutën 1244 të OKB-së, të ndalë terrorin ndaj serbëve, përndjekjen dhe arrestimet e tyre, rrënimin e shtëpive, si dhe hapjen e urës mbi Ibër” , shkroi Vuçiq në Instagram më 20 gusht.
“Besoj se vlerësimi i tij do të jetë se paqja dhe stabiliteti rajonal janë të një rëndësie të madhe” , shtoi ai. Më vonë gjatë mbrëmjes së 20 gushtit, Vuçiq tha se pret që Rutte të përgjigjet ndaj letrës së tij “në një mënyrë apo në një tjetër” gjatë ditëve në vijim.
Mitrovica, pas luftës së vitit 1999, u nda në pjesën veriore, me shumicë serbe, dhe atë jugore, ku shumicën e përbëjnë shqiptarët. Sot ato funksionojnë si dy komuna të ndara. Megjithatë, që nga përfundimi i luftës, KFOR-i e ka mbajtur nën mbikëqyrje urën mbi Ibër, e cila ndër vite ka qenë pikë e përplasjeve ndëretnike.
Sipas Vuçiqit, tërheqja e KFOR-it nga ura në këtë moment do të “krijonte kushte për një përballje përfundimtare me popullsinë serbe” në veri të Kosovës. Ai tha se autoritetet në Serbi do të vazhdojnë “luftën politike me të gjitha mjetet e mundshme”, duke mos përjashtuar as mundësinë e thirrjes së një seance të posaçme të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.
Vuçiq tha gjithashtu se shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Serbisë, Millan Mojsilloviq, ka zhvilluar një bisedë “shumë të vështirë” dhe “të keqe” me komandantin e KFOR-it, gjeneralmajor Ozkan Ulutash. Ura kryesore mbi lumin Ibër konsiderohet një nga pikat më të ndjeshme në aspektin e sigurisë në veri të Kosovës.