Ndonjëherë kalon pas një gote ujë, por herë të tjera trupi po paralajmëron për diçka që nuk duhet shpërfillur Zgjoheni, ngriheni nga shtrati dhe, në vend të ndjesisë së pushimit, përballeni me të përziera të pakëndshme. Te disa njerëz ato zgjasin vetëm disa minuta, ndërsa te të tjerët përsëriten pothuajse çdo mëngjes dhe shpesh zhduken vetëm pas mëngjesit ose gotës së parë me ujë.
Shumica mendojnë se shkaku qëndron te ushqimi i konsumuar një natë më parë ose se bëhet fjalë për një shqetësim kalimtar të stomakut. Megjithatë, mjekët shpjegojnë se të përzierat e mëngjesit mund të kenë shumë shkaqe të ndryshme – nga ato krejtësisht të padëmshme deri te gjendjet që kërkojnë ekzaminime më të hollësishme.
Kur shfaqen vetëm herë pas here dhe kalojnë shpejt, zakonisht nuk janë arsye për shqetësim. Por, nëse përsëriten për javë të tëra, bëhen gjithnjë e më të theksuara ose shoqërohen me simptoma të tjera, kjo shenjë nuk duhet të neglizhohet.
Pas një nate të tërë, organizmit mund t’i mungojnë lëngjet Gjatë gjumit, organizmi kalon disa orë pa marrë ujë, ndërkohë që humbet një sasi të caktuar lëngjesh përmes frymëmarrjes dhe djersitjes. Për këtë arsye, shumë njerëz zgjohen me dehidratim të lehtë, veçanërisht gjatë muajve të verës, pas konsumimit të alkoolit ose nëse një ditë më parë kanë qenë fizikisht aktivë.
Dehidratimi i lehtë mund të shkaktojë jo vetëm etje, por edhe të përziera, marramendje, dhimbje koke dhe ndjenjë dobësie. Lajmi i mirë është se te shumica e njerëzve këto shqetësime largohen shpejt pasi pinë ujë dhe hanë mëngjes, transmeton Telegrafi.
Stomaku i zbrazët mund të jetë shkaku i shqetësimit Te disa njerëz, stomaku vazhdon të prodhojë acid edhe gjatë natës, megjithëse në të nuk ka ushqim. Kjo mund të shkaktojë ndjenjë parehatie ose të përziera menjëherë pas zgjimit.
Të përzierat e mëngjesit shfaqen më shpesh te personat që: darkojnë shumë herët; e anashkalojnë mëngjesin; qëndrojnë gjatë pa ngrënë; kanë diabet ose përdorin barna që ndikojnë në nivelin e sheqerit në gjak. Nëse shqetësimet largohen rregullisht pas një vakti të lehtë, shkaku mund të jetë pikërisht stomaku i zbrazët ose rënia e nivelit të glukozës në gjak.
Acidi i stomakut shpesh shkakton probleme pikërisht në mëngjes Një nga shkaqet e zakonshme të të përzierave të mëngjesit është sëmundja e refluksit gastroezofageal (GERB). Kur jemi të shtrirë, acidi i stomakut mund të kthehet më lehtë drejt ezofagut, veçanërisht nëse darka konsumohet pak para gjumit ose vakti ka qenë i bollshëm.
Përveç të përzierave, mund të shfaqen edhe: shije e hidhur ose e thartë në gojë; djegie prapa kockës së kraharorit; ngjirje e zërit; kollë e thatë; ndjesi sikur keni një kokërr në fyt.
Një analizë e gjerë e publikuar në revistën shkencore Gut tregoi se nga sëmundja e refluksit vuan rreth 13 për qind e popullsisë botërore, çka e bën atë një nga çrregullimet më të zakonshme të sistemit tretës. Pikërisht për shkak të pozicionit të trupit gjatë natës, shumë njerëz i ndiejnë simptomat më së shumti pas zgjimit.
Disa barna mund të shkaktojnë të përziera pas zgjimit Të përzierat mund të jenë edhe efekt anësor i terapisë. Kjo vlen veçanërisht për: preparatet e hekurit; disa antibiotikë; metforminën; agonistët GLP-1, të cilët përdoren në trajtimin e obezitetit dhe diabetit; disa antidepresivë. Nëse shqetësimet kanë filluar pas përdorimit të një bari të ri, duhet të konsultoheni me mjekun.
Megjithatë, terapia nuk duhet të ndërpritet asnjëherë me iniciativë personale. Ndonjëherë shkaku nuk qëndron te stomaku Të përzierat nuk lidhen gjithmonë me sistemin tretës. Ato mund të shfaqen edhe si pasojë e: migrenës; tensionit të ulët ose të lartë të gjakut; infeksioneve; sëmundjeve të veshit të brendshëm që ndikojnë në ekuilibër; ankthit.
Për personat që vuajnë nga çrregullimet e ankthit, mëngjesi mund të jetë veçanërisht i vështirë. Para zgjimit rritet natyrshëm niveli i hormonit kortizol, i cili e përgatit organizmin për ditën e re. Te personat më të ndjeshëm, kjo rritje fiziologjike mund të shoqërohet me rrahje të shpejta të zemrës, shtrëngim në stomak dhe ndjenjë të përzierash. Çfarë thotë shkenca?
Hulumtimet tregojnë se truri dhe sistemi tretës janë shumë më të lidhur sesa mendohej dikur. Shkencëtarët sot flasin për të ashtuquajturin bosht tru–zorrë, që nënkupton komunikimin e dyanshëm ndërmjet sistemit nervor qendror dhe traktit tretës.
Një përmbledhje shkencore e publikuar në revistën Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology thekson se stresi dhe tensioni emocional mund të ndryshojnë lëvizshmërinë e stomakut dhe të zorrëve, të rrisin ndjeshmërinë e sistemit tretës dhe të shkaktojnë simptoma, si të përzierat, edhe kur nuk ekziston ndonjë sëmundje organike. Kur nuk duhet t’i neglizhoni të përzierat e mëngjesit?
Duhet të konsultoheni patjetër me mjekun nëse: të përzierat zgjasin disa ditë ose përsëriten vazhdimisht; shoqërohen me të vjella të vazhdueshme; shfaqet dhimbje e fortë në bark; vëreni gjak në përmbajtjen e vjellë ose jashtëqitje të zezë; krahas të përzierave keni dhimbje të fortë koke, marramendje ose çrregullim të vetëdijes; humbni papritur peshë ose nuk keni oreks.
Të përzierat e herëpashershme pas zgjimit zakonisht nuk janë shenjë e ndonjë sëmundjeje serioze dhe shpesh mund të shpjegohen me dehidratimin, stomakun e zbrazët ose refluksin.
Megjithatë, nëse shfaqen çdo ditë ose shoqërohen me simptoma të tjera, është e këshillueshme të kërkoni mendimin e mjekut, në mënyrë që të zbulohet shkaku i vërtetë dhe, kur është e nevojshme, të fillojë trajtimi i duhur.